Γράφουν: Άννα Δημητρίου* και Πέτρος Παπαδόπουλος**
Όσοι αντιμετωπίζουν διακρατικά ζητήματα οικογενειακού δικαίου στην Κύπρο, είτε αυτά αφορούν ζητήματα δικαιοδοσίας, είτε απαγωγές ανηλίκων, είτε διαζύγια και αιτήσεις διατροφής και γονικής μέριμνας με διακρατικό χαρακτήρα, είναι πολύ λογικό να νιώθουν ανήσυχοι σε μια ασταθή και μεταβατική περίοδο της ζωής τους όπου πρέπει να χαρτογραφήσουν το σύνθετο νομικό πλαίσιο που απαιτεί εξειδικευμένη γνώση τόσο του διεθνούς οικογενειακού δικαίου όσο και των εθνικών νομοθεσιών.
Ένα ζήτημα το οποίο προκύπτει συχνά είναι το θέμα τής έλλειψης ή όχι δικαιοδοσίας ενός οικογενειακού δικαστηρίου να επιληφθεί μιας υπόθεσης. Αυτό είναι ιδιαίτερα εμφανές σε διακρατικές υποθέσεις γονικής μέριμνας. Εντός Ευρωπαϊκής Ένωσης, το ζήτημα δικαιοδοσίας σε υποθέσεις γονικής μέριμνας ρυθμίζεται από τον Κανονισμό (ΕΕ) 2019/1111. Σύμφωνα με το άρθρο 7 του Κανονισμού (ΕΕ) 2019/1111, αρμόδια είναι τα δικαστήρια του κράτους μέλους στο οποίο το παιδί έχει τη συνήθη διαμονή του κατά τον χρόνο που το δικαστήριο επιλαμβάνεται την υπόθεση.
Συναφώς, το ζήτημα της δικαιοδοσίας απασχολεί και θέματα περιουσιακών διαφορών που μπορεί να προκύψουν μεταξύ αλλοδαπών συζύγων οι οποίοι διαμένουν στο εξωτερικό, όμως, έχουν περιουσία στην Κύπρο. Το άρθρο 12(δ) του περί Οικογενειακών Δικαστηρίων Νόμου προβλέπει ότι δικαιοδοσία κέκτηται το οικογενειακό δικαστήριο της επαρχίας εντός της οποίας βρίσκεται η εν λόγω ακίνητη ιδιοκτησία.
Περαιτέρω, αν ένα ζευγάρι χτυπηθεί από τη μάστιγα των κρίσεων γάμου και της ασυμφωνίας χαρακτήρων, χωρίσουν και ένας εκ των γονέων απαγάγει και αποξενώσει το ανήλικο τέκνο, τότε θα πρέπει να ενεργοποιηθούν οι διαδικασίες σύμφωνα με τη Σύμβαση της Χάγης για τις Αστικές Πτυχές της Διεθνούς Απαγωγής Παιδιών 1980 της οποίας η Κύπρος είναι μέρος.
Βεβαίως, σε μια παγκόσμια κοινωνία όπου οι οικογένειες και οι άνθρωποι γενικώς κινούνται μεταξύ χωρών, είναι συχνό φαινόμενο να εμφανίζονται προβλήματα μετά τη λύση ενός γάμου, όπως για παράδειγμα ζητήματα διατροφής και γονικής μέριμνας. Φανταστείτε να έχουν εκδοθεί διατάγματα διατροφής και γονικής μέριμνας σε ξένη χώρα και ο γονέας να επιθυμεί να εγκατασταθεί στην Κύπρο. Ισχύουν τα αλλοδαπά διατάγματα;
Σε τέτοιες περιπτώσεις, σημαντικό είναι εάν το αλλοδαπό κράτος όπου έχουν εκδοθεί τα διατάγματα, είναι κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή όχι. Εάν πρόκειται για διάταγμα το οποίο έχει εκδοθεί σε κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τότε το διάταγμα εφαρμόζεται αυτόματα σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2019/1111. Εάν όχι, τότε θα πρέπει κανείς να δει εάν υπάρχει κάποια διμερής συνθήκη αναγνώρισης ή εάν τα κράτη είναι μέρη κάποιας άλλης διεθνούς συνθήκης για τη ρύθμιση του θέματος.
Συνοψίζοντας, ο καθείς με τη σωστή καθοδήγηση μπορεί να κάνει πέρα τις ανησυχίες του. Υψώνει ανάστημα και παίρνει θάρρος, έχοντας τη δύναμη να σταθεί αυτόνομα στα πόδια του και να βαδίσει με σιγουριά. Είτε είναι ένα διαζύγιο, μια διεθνής απαγωγή ανηλίκου, μια αίτηση αναγνώρισης αλλοδαπού διατάγματος μέριμνας ή διατροφής -οποιαδήποτε οικογενειακή δυσκολία- είναι κάτι το ιδιαίτερα προσωπικό, ενίοτε επώδυνο και ψυχολογικά πιεστικό. Εντούτοις, οποιαδήποτε κι αν είναι η ερώτηση, μία μπορεί να είναι πάντοτε η απάντηση: το συμφέρον και η ευημερία των παιδιών κάθε οικογένειας.
* Δικηγόρος/ Συνέταιρος στην Ηλίας Νεοκλέους & Σία ΔΕΠΕ / Μέλος της International Academy of Family Lawyers
** Δικηγόρος/ Συνεργάτης στην Ηλίας Νεοκλέους & Σία ΔΕΠΕ
