Οι δύο ηγέτες πραγματοποίησαν χθες την πρώτη τους συνάντηση στο παλαιό αεροδρόμιο Λευκωσίας χωρίς την παρουσία των Ηνωμένων Εθνών, με μοναδικό αποτέλεσμα τη συμφωνία… να συναντηθούν εκ νέου.
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, συναντήθηκε κατ’ ιδίαν με τον Τουρκοκύπριο ηγέτη, Τουφάν Έρχιουρμαν, για μιάμιση ώρα στην επίσημη κατοικία του Ειδικού Αντιπροσώπου του ΟΗΕ Χασίμ Ντιάν, χωρίς την παρουσία ούτε του iδίου ούτε των διαπραγματευτών.
Ήταν επίσης η πρώτη τους συνάντηση μετά την ανοικτή επιστολή της Προσωπικής Απεσταλμένης του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ, Μαρία Άνχελα Ολγκίν, με την οποία ανέφερε ότι δεν θα επιστρέψει στο νησί έως ότου οι ηγέτες είναι έτοιμοι να κάνουν ένα «συγκεκριμένο βήμα προς τα εμπρός».
Κατανοούν καλύτερα ο ένας τον άλλο
Σύμφωνα με πηγές του «Π», η συνάντηση έδωσε την ευκαιρία στους δύο ηγέτες να κατανοήσουν καλύτερα ο ένας τις θέσεις του άλλου σε ορισμένα ζητήματα για τα οποία διατηρούν ισχυρές απόψεις. Δεδομένου ότι δεν υπήρχε παρουσία τρίτων ή των Ηνωμένων Εθνών, οι δύο πλευρές είχαν τη δυνατότητα να μιλήσουν με ειλικρίνεια τόσο για τα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης (ΜΟΕ) όσο και για ζητήματα ουσίας, περιλαμβανομένου του τρόπου επιστροφής σε επίσημες διαπραγματεύσεις.
Σε θέματα όπου οι θέσεις έχουν παγιωθεί, εμποδίζοντας την πρόοδο που ζητούσε η Άνχελα Ολγκίν, ο ειλικρινής αυτός διάλογος ενδέχεται να συμβάλει στην αναζήτηση εναλλακτικών λύσεων στο μέλλον, ανέφεραν οι ίδιες πηγές.
Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι οι ηγέτες ήλθαν πιο κοντά μεταξύ τους όσον αφορά τη γεφύρωση των διαφορών τους. Αντιθέτως, η συνάντηση αποτέλεσε ακόμη μία συνάντηση των δύο χωρίς να ληφθούν κοινές αποφάσεις ή να επιτευχθούν συμφωνίες, ούτε για τα ΜΟΕ, και ιδίως για νέα σημεία διέλευσης, ούτε για επανέναρξη των συνομιλιών.
Φαίνεται ότι τα ζητήματα παραμένουν «κολλημένα» σε πολιτικό και όχι σε τεχνικό επίπεδο, κάτι που προϋποθέτει βούληση από πλευράς των ηγετών να προσεγγίσουν ο ένας τον άλλο. Μένει να διαφανεί κατά πόσο η χθεσινή τους κατ’ ιδίαν συνάντηση θα διευκολύνει μια τέτοια σύγκλιση πολιτικής βούλησης. Οι ηγέτες συμφώνησαν επίσης να συναντηθούν εκ νέου, χωρίς ωστόσο να καθοριστεί συγκεκριμένη ημερομηνία.
Μικρά βήματα
Ο «Π» πληροφορείται ότι στην επόμενη συνάντηση των ηγετών ενδέχεται να ανακοινωθεί πρόοδος σε ορισμένα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης που έχουν ήδη συμφωνηθεί αλλά εκκρεμεί η εφαρμογή τους. Αυτά θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν την παροχή υπηρεσιών για τέλη κυκλοφορίας στα οδοφράγματα Δερύνειας και Αστρομερίτη–Ζώδιας, τη διευκόλυνση επιθεωρήσεων Τουρκοκύπριων παραγωγών χαλλουμιού από την Bureau Veritas και/ή τη στελέχωση του τρίτου θαλάμου στο οδόφραγμα Αγίου Δομετίου.
