Ο εκάστοτε Γενικός Εισαγγελέας μπορεί να λέει ό,τι θέλει, ανάλογα με τις νομικές του γνώσεις, τις πεποιθήσεις, τις αντιλήψεις και, ενδεχομένως, τις θεσμικές του προσεγγίσεις. Δεν έχει, όμως, το αλάθητο. Δεν διαγωνίστηκε με άλλους νομικούς για να επιλεγεί ο καλύτερος. Διορίστηκε στη θέση, όπως προβλέπει το Σύνταγμα. Συνεπώς, η νομική άποψη που εκφράζει, όσο βαρύνουσα και αν είναι, δεν αποτελεί Ευαγγέλιο, ούτε μπορεί να λειτουργεί ως βέτο απέναντι σε μια προτεινόμενη συνταγματική μεταρρύθμιση. Αυτό ισχύει και για τη θέση του νυν Γενικού Εισαγγελέα, Γιώργου Σαββίδη, ο οποίος εκφράζει συνταγματικές επιφυλάξεις και διαφωνεί με τον διαχωρισμό των τεράστιων εξουσιών που συγκεντρώνει σήμερα το αξίωμά του. Η άποψή του ασφαλώς πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη και να αξιολογηθεί με τη δέουσα προσοχή. Δεν μπορεί, όμως, να αποτελέσει την αιτία ή την αφορμή για να μην προχωρήσει η μεγαλύτερη ίσως θεσμική και συνταγματική μεταρρύθμιση από ιδρύσεως της Κυπριακής Δημοκρατίας. Μια μεταρρύθμιση η οποία, όχι μόνο συζητείται εδώ και χρόνια, αλλά έχει πλέον καταστεί αδήριτη ανάγκη. Αποτελεί μονόδρομο για ένα σύγχρονο κράτος δικαίου, όπου καμία εξουσία ή θεσμός δεν μπορεί να είναι ανέλεγκτος. Άλλωστε, ούτε ο Γενικός Εισαγγελέας, ούτε η Βουλή, ούτε η εκτελεστική εξουσία έχουν τον τελευταίο λόγο για την ερμηνεία του Συντάγματος. Τελικός κριτής της συνταγματικότητας ενός νόμου είναι το Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο. Επομένως, οι συνταγματικές επιφυλάξεις του Γενικού Εισαγγελέα είναι μία άποψη, όσο σημαντική και αν είναι, και όχι η τελική ετυμηγορία επί της συνταγματικότητας της προτεινόμενης μεταρρύθμισης.
Δεν είναι Ευαγγέλιο η άποψη του Γενικού Εισαγγελέα
Επιβάλλεται τόσο ο διαχωρισμός των εξουσιών του Γενικού Εισαγγελέα όσο και η καθιέρωση δικαστικού ελέγχου στις αποφάσεις για αναστολή ποινικών διώξεων, ιδίως όταν πρόκειται για πρόσωπα που κατηγορούνται για τη διάπραξη σοβαρών ποινικών αδικημάτων
Μονόδρομος
Επιβάλλεται τόσο ο διαχωρισμός των εξουσιών του Γενικού Εισαγγελέα όσο και η καθιέρωση δικαστικού ελέγχου στις αποφάσεις για αναστολή ποινικών διώξεων, ιδίως όταν πρόκειται για πρόσωπα που κατηγορούνται για τη διάπραξη σοβαρών ποινικών αδικημάτων. Η σημερινή κατάσταση, κατά την οποία η συγκεκριμένη εξουσία παραμένει ανέλεγκτη και μπορεί να καταστεί ανεξέλεγκτη, δεν μπορεί να συνεχιστεί.
Το ζητούμενο δεν είναι να αφαιρεθούν εξουσίες από ένα συγκεκριμένο πρόσωπο αλλά να δημιουργηθούν θεσμικά αντίβαρα, ώστε καμία υπερσυγκέντρωση εξουσίας να μην εξαρτάται αποκλειστικά από την κρίση ενός και μόνο αξιωματούχου. Τα μεταρρυθμιστικά νομοσχέδια που κατέθεσε η κυβέρνηση κινούνται προς αυτή την κατεύθυνση. Και αποτελεί θετική εξέλιξη το γεγονός ότι το Υπουργείο Δικαιοσύνης, η κυβέρνηση και ο ίδιος ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης είναι αποφασισμένοι να προχωρήσουν στη μεταρρύθμιση της Νομικής Υπηρεσίας, παρά τις διαφωνίες του Γενικού Εισαγγελέα.
Σύμφωνα με τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη, πρόκειται για μια μεταρρύθμιση που ζητά η κοινωνία και η οποία περιλαμβάνεται στις εκθέσεις ευρωπαϊκών και διεθνών θεσμών για το κράτος δικαίου στη χώρα μας. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, «είναι μια μεταρρύθμιση η οποία έπρεπε εδώ και καιρό να γίνει». Η στήλη συμφωνεί και επαυξάνει. Και καλά κάνει η Επιτροπή Νομικών της Βουλής, υπό την προεδρία της Φωτεινής Τσιρίδου, να προωθήσει τάχιστα τη μεταρρύθμιση της Νομικής Υπηρεσίας.
