Αποστάσεις φαίνεται να κρατά η Λευκωσία από το Συμβούλιο Ειρήνης που ιδρύθηκε χθες σε ειδική τελετή στο περιθώριο του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ στο Νταβός της Ελβετίας, με τη συμμετοχή 19 κρατών και του Αμερικανού Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος επιχείρησε να διασκεδάσει τις διεθνείς ανησυχίες για υπόσκαψη του ΟΗΕ, λέγοντας ότι αυτός ο νέος οργανισμός θα μπορούσε να συνεργαστεί με τα Ηνωμένα Έθνη για τον τερματισμό πολέμων.
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, όπως και αρκετοί άλλοι Αρχηγοί κρατών, είχε προσκληθεί από τον Αμερικανό Πρόεδρο αλλά δεν παρέστη στη χθεσινή τελετή, επικαλούμενος πρακτικούς λόγους, αφού την ίδια ημέρα ήταν προγραμματισμένο το Έκτακτο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο που έχει συγκαλέσει ο Αντόνιο Κόστα για το ζήτημα της Γροιλανδίας. Μια υποχρέωση που διευκόλυνε τη θέση της Λευκωσίας, η οποία αναζητεί διπλωματικούς τρόπους απεγκλωβισμού από τον ασφυκτικό κλοιό που έθεσε σε περισσότερα από 50 κράτη ο Αμερικανός Πρόεδρος.
Το Υπουργείο Εξωτερικών επικοινώνησε με το Στέιτ Ντιπάρτμεντ για να εξηγήσει τη θέση της Λευκωσίας και να θέσει τους προβληματισμούς της κυπριακής κυβέρνησης ως προς την προσπάθεια των ΗΠΑ να ιδρύσουν έναν νέο διεθνή θεσμό, ο οποίος δεν θα περιορίζεται στα πλαίσια της Γάζας, όπως αρχικά είχε συμφωνηθεί.
Αναδίπλωση
Υπενθυμίζεται ότι το Συμβούλιο Ειρήνης προέκυψε ως μια ιδέα του Αμερικανού Προέδρου για την επόμενη ημέρα στη Γάζα και υπήρξε το ψήφισμα 2803 του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ για το συγκεκριμένο Συμβούλιο, το οποίο προβλέπει ότι θα αφορά αποκλειστικά τη Γάζα για μια συγκεκριμένη χρονική περίοδο. Ωστόσο, ο Καταστατικός Χάρτης, που ετοίμασε η αμερικανική κυβέρνηση και συνόδευε την πρόσκληση του Ντόναλντ Τραμπ προς διάφορους ηγέτες, περιείχε διατυπώσεις που έδειχναν ότι το Συμβούλιο Ειρήνης θα λειτουργεί στο διηνεκές και θα ξεπερνά τα πλαίσια της Γάζας. Γεγονός που προκάλεσε διεθνείς αντιδράσεις, με αρκετές χώρες να απορρίπτουν την πρόσκληση του Αμερικανού Προέδρου, υποστηρίζοντας ότι ο νέος διεθνής θεσμός θα λειτουργεί ανταγωνιστικά προς τον ΟΗΕ.
Αυτό και πολλά άλλα προβληματικά στοιχεία, όπως ο συγκεντρωτικός χαρακτήρας του Συμβουλίου με πρόνοιες για εφ' όρου ζωής προεδρία του Ντόναλντ Τραμπ, θορύβησαν τις δυτικές κυβερνήσεις, με αποτέλεσμα η Λευκωσία να μετατοπίσει τη θέση της και να αναδιπλωθεί, περνώντας από τον αρχικό ενθουσιασμό στον προβληματισμό. Ωστόσο το μικρό μέγεθος της χώρας δεν επιτρέπει στην κυπριακή κυβέρνηση να απορρίψει με τρόπο ξεκάθαρο την πρόταση του Αμερικανού Προέδρου και γίνεται μια προσπάθεια διπλωματικών ελιγμών για αντιμετώπιση του ζητήματος.
Το σκεπτικό
Τη θέση της Λευκωσίας επιχείρησε να εξηγήσει χθες ο υπουργός Εξωτερικών Κωνσταντίνος Κόμπος, σε δηλώσεις μετά τη συνεδρία του Υπουργικού Συμβουλίου. Ο κ. Κόμπος, ακολουθώντας την τακτική «ναι μεν αλλά», είπε ότι η Κυπριακή Δημοκρατία στηρίζει τις πρωτοβουλίες του Αμερικανού Προέδρου για τη Γάζα και για επίλυση διαφορών ευρύτερα, ωστόσο τόνισε ότι όλα πρέπει να γίνονται πάντοτε εντός του πλαισίου που θέτει το διεθνές δίκαιο και ο Καταστατικός Χάρτης του Οργανισμού των Ηνωμένων Εθνών.
