Του Κώστα Κωνσταντή*
Λίγα μόλις λεπτά μετά τα μεσάνυχτα της Δευτέρας, 2 Μαρτίου, ένα drone τύπου Shahed ιρανικής κατασκευής έπληξε τη RAF Ακρωτηρίου στην Κύπρο. Ήταν η πρώτη φορά που οι Βρετανικές κυρίαρχες Βάσεις στην Κύπρο δέχθηκαν άμεσο πλήγμα από εχθρικό κράτος, ή από αντιπρόσωπό του. Αρχικές αναφορές υποστήριζαν ότι το drone εκτοξεύθηκε απευθείας από το Ιράν. Στις 4 Μαρτίου, το Λονδίνο το διέψευσε, υποστηρίζοντας ότι προήλθε από αλλού. Οι τρομοκράτες της Χεζμπολάχ στον Λίβανο, αντιπρόσωποι της Τεχεράνης στην Ανατολική Μεσόγειο, θεωρούνται οι πιθανότεροι υπαίτιοι.
Οι Βάσεις δεν είναι άγνωστες στο να δέχονται επιθέσεις. Το 1986, αντάρτες τρομοκράτες που υπερασπίζονται τη Λιβύη, από τη βραχύβια Οργάνωση Ενωμένων Νασεριστών, επιτέθηκαν στις Βάσεις και τραυμάτισαν δύο άτομα. Το 1987 επιτέθηκαν ξανά, τραυματίζοντας άλλους δύο κοντά στις Βάσεις.
Νωρίτερα την Κυριακή, 1 Μαρτίου, η κυβέρνηση αρνήθηκε ότι η Κύπρος αποτελούσε πιθανό στόχο. Καθώς η σύγκρουση μεταξύ Ισραήλ-ΗΠΑ και Ιράν κλιμακώνεται και επεκτείνεται, η Λευκωσία αρνήθηκε ότι υπήρχε οποιαδήποτε απειλή για τον κυπριακό λαό. Τα αντικρουόμενα και συγκεχυμένα μηνύματα τόσο από τις κυπριακές όσο και από τις βρετανικές αρχές δεν παρείχαν καμία αίσθηση ασφάλειας στους πολίτες. Τη μία στιγμή η Κύπρος «ήταν» στόχος πιθανής απειλής, μετά «δεν ήταν», και στη συνέχεια «ήταν» ξανά. Ο διπλωματικός αγώνας τένις μεταξύ κυπριακών και βρετανικών αρχών κατέρριψε την εμπιστοσύνη. Πώς θα ενεργούσαν σε περίπτωση πραγματικής κρίσης;
Δεν χρειάστηκε να περιμένουμε πολύ για να δοκιμαστεί αυτό. Τελικά, το νησί χτυπήθηκε. Για τους Κυπρίους, η επίθεση στις Βρετανικές Βάσεις βρέθηκε κυριολεκτικά δίπλα μας. Η πόλη της Λεμεσού συνορεύει με τη Βάση. Για σχεδόν οκτώ ώρες, κάτοικοι σε όλη την Κύπρο παρέμειναν ξύπνιοι περιμένοντας ενημέρωση από την κυβέρνηση, η οποία φαινόταν να κοιμάται ήσυχα. Οι πολίτες κατέφυγαν σε ξένα Μέσα Ενημέρωσης και σχόλια στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης για να μάθουν τι συνέβαινε και να διαμορφώσουν μόνοι τους την εικόνα των γεγονότων.
Η αποτυχία ως τάση
Το περιστατικό αυτό ακολουθεί μια σειρά αποτυχιών του κράτους. Τον Ιούλιο του 2025, πυρκαγιά κατέστρεψε 120,7 km² του νησιού και κόστισε τη ζωή σε δύο πολίτες. Το σύστημα ειδοποίησης 112 (cell broadcast), που χρησιμοποιείται σε ολόκληρη την ΕΕ, δεν λειτουργούσε για να ειδοποιήσει έγκαιρα τους κατοίκους να απομακρυνθούν. Πάνω από οκτώ μήνες αργότερα, το σύστημα εξακολουθεί να μην λειτουργεί.
Τέσσερις ημέρες μετά την αρχική επίθεση με drone, οι Αρχές ανακοίνωσαν ότι θα δοκιμάσουν το σύστημα με ένα γραπτό μήνυμα στα κινητά τηλέφωνα στις 19:00. Παρότι ισχυρίστηκαν ότι ήταν επιτυχές, τα Μέσα Ενημέρωσης ανέφεραν ευρέως ότι πολλοί έλαβαν το δοκιμαστικό SMS με καθυστέρηση άνω της μίας ώρας ή δεν το έλαβαν καθόλου. Από το 2023 σχεδιάζεται ένα σύστημα επικοινωνίας έκτακτης ανάγκης, το οποίο όμως δεν έχει ακόμη υλοποιηθεί. Ο υπουργός Εσωτερικών Κωνσταντίνος Ιωάννου δήλωσε ότι θα είναι έτοιμο μέχρι τον Ιούνιο. Δεν θα μας εξέπληττε αν απογοητευτούμε ξανά.
Την ίδια ώρα, ενθαρρυνόμαστε να κατεβάσουμε την εφαρμογή SafeCy για να εντοπίσουμε το πλησιέστερο καταφύγιο βομβαρδισμού. Για μήνες κυκλοφορούν παράπονα ότι τα καταφύγια είναι είτε απροσπέλαστα, ανθυγιεινά, πνιγμένα στα αγριόχορτα, γεμάτα σκουπίδια ή χρησιμοποιούνται ως αποθηκευτικοί χώροι - ενώ κάποια ακόμη και δεν υπάρχουν! Πέντε ολόκληρες ημέρες μετά την επίθεση στη RAF Ακρωτηρίου, οι Αρχές παραδέχθηκαν την αποτυχία και έδωσαν εντολή στην Πολιτική Άμυνα να επισκεφθεί τους χώρους και να διορθώσει τα προβλήματα. Ωστόσο, με δυνατότητα κάλυψης μόλις του 45% του πληθυσμού, ακόμη και αν βρίσκονταν σε άριστη και προσβάσιμη κατάσταση, δεν επαρκούν. Πολύ λίγο, πολύ αργά; Ίσως.
Προς το παρόν, παρακολουθούμε τις ειδήσεις και κάνουμε ατελείωτο doom-scrolling προσπαθώντας να συνθέσουμε την πραγματικότητα. Κάποιοι ίσως θυμούνται τον υπουργό Πληροφοριών του Ιράκ, Mohammed Saeed al-Sahhaf, γνωστό και ως «Comical Ali», λόγω των πολύχρωμων και κατάφωρα ανακριβών δηλώσεών του στα Μέσα Ενημέρωσης. Νιώθω πως στην Κύπρο μαθαίνουμε από το εγχειρίδιό του.
*Διευθυντή του CONSTANTi.org - συμβουλευτικής κοινωνικής και πολιτικής ανάλυσης, αναπληρωτή διευθυντή της Διπλωματικής Ακαδημίας Κύπρου (DIAC) και υποψήφιου στη Λευκωσία με το Volt Κύπρου