Τι ισχύει σήμερα
Το άρθρο 113 του Συντάγματος αποδίδει στον Γενικό Εισαγγελέα έναν διπλό και ιδιαίτερα ισχυρό θεσμικό ρόλο:
Πρώτον, είναι ο νομικός σύμβουλος της Δημοκρατίας, του Προέδρου και του Υπουργικού Συμβουλίου.
Δεύτερον, είναι ο επικεφαλής των ποινικών διώξεων, έχοντας την εξουσία να κινεί και να φέρει εις πέρας ποινικές διαδικασίες, αλλά και να παρεμβαίνει στη συνέχισή τους, περιλαμβανομένης της αναστολής τους. Πρόκειται για εξουσία που ασκείται κατά την κρίση του ή κατά την κρίση του Βοηθού Γενικού Εισαγγελέα, Σάββα Αγγελίδη, χωρίς κανένα απολύτως έλεγχο.
Τι αλλάζει
Με τα κυβερνητικά νομοσχέδια προτείνεται η τροποποίηση του Συντάγματος ώστε να διαχωριστούν οι δύο πιο πάνω ρόλοι. Ο Γενικός Εισαγγελέας θα εξακολουθήσει να είναι ο νομικός σύμβουλος της Δημοκρατίας, του Προέδρου και του Υπουργικού Συμβουλίου και επικεφαλής της Νομικής Υπηρεσίας. Δεν θα έχει, όμως, πλέον την ευθύνη των ποινικών διώξεων. Η εξουσία αυτή μεταφέρεται σε έναν νέο θεσμό, τον Γενικό Δημόσιο Κατήγορο, ο οποίος θα είναι ανεξάρτητος.
Η λογική της μεταρρύθμισης είναι απλή: ο ίδιος θεσμός δεν θα πρέπει να έχει ταυτόχρονα την ιδιότητα του νομικού συμβούλου της κυβέρνησης και την εξουσία να αποφασίζει για την ποινική δίωξη ή την αναστολή ποινικών διαδικασιών. Ο διαχωρισμός αυτός δεν αποδυναμώνει το κράτος δικαίου ούτε τη Νομική Υπηρεσία. Αντίθετα, τα ενισχύει και τα εκσυγχρονίζει. Και δεν αφορά πρόσωπα, αλλά θεσμούς. Αφορά τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να κατανέμονται και να ελέγχονται οι εξουσίες σε ένα σύγχρονο κράτος δικαίου.
Μια μόνο θητεία
Η μεταρρύθμιση προβλέπει, παράλληλα, οκταετή θητεία για τον Γενικό Εισαγγελέα, τον Γενικό Δημόσιο Κατήγορο και τους Βοηθούς, χωρίς δυνατότητα επαναδιορισμού. Σήμερα ο Γενικός Εισαγγελέας και ο Βοηθός Γενικός Εισαγγελέας παραμένουν στη θέση τους μέχρι τη συμπλήρωση του 68ου έτους της ηλικίας τους. Ο Γιώργος Σαββίδης αφυπηρετεί τον Σεπτέμβριο του 2027, με τη συμπλήρωση του 68ου έτους της ηλικίας του. Ο Σάββας Αγγελίδης θα συμπληρώσει το 68ο έτος της ηλικίας του το 2042. Σημειώνεται ότι, ο Γιώργος Σαββίδης και ο Σάββας Αγγελίδης δεν επηρεάζονται από τις πρόνοιες της μεταρρύθμισης, καθώς αυτές δεν μπορούν να έχουν αναδρομική ισχύ.
Η Κύπρος χρειάζεται μια Νομική Υπηρεσία με διακριτούς ρόλους και αποτελεσματικούς μηχανισμούς ελέγχου. Αυτό είναι το πραγματικό διακύβευμα της μεταρρύθμισης. Η εκτελεστική εξουσία αντιλήφθηκε αυτή την ανάγκη και κατέθεσε τα σχετικά νομοσχέδια. Είναι πλέον στα χέρια των βουλευτών να προχωρήσουν τη μεταρρύθμιση και να μην αφήσουν να χαθεί αυτή η ευκαιρία.
ΤΑ ΑΚΙΝΗΤΑ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ
Πολιτική Δημοσίευσης Σχολίων
Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν. Προτρέπουμε τους αναγνώστες μας να κάνουν report / flag σχόλια που πιστεύουν ότι παραβιάζουν τους πιο πάνω κανόνες. Σχόλια που περιέχουν URL / links σε οποιαδήποτε σελίδα, δεν δημοσιεύονται αυτόματα.