Από τις δηλώσεις του υπουργού Εξωτερικών φάνηκε ότι η Λευκωσία προσπαθεί με κάθε τρόπο να αποφύγει τη ρήξη στις σχέσεις με τις ΗΠΑ, για αυτό και εξέφρασε «θερμές ευχαριστίες προς τον Πρόεδρο των ΗΠΑ για την πρόσκληση σε έναν κλειστό κύκλο προσκληθέντων». Ωστόσο δεν απέκρυψε τους προβληματισμούς της Λευκωσίας, λέγοντας ότι προκύπτουν ορισμένα ζητήματα και ερωτήματα για τον τρόπο λειτουργίας του Συμβουλίου Ειρήνης.
Ξεκαθάρισε ότι η Κυπριακή Δημοκρατία είναι θετική απέναντι στην ειρηνευτική διαδικασία για τη Γάζα και υπενθύμισε πως η Λευκωσία χαιρέτισε τη συμφωνία με την παρουσία του Προέδρου Χριστοδουλίδη στο Σάρμ ελ Σέιχ. Ωστόσο προέβη στον διαχωρισμό μεταξύ της αρχικής προσέγγισης που υπήρχε σε σχέση με το Συμβούλιο Ειρήνης και το ψήφισμα 2803 του ΟΗΕ, αφήνοντας να νοηθεί ότι προκαλεί προβληματισμό στη Λευκωσία η διεύρυνση των αρμοδιοτήτων του Συμβουλίου βάσει του Καταστατικού Χάρτη που επικυρώθηκε χθες.
Επαφές με ΗΠΑ
Έθεσε επίσης το θέμα του στενού χρονικού περιθωρίου που υπήρχε μεταξύ της πρόσκλησης και της τελετής επικύρωσης του Καταστατικού Χάρτη, λέγοντας ότι αυτού του είδους οι διεθνείς συμφωνίες απαιτούν κάποιο χρονικό διάστημα για να αναλυθούν και να συζητηθούν από τα εμπλεκόμενα μέρη. «Άρα», πρόσθεσε, «προσπαθούμε να υπάρξει μια χρονική αποσυμπίεση, με αποτέλεσμα να υπάρχει απαραίτητη ευκρίνεια προς όλους μας για το πώς ακριβώς προχωρούμε».
Αποκάλυψε δε ότι η Λευκωσία ήλθε σε επαφή με την αμερικανική πλευρά και επικοινώνησε τις θέσεις της. Επεσήμανε επίσης το γεγονός ότι η Κυπριακή Δημοκρατία προεδρεύει του Συμβουλίου της ΕΕ, λέγοντας ότι «γίνονται προσπάθειες στις Βρυξέλλες για διαμόρφωση μιας κοινής θέσης και στάσης» των κρατών μελών στο θέμα αυτό. Παραδέχθηκε ωστόσο ότι μέχρι εκείνη τη στιγμή δεν υπήρξε κάποια θετική κατάληξη στην προσπάθεια συντονισμού με τους Ευρωπαίους εταίρους.
Οι πληροφορίες του «Π» αναφέρουν ότι δεν έχουν προσκληθεί 14 κράτη μέλη της ΕΕ από τον Ντόναλντ Τραμπ και αυτό δυσχεραίνει την προσπάθεια συντονισμού σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Επίσης, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις είναι επικεντρωμένες στο θέμα της Γροιλανδίας, το οποίο απασχόλησε το χθεσινοβραδινό έκτακτο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο.
Παράγοντας Τουρκία
Μια κοινή στάση εντός της ΕΕ θα διευκόλυνε τη θέση της Λευκωσίας, η οποία αδυνατεί να σταθεί απέναντι στον Ντόναλντ Τραμπ λόγω του μικρού μεγέθους της χώρας αλλά και του γεγονότος ότι η Τουρκία συμμετείχε στην τελετή επικύρωσης της Χάρτας του Συμβουλίου Ειρήνης για να κερδίσει την εύνοια του Αμερικανού Προέδρου. Ο παράγοντας Τουρκία φαίνεται να προβληματίζει έντονα τη Λευκωσία, η οποία από τη μια αναζητεί τρόπους απεγκλωβισμού από τη διαδικασία και από την άλλη δηλώνει ότι δεν έχει απαντήσει αρνητικά στην πρόταση του Ντόναλντ Τραμπ και πως πρέπει να ληφθούν υπόψη οι εξελίξεις και ο δυναμικός χαρακτήρας των πραγμάτων.
23 κράτη
Κατά τη χθεσινή τελετή υπογραφής του Συμβουλίου Ειρήνης από τον Ντόναλντ Τραμπ συμμετείχαν εκπρόσωποι από περίπου 20 χώρες. Συγκεκριμένα, έδωσαν το «παρών» τους οι ηγέτες από τη Σαουδική Αραβία, το Κατάρ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, την Αργεντινή και την Παραγουάη. Συμμετείχε επίσης ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν και εκπρόσωποι από το Μπαχρέιν και το Μαρόκο. Από τα κράτη μέλη της ΕΕ συμμετείχαν μόνο η Βουλγαρία και η Ουγγαρία, ενώ η Washington Post μετέδωσε ότι την πρόσκληση Τραμπ έχουν αποδεχθεί μέχρι στιγμής 23 χώρες από τη Μέση Ανατολή, τη Νότια Αμερική και την Κεντρική Ασία.
