Είναι τρομερά δύσκολο για έναν Κύπριο αρθρογράφο, που σχολιάζει κυρίως πολιτικά θέματα, να αγνοήσει την επέτειο της 21ης Απριλίου. Πριν 59 χρόνια επιβλήθηκε μια στυγνή δικτατορία στην Ελλάδα. Η κατάργηση των στοιχειωδών ελευθεριών, οι φυλακές, οι εξορίες στη Γυάρο, τα βασανιστήρια, οι στερήσεις ιθαγένειας, οι δολοφονίες των αντιπάλων του καθεστώτος, ο πνευματικός και πολιτιστικός μεσαίωνας, με αποκορύφωμα το εφιαλτικό πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου, καταγράφουν τη χούντα των Συνταγματαρχών, ως μία από τις μελανότερες στιγμές της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας. Η επέτειος του πραξικοπήματος της 21ης Απριλίου 1967 στην Ελλάδα είναι πολύ πιο σημαντική για εμάς τους Ελληνοκυπρίους, διότι έθεσε σε κίνηση μια σειρά γεγονότων, που οδήγησαν άμεσα στην τραγωδία του 1974.
Αυτό το δικτατορικό έγκλημα όφειλε να «ζέει» στη Κύπρο, αφού οι τεράστιες εξαιτίας του πληγές χαίνουν ακόμα. Κύριος οίδε, αν και πότε θα επουλωθούν αυτές οι πληγές. Όμως, η επέτειος του επαίσχυντου πραξικοπήματος θα περάσει τελείως απαρατήρητη στα σχολεία μας, ενώ ελάχιστη, αν όχι καθόλου, κάλυψη θα υπάρξει από τα ΜΜΕ. Δυστυχώς, έχουμε γαλουχηθεί, να θυμόμαστε μόνο τις λαμπρές σελίδες της ιστορίας μας και να ξεχνάμε τις ζοφερές. Κι όμως θα ήμασταν πιο ορθολογικοί, αν δίναμε περισσότερη σημασία στις ζοφερές σελίδες μας γιατί οι λαμπρές, με όσο μόχθο και θυσίες κι αν γράφτηκαν, παρασύρουν συχνά σε αυταρέσκειες, γελοίους ναρκισσισμούς, ραστώνη και ενίοτε σε σοβινισμό. Ενώ οι μελανές σελίδες αποτελούν παράδειγμα προς αποφυγή, δίδαγμα για τα λάθη μας, που τις ευκόλυναν και τακτικές που πρέπει να υιοθετηθούν, ώστε να αποφευχθούν μελλοντικές ντροπές και εθνικοί όλεθροι.
Η επέτειος της 21ης Απριλίου θα 'πρεπε να καθιερωθεί ως ημέρα Δημοκρατίας. Να εμπεδώσουν οι μαθητές τις καταστροφικές συνέπειες των δικτατορικών καθεστώτων, που συχνά καταφεύγουν στη βία, την αυθαίρετη φυλάκιση και την δημιουργία κλίματος φόβου για να καταστείλουν τη διαφωνία. Οι ολοκληρωτικές κυβερνήσεις μπορεί να ελέγχουν κάθε πτυχή της ζωής, συμπεριλαμβανομένων των θρησκευτικών πεποιθήσεων. Η ελευθερία του Τύπου, του λόγου και της συνάθροισης περιορίζεται, δημιουργώντας ένα καταπιεστικό περιβάλλον, που εμποδίζει την κοινωνική καινοτομία και την προσωπική έκφραση. Η εξαγορά συνειδήσεων αποτελεί κεντρικό μηχανισμό επιβίωσης των δικτατορικών καθεστώτων, καθώς επιτρέπει την εξασφάλιση κοινωνικής ανοχής ή και ενεργού υποστήριξης χωρίς τη χρήση ωμής βίας. Αυτό έκανε η χούντα στη Κύπρο με μεγάλη επιτυχία, αφού οι πλείστες οργανώσεις, εφημερίδες, σωματεία, ακόμα και το ΡΙΚ, αναφέρονταν σ'αυτή, ως «εθνική κυβέρνηση» και στους ηγέτες της ως «πατριώτες» και «ακραιφνείς Έλληνες». Η δε συστημική τότε εφημερίδα «Ελευθερία» αποκαλούσε «τεντιμπόηδες» τους εξεγερθέντες φοιτητές του Πολυτεχνείου. Θα ήταν, παρεμπιπτόντως, μια ευκαιρία η ΠΟΕΔ και η ΟΕΛΜΕΚ να ζητήσουν συγγνώμη από τον κυπριακό λαό, που έγιναν υποχείριες της χούντας και με ανακοινώσεις και άλλα έντεχνα μέτρα καλλιεργούσαν στους νέους την αγάπη προς την δικτατορία και τη δουλοπρέπεια και ετοίμαζαν (έστω και ασυνείδητα) το έδαφος για αποδοχή του επερχόμενου πραξικοπήματος. Ο πειστικότερος τρόπος εξιλέωσης αυτών των οργανώσεων θα ήταν να εξηγήσουν στους μαθητές, ότι οι δημοκρατικές κοινωνίες προσφέρουν μεγαλύτερη ασφάλεια και δυνατότητες για "ευ ζην", προστατεύοντας τις ελευθερίες και τα δικαιώματα των πολιτών.
