Ακόμα κι αν δεχτούμε τα περί υβριδικού πολέμου –αγνώστου προελεύσεως και αιτίας έως αυτή τη στιγμή– η ουσία παραμένει μία. Εξωθεσμικοί παράγοντες, κυρίως επιχειρηματικά συμφέροντα, που θέλουν να προωθήσουν τα συμφέροντά τους στο ύψιστο δυνατό επίπεδο, καθοδηγούνται από μεσάζοντες, εν προκειμένω στελέχη της κυβέρνησης και στενούς συνεργάτες του Προέδρου της Δημοκρατίας, για το πώς μπορούν να εξασφαλίσουν πρόσβαση στον ίδιο τον Πρόεδρο κάνοντας δωρεές. Είτε στηρίζοντας με cash την προεκλογική του Προέδρου είτε κάνοντας ανώνυμες εισφορές στο Ταμείο της Πρώτης Κυρίας, το οποίο αξιοποιεί τα κονδύλια αυτά για να δημιουργεί ισχυρούς θεσμούς με τα λαϊκά στρώματα, ενισχύοντας τον μύθο της προστάτιδας των φτωχών, κατά το πρότυπο της Εβίτα Περόν.
Είναι αυτό ποινικά επιλήψιμο; Μπορεί το «ορφανό» στην πραγματικότητα βίντεο, πίσω από το οποίο κρύβεται το ψεύτικο προφίλ της Emily Thompson, να οδηγήσει την υπόθεση στα δικαστήρια όπως στην περίπτωση Al Jazeera, όπως τις ορίζει ο νόμος περί εμπορίας επιρροής; Όλα αυτά παραμένουν ακόμη άγνωστος Χ. Το βέβαιο είναι πως η κυβέρνηση εκτίθεται με βαρύτατες πολιτικές ευθύνες.
Δεν νομιμοποιούνται
«Τυπικά μπορεί να μην υπάρχει κάτι το νομικά επιλήψιμο. Αυτό δεν το γνωρίζουμε ακόμα. Μπορούμε όμως να μείνουμε στις πολιτικές και ηθικές ευθύνες. Και ο τρόπος είναι αθέμιτος. Τίθεται ζήτημα σύγκρουσης συμφερόντων. Υπάρχουν θέματα δεοντολογίας τα οποία παραβιάζονται», σχολιάζει ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Κύπρου Χαρίδημος Τσούκας.
Βεβαίως ο διευθυντής του Γραφείου Τύπου του Προέδρου, Βίκτωρας Παπαδόπουλος, δεν δέχεται μαθήματα ηθικής από κανέναν, όπως διατυμπάνιζε προχθές διά τηλεοράσεως…
«Αν υποθέσουμε ότι οι γιατροί μας παίρνουν φακελάκια συστηματικά από τους ασθενείς τους και αυτή είναι μια γενικευμένη πρακτική, το κάνουν όλοι, δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχει κάτι το επιλήψιμο. Η γενικευμένη πρακτική σε ένα ανεπίτρεπτο φαινόμενο δεν νομιμοποιεί την κατάσταση. Και η ανοχή μας δείχνει την κατάντια μας», σχολιάζει ο καθηγητής.
Χάρες και δωρεές
Για να προσθέσει πως το βίντεο έρχεται ουσιαστικά να επιβεβαιώσει τις χειρότερες υποψίες της κοινωνίας ότι «έχουμε ένα πολιτικό σύστημα όπου υψηλά ιστάμενοι αξιωματούχοι χρησιμοποιούν το αξίωμά τους προκειμένου να κάνουν χάρες, να αποδέχονται δωρεές με σκοπό την εξυπηρέτηση κομματικών, πολιτικών ή προσωπικών συμφερόντων. Όπως ο κ. Συλλούρης κλείνει το μάτι σε έναν φερόμενο επιχειρηματία και του λέει «μην ανησυχείς, θα σε βοηθήσω», έτσι κι εδώ ο πρώην υπουργός, στενός φίλος του Προέδρου της Δημοκρατίας, και ο διευθυντής του Γραφείου του Προέδρου φέρονται να διευθετούν χάρες σε συγκεκριμένα επιχειρηματικά συμφέροντα, προκειμένου να ενισχύσουν οικονομικά είτε την προηγούμενη καμπάνια είτε τη μελλοντική του. Αυτό είναι ανεπίτρεπτο».
