Της Αλεξάνδρας Ατταλίδου*
Ένα χρόνο μετά τη δεύτερη ορκωμοσία του Ντόναλντ Τραμπ, η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με μια σκληρή αλήθεια: η πολιτική κατευνασμού απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες απέτυχε παταγωδώς. Όπως επισημαίνει σε πρόσφατη ανακοίνωσή της η Ένωση Ευρωπαίων Φεντεραλιστών, δεν πρόκειται απλώς για λανθασμένη εκτίμηση, αλλά για πραγματική εγκατάλειψη ευθύνης.
Οι μονομερείς «δασμοί Turnberry», οι πιέσεις για αλλαγή των ευρωπαϊκών ψηφιακών και περιβαλλοντικών κανόνων, οι κυρώσεις κατά Ευρωπαίων πολιτών και πρώην αξιωματούχων, αλλά και η ωμή παραβίαση του διεθνούς δικαίου με τις πιέσεις για προσάρτηση της Γροιλανδίας, συνθέτουν ένα σκηνικό πολιτικής, οικονομικής και γεωστρατηγικής ταπείνωσης της Ευρώπης. Το μήνυμα είναι σαφές: «αρκετά πια».
Η απάντηση δεν μπορεί να είναι άλλη από μια συνολική αλλαγή πορείας. Η πρόταση της Ένωσης Ευρωπαίων Φεντεραλιστών περιλαμβάνει άμεσα μέτρα – όπως την απόρριψη της άνισης εμπορικής συμφωνίας και την ενεργοποίηση του ευρωπαϊκού μηχανισμού κατά του οικονομικού εξαναγκασμού – αλλά και βαθύτερες στρατηγικές επιλογές. Από την ανάληψη πλήρους ευρωπαϊκής ευθύνης για την άμυνα της Ουκρανίας μέχρι την ενεργοποίηση της κοινής άμυνας που προβλέπει η Συνθήκη της Λισαβόνας, η Ευρώπη καλείται να πάψει να λειτουργεί ως άθροισμα φοβισμένων κρατών και να δράσει ως ενιαία δύναμη.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η ενίσχυση των ευρωπαϊκών ψηφιακών και τεχνολογικών μοντέλων: από το ψηφιακό ευρώ έως τις ευρωπαϊκές πλατφόρμες λογισμικού και τεχνητής νοημοσύνης. Η στρατηγική αυτονομία δεν είναι αφηρημένη έννοια· είναι προϋπόθεση δημοκρατίας, κοινωνικής συνοχής και οικονομικής ανθεκτικότητας.
Το κρίσιμο όμως βήμα είναι το λεγόμενο «ομοσπονδιακό άλμα»: η άμεση έναρξη συνταγματικής μεταρρύθμισης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στη βάση της πρότασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου του 2023, με στόχο τις Ηνωμένες Πολιτείες της Ευρώπης. Ένα ισχυρό Κοινοβούλιο, μια εκτελεστική εξουσία που μπορεί να δρα και η κατάργηση των εθνικών βέτο στο Συμβούλιο δεν είναι πολυτέλειες· είναι όροι επιβίωσης.
Αυτή τη συζήτηση δεν τη θέτουν μόνο οι φεντεραλιστές. Τη συμμερίζονται και πολιτικές δυνάμεις που πιστεύουν σε μια θαρραλέα, προοδευτική Ευρώπη, όπως το Volt Europa και το Volt Cyprus. Για το Volt, η ευρωπαϊκή κυριαρχία, η κοινή άμυνα και η δημοκρατική εμβάθυνση δεν είναι ιδεολογικά συνθήματα, αλλά ρεαλιστικές απαντήσεις σε έναν κόσμο αυξανόμενου αυταρχισμού και γεωπολιτικού εκβιασμού.
Όπως έγραφε ο ποιητής Χαίλντερλιν, «εκεί που βρίσκεται ο κίνδυνος, εκεί φυτρώνει και η σωτηρία». Σήμερα, η σωτηρία για την Ευρώπη δεν βρίσκεται στον κατευνασμό και την εξάρτηση, αλλά στην ενότητα, τη δημοκρατία και την ομοσπονδιακή τόλμη. Η επιλογή είναι ξεκάθαρη – και ο χρόνος λιγοστεύει.
*Βουλεύτρια Λευκωσίας - VOLT