Ο ρόλος της Δεξιάς στη Κύπρο vis-a-vis της Δεξιάς στην Ελλάδα είναι αναντίλεκτα μια πολύ σκοτεινή σελίδα της Κυπριακής ιστορίας. Τη νύχτα της 21ης Απριλίου 1967, ο Παναγιώτης Κανελλόπουλος, ο αρχηγός του δεξιού κόμματος ΕΡΕ (Εθνική Ριζοσπαστική Ένωσις) συνελήφθη από τους πραξικοπηματίες στο σπίτι του, καθώς αρνήθηκε να νομιμοποιήσει το καθεστώς. Από την πρώτη στιγμή εξαπέλυσε σφοδρές κατηγορίες εναντίον του καθεστώτος, χαρακτηρίζοντας τις ενέργειες των συνταγματαρχών απαράδεκτες και άδικες. Παρά την κράτησή του και τον κατ' οίκον περιορισμό του, ο Κανελλόπουλος δεν σταμάτησε να καταφέρεται εναντίον της χούντας και παρέμεινε μια σταθερή φωνή αντίστασης της συντηρητικής παράταξης ενάντια στο καθεστώς, αρνούμενος οποιαδήποτε συνεργασία μαζί του. Δεν ήταν όμως ο Κανελλόπουλος ο μόνος Ελλαδίτης δεξιός ηγέτης, που αντιστάθηκε στη χούντα. Από το Παρίσι, ο Κωνσταντίνος Καραμανλής επέκρινε έντονα τη δικτατορία, χαρακτηρίζοντάς την ως "ανώμαλη κατάσταση" και προειδοποιώντας για τους κινδύνους που ενείχε για το έθνος. Επίσης, προβεβλημένα στελέχη, όπως ο Γεώργιος Ράλλης, αντιστάθηκαν στο χουντικό καθεστώς για να μην αναφερθώ στο Κίνημα του Ναυτικού, που Αξιωματικοί με δεξιές/βασιλικές πεποιθήσεις, οργάνωσαν κίνημα τον Μάιο του 1973 για την ανατροπή της χούντας και την αποκατάσταση της Δημοκρατίας. Σε αντίθεση με τη Δεξιά της Ελλάδας, η ημέτερη Δεξιά αγκάλιασε τη χούντα. Οι «εθνικόφρονες» βουλευτές, οι οποίοι καθοδηγούντο από τον Τ. Παπαδόπουλο, ήταν θερμοί θιασώτες της «εθνικής κυβέρνησης», όπως αποκαλούσαν τη χούντα. Ενδεικτικό της υποστήριξης της χούντας από τη Δεξιά της Κύπρου είναι η πορεία της ΕΑΔΕ (Επιτροπή για την Αποκατάσταση της Δημοκρατίας στην Ελλάδα) στις 21 Απριλίου 1971. Η πορεία με ηγέτη τον Τ. Χατζηδημητρίου διαλύθηκε βάναυσα στην πλατεία Μεταξά (Ελευθερίας) από τους τραμπούκους της χούντας, που χρησιμοποίησαν γκλομπς . Ο Λυσσαρίδης, ο μόνος βουλευτής που εξοργίστηκε από τη βαρβαρότητα της χούντας, ενέγραψε το θέμα στη Βουλή για συζήτηση. Ο Παπαδόπουλος, μιλώντας εκ μέρους όλων των «εθνικοφρόνων» βουλευτών, που είχαν την πλειοψηφία, προσπάθησε, και πέτυχε, να ματαιώσει τη συζήτηση, διότι οι ενέργειες της ΕΑΔΕ «προκαλούσαν τα αισθήματα του Κυπριακού λαού»!
Εν κατακλείδι, ενώ η Δεξιά της Ελλάδας τήρησε μια εθνικά αξιοπρεπή στάση έναντι της χούντας και έσωσε τη τιμή των Ελλήνων, η Δεξιά της Κύπρου ταυτίστηκε με μια κρετινική και ληστρική τυραννία που αποδείχθηκε η δήμιος της Κύπρου. Ωστόσο, ένα "mea culpa" δεν αναμένεται να ακουστεί από μια παράταξη, που ακόμα τιμά τον αρχηγό της εγκληματικής ΕΟΚΑ Β’, έναν ομογάλακτο της χούντας.
Οικονομολόγος, κοινωνικός επιστήμονας