Σε ό,τι αφορά τη μεθοδολογία τεσσάρων σημείων του Έρχιουρμαν, ο Τουρκοκύπριος ηγέτης ανέπτυξε το σκεπτικό πίσω από την απαίτησή του οι ηγέτες να αποδεχθούν «κατ’ αρχήν» τα εξής: την πολιτική ισότητα, περιλαμβανομένης της εκ περιτροπής Προεδρίας, όλες τις μέχρι σήμερα συγκλίσεις και ένα χρονοδιάγραμμα για τις συνομιλίες. Το τέταρτο σημείο του αφορά τη διασφάλιση θετικής συνέπειας για την τουρκοκυπριακή πλευρά, σε περίπτωση που οι συνομιλίες αποτύχουν λόγω απόρριψης από την ελληνοκυπριακή πλευρά.
Όσον αφορά την πρόταση πέντε σημείων του Νίκου Χριστοδουλίδη για επανέναρξη των συνομιλιών, η οποία περιλαμβάνει την καταγραφή των θέσεων και των δύο πλευρών –και, όπου απαιτείται, των τριών εγγυητριών δυνάμ– επί των μέχρι σήμερα συγκλίσεων, και ακολούθως την ανακοίνωση επανέναρξης των συνομιλιών σε διευρυμένη συνάντηση, η τουρκοκυπριακή πλευρά θεωρεί ότι πρόκειται για χρονοβόρα διαδικασία. Υποστηρίζει ότι μια κατ’ αρχήν επιβεβαίωση των μέχρι σήμερα συγκλίσεων οδηγεί τις πλευρές στη γραμμή εκκίνησης με πιο απλό και ταχύτερο τρόπο.
Η συνομιλία ήταν «ανοικτή και ειλικρινής»
Επιστρέφοντας στο Προεδρικό Μέγαρο, ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης δήλωσε ότι είχε μια «ανοικτή και ειλικρινή» συζήτηση με τον Έρχιουρμαν, κατά την οποία εξέτασαν την πρόοδο στα ΜΟΕ και συμφώνησαν να δώσουν περαιτέρω καθοδήγηση στους διαπραγματευτές επί των θεμάτων αυτών.
Αντάλλαξαν επίσης απόψεις επί ζητημάτων ουσίας, αγγίζοντας τα διάφορα κεφάλαια του Κυπριακού, και συμφώνησαν να συναντηθούν εκ νέου σύντομα, ανέφερε. Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε «σε πολύ καλό κλίμα», σημείωσε.
Ο Νίκος Χριστοδουλίδης αποκάλυψε επίσης ότι έχει ζητήσει συνάντηση με τον Γενικό Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών τον Μάρτιο. Η εξέλιξη αυτή έρχεται μετά τη συνάντηση του Τουφάν Έρχιουρμαν με τον Αντόνιο Γκουτέρες στις 11 Φεβρουαρίου, η οποία διήρκεσε 70 λεπτά. Ο Πρόεδρος ανέφερε ότι προτίθεται να συγκαλέσει το Εθνικό Συμβούλιο «για ενημέρωση και ανταλλαγή απόψεων για την κατάσταση πραγμάτων».
Ο Πρόεδρος επανέλαβε ότι παραμένει σταθερός στον στόχο του για επανέναρξη ουσιαστικών συνομιλιών, διατηρώντας πλήρως το μέχρι σήμερα κεκτημένο των διαπραγματεύσεων, με σκοπό την επίλυση του Κυπριακού.
Ερωτηθείς κατά πόσο ο Τουρκοκύπριος ηγέτης προτίθεται να επαναβεβαιώσει ως βάση λύσης τη διζωνική, δικοινοτική ομοσπονδία, ο Πρόεδρος υπενθύμισε ότι στις 11 Δεκεμβρίου οι δύο ηγέτες επαναβεβαίωσαν την πολιτική ισότητα στη βάση των ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών, τα οποία «μιλάνε πολύ συγκεκριμένα για τη λύση του Κυπριακού, για τον επιδιωκόμενο στόχο».
Μιλώντας κατά την επιστροφή του από τις συνομιλίες, ο Τουφάν Έρχιουρμαν δήλωσε: «Ήταν μια ανοικτή και ειλικρινής συνάντηση», σημειώνοντας ότι συμφώνησαν να συναντηθούν εκ νέου.