Εστία αδιαφάνειας, εστία διαφθοράς
Αναφερόμενος στο θέμα του τρόπου λειτουργείας του Κοινωνικού Φορέα Στήριξης Φοιτητών, πρόεδρος του οποίου είναι η Φιλίππα Καρσερά, σύζυγος του ΠτΔ, σημειώνει «πως μέσα από το βίντεο επιβεβαιώνεται πως κάθε εστία αδιαφάνειας γίνεται εστία πιθανής διαφθοράς».
Είναι, λοιπόν, ξεκάθαρο γιατί έγινε τόσος καβγάς για το… πάπλωμα. Για να παραμείνει δηλαδή σε καθεστώς ημιδιαφάνειας ένα Ταμείο που δέχεται υψηλές χρηματικές δωρεές χωρίς να ανακοινώνει τα ονόματα των δωρητών του. Αξίζει εδώ να αναφερθεί πως η έκθεση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας που, εκτός από τις διαπιστώσεις περί αδιαφάνειας που δημιουργούν υποψίες για πολιτική εργαλειοποίηση του Φορέα, είναι από τις λίγες που δεν συζητήθηκαν στην κοινοβουλευτική Επιτροπή Ελέγχου, με ό,τι κι αν αυτό σημαίνει για τον ρόλο της Νομοθετικής Εξουσίας.
Πολιτική ευθιξία και παραιτήσεις
Επανερχόμενος στο θέμα της σχεδόν ανύπαρκτης θεσμικής ευαισθησίας της κοινωνίας μας, ο κ. Τσούκας σχολιάζει: «Θα σας μιλήσω για χώρες που γνωρίζω καλά. Στο Ηνωμένο Βασίλειο δεν μπορείς να σταθείς ούτε μία ώρα, όχι μέρα, ούτε μία ώρα, όταν αποκαλυφθεί κάτι τέτοιο. Να σας θυμίσω ότι τον Πρωθυπουργό Τζόνσον, όταν παραιτήθηκε, ένας από τους λόγους που τον ώθησαν στην παραίτηση ήταν η καταδικαστική έκθεση για τα λεγόμενα κορονοπάρτι και άλλη μία καταδικαστική έκθεση που έλεγε πως είχε χρησιμοποιήσει την επιρροή του για να διορίσει Πρόεδρο του BBC έναν χρηματοδότη του Συντηρητικού Κόμματος. Αυτά στοιχειοθετήθηκαν με επίσημες εκθέσεις. Και από τη στιγμή που δημοσιοποιήθηκαν, ο Πρωθυπουργός δεν είχε περιθώριο παρά να παραιτηθεί.
Εδώ βεβαίως, υπενθυμίζουμε στον καθηγητή, ο διευθυντής του Γραφείου του Προέδρου είναι σύγαμπρος του ίδιου του Προέδρου, όπως και διάφοροι άλλοι στενοί φίλοι και συγγενείς που τον πλαισιώνουν κι έχουν ρόλο στην κυβέρνηση.
«Όλα αυτά δεν εμπεδώνουν τη νοοτροπία των θεσμικών αντιβάρων. Η δημοκρατία είναι δύσκολο πολίτευμα, διότι πρέπει να ζεις με θεσμικά αντίβαρα. Να νιώθεις ότι λογοδοτείς για τις πράξεις σου».
Στην Κύπρο, από την άλλη, όπου τα θεσμικά αντίβαρα στο Σύνταγμα και στην πραγματική ζωή εξανεμίστηκαν από την περίοδο του 1963, η δημοκρατία παραπαίει.
«Βρισκόμαστε συχνά μπροστά από ένα απόστημα, το οποίο σπάει κατά καιρούς, ξαναμαζεύεται πύον, σπάει ξανά και έτσι πορευόμαστε από κρίση σε κρίση και από σκάνδαλο σε σκάνδαλο. Αυτό έχουμε ξανά τώρα», προσθέτει ο Χαρίδημος Τσούκας.
