Γράφει: Παύλος Κ. Παύλου
Παρακολούθησα με ενδιαφέρον τη δημοσιογραφική διάσκεψη του αρχηγού της Αστυνομίας και των συνεργατών του για την πολύκροτη υπόθεση «Σάντη». Απ' όσο θυμάμαι, ήταν μάλλον η πρώτη φορά που οι Κύπριοι πολίτες ενημερώνονταν, σε τέτοια έκταση και τόσο βάθος, για τα αποτελέσματα μιας αστυνομικής έρευνας, και μάλιστα σε απευθείας μετάδοση από ραδιοφωνικά και τηλεοπτικά κανάλια, και πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης. Καταγράφεται ως μία θετική εξέλιξη, που απαιτείται να έχει συνέχεια. Είναι καιρός να αντιληφθούν οι πάντες, περιλαμβανομένων των επικεφαλής θεσμών, ότι η υπεύθυνη και πλήρης πληροφόρηση, όσο τα κατά περίπτωση δεδομένα το επιτρέπουν, ενισχύει την εμπιστοσύνη των πολιτών προς τις Αρχές, αντιμετωπίζει αποτελεσματικά τις, όχι πάντα αδικαιολόγητες, υποθετικές ή και αυθαίρετες ερμηνείες, την παραφιλολογία και το κουτσομπολιό, που ευδοκιμούν σε συνθήκες αδιαφάνειας και μυστικοπάθειας.
Ναι μεν, αλλά…
Από το θετικό γεγονός, όμως, της πραγματοποίησης τής συγκεκριμένης ενημερωτικής συνάντησης, μέχρι το πόσο επιτυχημένη ήταν, ο δρόμος είναι μακρύς και προϋποθέτει πολλά. Με το κυριότερο να αφορά τη γνώση του αντικειμένου σε επίπεδο επαγγελματικό και όχι ερασιτεχνικό. Με βάση το αναντίλεκτο ότι δεν μπορεί ένας άνθρωπος να τα γνωρίζει όλα και να τα γνωρίζει καλά, στην ιδιαιτέρως απαιτητική εποχή που ζούμε αναφορικά με τον τομέα της επικοινωνίας, η λύση είναι να απευθυνόμαστε στους ειδικούς και να ζητούμε τη συνδρομή τους. Αν καταλήξουμε στο συνηθισμένο, μα μπορούμε και μόνοι μας, το βέβαιο είναι ότι πολλά θα παραλείψουμε και το αποτέλεσμα θα πάσχει. Νοείται ότι τούτο δεν συμβαίνει μόνο στην περίπτωση της Αστυνομίας, η οποία, ομολογώ, έχει σημειώσει άλματα κατά την τελευταία δεκαπενταετία με την οργάνωση και λειτουργία τμήματος επικοινωνίας, στο οποίο υπηρέτησαν ικανότατα στελέχη της Δύναμης. Χρειάζονται, ωστόσο, πάρα πολλά ακόμη.
Τι πέτυχε η ενημέρωση και τι όχι
Μένουμε στην υπό αναφορά διάσκεψη Τύπου της Αστυνομίας και την αντιμετωπίζουμε σαν υπό μελέτη/εξέταση περίπτωση (study case), ακριβώς για να δούμε τι καλύτερο μπορούσε να πετύχει και να τεκμηριώσουμε την άποψή μας ότι το κεφάλαιο «επικοινωνία» απαιτεί εξειδίκευση, ιδιαιτέρως σήμερα που, λόγω της τεχνολογίας, η διάχυση της πληροφορίας έγινε «προϊόν ευρείας κατανάλωσης», ο κάποτε παθητικός πολίτης-δέκτης ελεγχόμενης πληροφόρησης έγινε ο ίδιος δημιουργός-πομπός της πληροφορίας και σίγουρα πιο δύσκολος και απαιτητικός.
Στα θετικά, καταγράφουμε την πραγματοποίηση της ενημερωτικής συνάντησης, την παρουσία του ίδιου του επικεφαλής της Δύναμης, στελεχωμένου με τους επιτελείς που χειρίστηκαν την υπόθεση, τη μεγάλη συμμετοχή εκπροσώπων των ΜΜΕ και την απ' ευθείας μετάδοσή της από όλα τα τηλεοπτικά κανάλια και πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης. Θετική και η πολύ αναλυτική παρουσίαση των ευρημάτων της έρευνας με τη χρήση οπτικών στην οθόνη. Ο κύριος στόχος, που ήταν να τεκμηριωθεί το συμπέρασμα της έρευνας ότι τα μηνύματα ήταν πλαστά και ψεύτικα, έχει, κατά τη γνώμη μου, επιτευχθεί πλήρως. Σημειώνω ακόμη ότι η συνολική εικόνα εξέπεμπε αυτοπεποίθηση, σιγουριά και βεβαιότητα.
