Οι βουλευτικές εκλογές του ερχόμενου Μαΐου θα μείνουν στην ιστορία, όχι γιατί θα ανατραπεί ο παραδοσιακός κομματικός χάρτης, αλλά επειδή το επίπεδο του προεκλογικού αγώνα ήταν πάρα πολύ χαμηλό για την εποχή μας. Ακούσαμε ιστορίες για αγρίους. Ισχυρισμούς για παιδεραστία, βιασμούς, ακόμη και φόνους! Διαβάζουμε δηλώσεις πολιτικών και κομμάτων με σοβαρούς υπαινιγμούς για διαφθορά. Αφήνονται σκιές για την εντιμότητα ορισμένων προσώπων. Στην ουσία γινόμαστε μάρτυρες της πολιτικής παρακμής.
Στο βιβλίο «Πώς πεθαίνουν οι δημοκρατίες» οι Steven Levitsky και Daniel Ziblatt τονίζουν ότι η κατάλυση του συγκεκριμένου πολιτεύματος δεν επιτυγχάνεται μόνο με στρατιωτικά πραξικοπήματα και βίαιες επαναστάσεις. Η δημοκρατία κινδυνεύει και από την έλλειψη μέτρου και αυτοσυγκράτησης. Από την αμφισβήτηση των προθέσεων και τη δαιμονοποίηση του πολιτικού αντίπαλου. Οι δύο συγγραφείς επισημαίνουν ότι το θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας της δημοκρατίας δεν ρυθμίζεται μόνο από τους τυπικούς κανόνες. Τα πολιτικά πρόσωπα και τους φορείς εξουσίας δεσμεύουν και κάποιοι άγραφοι κανόνες. Εθιμικοί κανόνες για το πώς συμπεριφέρονται οι πολιτικοί και τα κόμματα, οι οποίοι καθιερώθηκαν μέσα στα πολλά χρόνια λειτουργίας των δημοκρατιών.
Αυτοί οι άγραφοι κανόνες θέτουν και ορίζουν τα όρια μέσα στα οποία διεξάγονται οι πολιτικές αντιπαραθέσεις. Ένας πολιτικός μπορεί να καταθέσει τη διαφωνία του και να απαντήσει στον αντίπαλο με πολιτικά επιχειρήματα. Οι πολιτικές διαμάχες είναι μέρος του δημοκρατικού πολιτεύματος. Είναι όμως μια σύγκρουση ιδεών και πολιτικού οράματος για το μέλλον. Δεν αποτελεί μάχη μέχρι τελικής πτώσεως, ούτε μια προσπάθεια δολοφονίας χαρακτήρων. Οι προθέσεις δεν πρέπει να αμφισβητούνται με τόση ευκολία. Οι πολιτικοί πρέπει να έχουν αυτοσυγκράτηση και να γνωρίζουν τι δεν πρέπει να λένε για τους πολιτικούς αντίπαλους.
Η προσπάθεια να παρουσιαστούν οι πολιτικοί αντίπαλοι ως σκοτεινοί χαρακτήρες οδηγεί σε διάβρωση της εμπιστοσύνης του κοινού. Αυξάνεται κατακόρυφα το μέγεθος της δυσπιστίας των πολιτών απέναντι στους πολιτικούς. Δεν υπάρχει το καλό και το κακό. Αυτές είναι θρησκευτικές έννοιες που οδηγούν σε φαινόμενα ζηλωτισμού και μεσσιανισμού. Στοιχεία ξένα στη δημοκρατία. Δεν είναι πολιτική και δημοκρατική στάση αυτό που προσπαθούν να μας περάσουν κάποιοι, οι οποίοι στέλνουν το μήνυμα ότι ήρθαν να μας απαλλάξουν από το κακό.
Η δημοκρατία στη νεωτερικότητα καθιερώθηκε μέσα από μια κοινωνική διαδικασία εκκοσμίκευσης των θεσμών. Η θεολογική προσέγγιση του κόσμου υποχώρησε και επικράτησαν οι κοσμικές αξίες. Πλέον δεν υπήρχε το καλό και το κακό με τη θρησκευτική σημασία των όρων. Υπήρχε το λογικό και το παράλογο, το σωστό και το λάθος. Έτσι διαμορφώθηκε ένα κλίμα μετριοπάθειας, νηφαλιότητας και ορθολογισμού. Επικράτησε το πνεύμα της αυτοσυγκράτησης που διασφάλιζε ότι η εκλογική αναμέτρηση θα διεξαχθεί με δίκαιο και έντιμο τρόπο και ο χαμένος θα αποδεχθεί την εκλογική ήττα.
Βέβαια αυτό δεν σημαίνει ότι η ενασχόληση με την πολιτική αποτελεί μια πρακτική δημοσίων σχέσεων. Το μόνιμο χαμόγελο και οι υποκριτικές εμφανίσεις δεν είναι το ζητούμενο, ούτε προσφέρουν στην κοινωνία κάτι περισσότερο από μια ωραιοποιημένη εικόνα της πολιτικής. Η ωραιοποίηση της πολιτικής πραγματικότητας είναι εξίσου επικίνδυνη με την θεσμική παρεκτροπή και τον φανατισμό διότι κοιμίζει συνειδήσεις και αποκοιμίζει τους πολίτες. Οι πολίτες και η πολιτεία δεν έχουν ανάγκη από συμπαθέστατες φυσιογνωμίες. Αυτές είναι επικοινωνιακές στρατηγικές που τελικά οδηγούν σε μια κατάσταση πλήξης και αδιαφορίας. Πρέπει να υπάρχει ένα μέτρο. Η μαχητικότητα είναι αναπόσπαστο μέρος της πολιτικής ζωής και οι πολίτες συγκινούνται περισσότερο με ένα δυναμικό πολιτικό πρόσωπο που εμπνέει τις μάζες και δημιουργεί την ανάγκη ενασχόλησης με τα κοινά.