Με τη μεγάλη διαφορά ότι στην περίπτωση Al Jazeera είχαμε έναν πρόεδρο Βουλής και έναν βουλευτή, οι οποίοι δεν είχαν εκτελεστικό ρόλο στην κυβέρνηση, όπως στην προκειμένη. Συνεπώς;
Παραίτηση Χαραλάμπους το ελάχιστο
«Το πρώτο, το εύκολο, είναι ότι θα πρέπει να παραιτηθεί ο διευθυντής του Γραφείου του Προέδρου. Αναμφίβολα αυτό είναι το ελάχιστο που μπορεί να γίνει. Το μέγιστο είναι παραίτηση του ίδιου του Προέδρου. Προανέφερα το παράδειγμα του Τζόνσον στο Ηνωμένο Βασίλειο. Υπάρχουν κι άλλα παραδείγματα. Όπως η περίπτωση του θρυλικού Καγκελάριου της Γερμανίας Willy Brandt, που παραιτήθηκε το 1974 διότι αποκαλύφθηκε ότι στενός του συνεργάτης ήταν πράκτορας της Stasi. Ο Willy Brandt ήταν ό,τι καλύτερο αναδείχθηκε στη Γερμανία μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ακόμα και αυτός ο θρυλικός Καγκελάριος δεν μπόρεσε να αντέξει την πίεση όταν έγινε αυτή η αποκάλυψη. Δεν μπορεί κανείς να παραμείνει σε υψηλό εκτελεστικό αξίωμα όταν δημοσιοποιούνται τέτοια πράγματα. Αλλά κατ' ελάχιστον, επειδή αυτό είναι πολύ επιθυμητό, θα πρέπει να παραιτηθεί ο άνθρωπος που διευθύνει το Πολιτικό Γραφείο του και να βάλει ο ίδιος ο Πρόεδρος να δώσει εξηγήσεις για το πώς συνέβησαν αυτά».
Έπρεπε ήδη να είχαν αποχωρήσει τα τρία κόμματα
Πέρα από την πολιτική και ηθική διάσταση του θέματος, μέσα από το επίμαχο βίντεο αναδεικνύεται και το πελώριο ζήτημα της χρηματοδότησης των υποψηφίων και των πολιτικών κομμάτων και η εξάρτησή τους από μεγαλοεπιχειρηματίες οι οποίοι διεκδικούν έργα του Δημοσίου, μέσα από μία διαδικασία που θα έπρεπε να είναι αδιάβλητη.
Σημαδεμένη τράπουλα
«Δημιουργείται μια εικόνα που αφήνει σκιές ότι ακόμα και στον τομέα των προσφορών τα πράγματα καθοδηγούνται με σημαδεμένη τράπουλα. Και δεν είναι αδικαιολόγητο το αίσθημα αυτό, διότι μπορεί να υπάρχει μία ανεξάρτητη Αρχή που κατακυρώνει τις προσφορές αλλά στην ουσία εκείνο που μετρά είναι οι όροι που γίνονται από τα υπουργεία και, εάν θέλουν, μπορούν να ευνοήσουν συγκεκριμένους επιχειρηματίες. Επομένως, χρειάζεται να βρεθεί η φόρμουλα εκείνη που να διασφαλίζει ότι αυτές οι διαδικασίες των χρηματοδοτήσεων του Προέδρου και των κομμάτων θα πάψουν να οδηγούν σε αυτά τα τραγικά φαινόμενα. Από τη μία είχαμε τον Βγενόπουλο που είχε καταφέρει να διεισδύσει στο πολιτικό σύστημα (σ.σ. βρέθηκε κατηγορούμενος σε υπόθεση δωροδοκίας πρώην διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας). Τον σκανδαλώδη τρόπο διαχείρισης της Marfin τον πλήρωσε ακριβά η Κύπρος με κατάρρευση της οικονομίας της. Την άλλη είχαμε τους δήθεν επενδυτές από τις αραβικές χώρες με την υπόθεση Al Jazeera. Την τελευταία εβδομάδα είδαμε τα όσα παρουσιάζονται στο βίντεο. Μιλούμε για καταστάσεις που εκθέτουν ανεπανόρθωτα τους υποψήφιους Προέδρους αλλά και τα κόμματα», τονίζει ο πρώην βουλευτής και νομικός Χρίστος Πουργουρίδης.