Στα αρνητικά, καταγράφουμε τη σκηνική παρουσία, το στήσιμο (set up), που αντί επαγγελματισμό εξέπεμπε εικόνα προχειρότητας. Αν αντί αυτού που είδαμε, είχαμε στις οθόνες μας ένα φροντισμένο σκηνικό με το ανάλογο φόντο (background) πίσω από τους ομιλητές, αναλόγιο για τον αξιωματικό-παρουσιαστή των ευρημάτων με τη χρήση καθοδηγούμενης ακτίνας λέιζερ (laser beam), εναλλαγή εικόνας χωρίς χάσματα και άσκοπες διακοπές (απαιτείται πάντοτε δοκιμή-πρόβα), γενικά πλάνα της αίθουσας με δημοσιογράφους (σκηνοθεσία-παραγωγή), και καθαρός ήχος των ερωτήσεων, σκεφτείτε πόσο αναβαθμισμένο θα ήταν το αποτέλεσμα.
Η μεγαλύτερη αστοχία έγκειται στο γεγονός ότι, ενώ ο πρώτος και κύριος στόχος, η τεκμηρίωση, δηλαδή, ότι τα μηνύματα της «Σάντη» ήταν ψεύτικα και κατασκευασμένα, επετεύχθη σε πολύ ικανοποιητικό βαθμό, όπως ανεφέρθηκε, τα δικαιολογημένα ερωτήματα που οι δημοσιογράφοι έθεσαν, άφησαν μιαν ελλιπή εικόνα και εν πολλοίς επικάλυψαν το όλο γεγονός. Αν εζητείτο η συνδρομή ενός ειδικού, θα συμβούλευε τους πρωταγωνιστές να ετοιμάσουν το απαραίτητο «Q&A» (από τα αρχικά του Questions and Answers, Ερωτήσεις-Απαντήσεις), με βάση το οποίο γίνεται πρόβλεψη των πιθανών ερωτήσεων που θα τεθούν και σχεδιασμός των απαντήσεων.
Οι προφανείς ερωτήσεις-απορίες που θα προέκυπταν, οι οποίες κυριάρχησαν στα ρεπορτάζ των επόμενων ημερών, ήσαν:
- Πού και πώς η «Σάντη» βρήκε όλα αυτά τα ονόματα ανθρώπων και τους αριθμούς των τηλεφώνων τους;
- Πώς κατάφερε τόσο… μαεστρικά να τους συσχετίζει μεταξύ τους με τρόπο τόσο λογικοφανή;
- Υπάρχει κάποιος ιθύνων νους πίσω από τη «Σάντη», που κινούσε τα νήματα;
- Εντάξει, ψεύτικα και κατασκευασμένα τα μηνύματα, και τελειώσαμε; Δεν υπάρχουν υπεύθυνοι για μιαν υπόθεση που συγκλόνισε την κυπριακή κοινωνία και επικάλυψε ακόμη και τις βουλευτικές εκλογές; Κι αν ναι, θα υπάρξουν συνέπειες;
Από τη στιγμή που η Αστυνομία ορθά αποφάσισε να μπει στα βαθιά, δεν έπρεπε να αφήσει τίποτε στην τύχη. Στα απολύτως προβλέψιμα πιο πάνω ερωτήματα οι απαντήσεις, καλά μελετημένες, σαφείς και πειστικές, θα ξεκαθάριζαν το τοπίο, ενημερώνοντας τους πολίτες για τα επόμενα βήματα που πρέπει χωρίς καθυστέρηση να ακολουθήσουν. Πέρασαν ήδη αρκετές μέρες και δεν ακούσαμε κάτι νεότερο.
Θα ακολουθήσουν οι άλλοι θεσμοί;
Η Αστυνομία Κύπρου, έστω και με ελλείψεις, ανταποκρίνεται στην απαίτηση της κοινωνίας για ενημέρωση. Με ειλικρίνεια προτείνουμε να απευθυνθεί σε ειδικούς, να εκπαιδεύει συνεχώς τα στελέχη του τμήματος επικοινωνίας και να αναβαθμίζει το επίπεδο ποιοτικά και ουσιαστικά, αξιοποιώντας πλήρως και την τεχνολογία. Κάποιος φιλόλογος ή γλωσσολόγος μπορεί, επίσης, να βοηθήσει στην αποφυγή γλωσσικών λαθών. Το ίδιο πρέπει να πράξουν τα υπουργεία, ημικρατικοί και άλλοι δημόσιοι οργανισμοί. Όσο για το δικαστικό σώμα και την εισαγγελία, που εξακολουθούν να ακολουθούν την παθητική τακτική της περιχαράκωσης, δικαίως ή αδίκως θα υφίστανται τις αρνητικές συνέπειες. Οι καιροί άλλαξαν και οι καιροί ου μενετοί.
*Δημοσιογράφος (pcpavlou@gmail.com)