Σύμφωνα με τον Τουφάν Έρχιουρμαν, οι δύο πλευρές συμφώνησαν να δώσουν οδηγίες στους εκπροσώπους τους να συνεχίσουν τις τακτικές επαφές, ώστε να καλυφθεί το χαμένο έδαφος και οι καθυστερήσεις που παρατηρούνται στα ΜΟΕ.
Αναφέρθηκε σε ένα απτό παράδειγμα συνεργασίας σε σχέση με τον αφθώδη πυρετό, σημειώνοντας ότι η τουρκοκυπριακή πλευρά θα επιστρέψει 20.000 εμβόλια –που είχαν αποσταλεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση– προς την Κυπριακή Δημοκρατία για την αντιμετώπιση της νόσου.
Σε ό,τι αφορά τα οδοφράγματα, ο Έρχιουρμαν υπογράμμισε τη σημασία ανοίγματος του οδοφράγματος της Μιας Μηλιάς για οχήματα, απορρίπτοντας παράλληλα την πρόταση για νέο πεζοδρομημένο σημείο διέλευσης στην Παλιά Λευκωσία, κοντά στην οδό Λήδρας, καθώς, όπως ανέφερε, δεν αντιμετωπίζει το πρόβλημα συμφόρησης.
Το ζήτημα των μεικτών γάμων τέθηκε επίσης, πρόσθεσε, επισημαίνοντας ότι θα παραμείνει ψηλά στην ατζέντα της επόμενης συνάντησής τους.
Εντάσεις πριν τη συνάντηση
Πριν από τη συνάντηση, το κλίμα επιβαρύνθηκε όταν ο Τουφάν Έρχιουρμαν δήλωσε δημοσίως ότι ο ίδιος και η Τουρκία ξεκινούν από το ίδιο σημείο σε ό,τι αφορά το Κυπριακό, γεγονός που οδήγησε τον Νίκο Χριστοδουλίδη να διερωτηθεί εάν αυτό σημαίνει στήριξη λύσης δύο κρατών ή ομοσπονδιακής λύσης.
Το πρωί της συνάντησης, ο Τουρκοκύπριος ηγέτης κατηγόρησε τον Πρόεδρο για «χειραγώγηση», έπειτα από δημοσίευμα εφημερίδας που ανέφερε ότι ο Νίκος Χριστοδουλίδης σκόπευε να θέσει κατά την κατ’ ιδίαν συνάντησή τους τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα ελληνοκυπριακά σχολεία στην Καρπασία. Ο Έρχιουρμαν κατηγόρησε τον Πρόεδρο ότι «παίζει παιχνίδια», επιχειρώντας να εκμεταλλευθεί το γεγονός ότι ο ίδιος είχε ήδη ανακοινώσει πως θα επισκεφθεί τα ελληνοκυπριακά σχολεία στην Καρπασία.
Τα σχολεία αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην άσκηση των καθηκόντων τους, με τις τουρκοκυπριακές αρχές να κατηγορούνται ότι καθυστερούν την έγκριση εκπαιδευτικών, ότι απέρριψαν 98 από τα 335 σχολικά βιβλία και ότι φέρονται να εμποδίζουν λειτουργούς του Υπουργείου Παιδείας να διενεργούν αξιολογήσεις και επιμορφώσεις.
Μετά την κατ’ ιδίαν συνάντησή τους, ο Τουφάν Έρχιουρμαν διευκρίνισε ότι το κοινό σημείο εκκίνησης με την Τουρκία εδράζεται στη θέση πως η μη επίλυση του Κυπριακού οφείλεται στη διαχρονική «απροθυμία των ελληνοκυπριακών ηγεσιών να μοιραστούν την εξουσία και τον πλούτο στο νησί». Εξέφρασε την ελπίδα ότι ο Νίκος Χριστοδουλίδης δεν θα ακολουθήσει την ίδια στάση.
Σε ό,τι αφορά τις συνθήκες λειτουργίας των ελληνοκυπριακών σχολείων στην Καρπασία ανέφερε ότι «αυτά τα παιδιά είναι και δικά μας παιδιά», προσθέτοντας ότι η επικείμενη επίσκεψή του καθοδηγείται από ζητήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Παράλληλα, έκανε παραλληλισμό με το ζήτημα της παροχής επαρκούς εκπαίδευσης σε Τουρκοκύπριους μαθητές που διαμένουν στη Λεμεσό.