Να υπενθυμίσουμε ότι η Ελεγκτική Υπηρεσία είχε σε ανύποπτο χρόνο εκδώσει και άλλες εκθέσεις που αγγίζουν το πιο πάνω ζήτημα. Η μία αφορά τον ιδιωτικό σταθμό στο Βασιλικό και τις παρατυπίες που καταγράφονται και η δεύτερη τις εργοληπτικές εταιρείες που διεκδικούν μεγάλα έργα του Δημοσίου, από τις οποίες προκύπτει ένας «εθνικός εργολάβος».
Απαξίωση των κομμάτων
Μια άλλη πτυχή που θίγει ο κ. Πουργουρίδης αφορά τα τρία κόμματα που στηρίζουν τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη. «Έχουν υποχρέωση να διαχωρίσουν ξεκάθαρα τη θέση τους. Να καταδικάσουν την πράξη και εν ανάγκη να άρουν τη στήριξή τους προς τον Πρόεδρο. Αν δεν φτάσουμε σε τέτοια επίπεδα που τα κόμματα να βάζουν το δημόσιο συμφέρον πάνω από το –δήθεν– κομματικό, και λέω δήθεν γιατί εν προκειμένω η σιωπή τους θα προκαλέσει μεγάλη ζημιά που θα οδηγήσει στην απαξίωσή τους, οδηγούμαστε σε χρεοκοπία».
Οι βουλευτικές εκλογές δεν είναι μακριά. «Ο κόσμος, αγανακτισμένος από το βίντεο και θυμούμενος και τα όσα προηγήθηκαν, θα στραφεί σε εξαιρετικά επικίνδυνες επιλογές για τη δημοκρατία. Οι παρενέργειες του όλου ζητήματος θα είναι τεράστιες για τη δημοκρατία», σχολιάζει ο Χρίστος Πουργουρίδης.
Η κυβέρνηση και οι ευθύνες
Ποιες ενέργειες, πέρα από τα επικοινωνιακά τρικ που απλώς υποτιμούν τη νοημοσύνη των πολιτών, θα μπορούσαν κατά τον ίδιο να περιορίσουν τη διαπόμπευση, το δημόσιο ρεζίλεμα και τον εξευτελισμό; Τι θα μπορούσε να διασκεδάσει την κοινωνική κατακραυγή κατά της εύλογης υποψίας για μία διεφθαρμένη πολιτική ηγεσία;
«Πρώτα απ' όλα, η κυβέρνηση οφείλει να αναλάβει ευθύνη. Δεύτερο, να σταματήσει ο κυβερνητικός εκπρόσωπος να προσπαθεί να δικαιολογήσει τα αδικαιολόγητα. Κάνει τα πράγματα πολύ χειρότερα. Μιλούν ξεκάθαρα οι πρωταγωνιστές του βίντεο. Ο ένας στενός συνεργάτης με θεσμικό ρόλο και ο άλλος από τους αρχιτέκτονες της προεκλογικής του εκστρατείας. Συνεπώς υπάρχουν ευθύνες πολιτικές. Αν ο Πρόεδρος συνεχίζει να τους έχει εκεί και να μην διαχωρίζει τη θέση του, είναι μια συνταγή καταστροφής και εξευτελισμού του πολιτικού συστήματος».
Όσον αφορά τα τρία κόμματα που στηρίζουν την κυβέρνηση ο κ. Πουργουρίδης επισημαίνει πως πρέπει να αποχωρήσουν από το κυβερνητικό σχήμα και μαζί με την αντιπολίτευση να αρχίσουν να πιέζουν βήμα προς βήμα για την ανάκτηση της αξιοπιστίας που χάθηκε. «Δεν χτίζεται με λόγια η αξιοπιστία, είναι με τις πράξεις. Τα λόγια των κομμάτων οι πολίτες τα ακούνε βερεσέ. Αν συνεχίσουμε με τον ίδιο κυνικό τρόπο να συμπεριφερόμαστε, τίθεται σε κίνδυνο η ίδια η δημοκρατία».
