Αν ο Χριστός αποφάσιζε σήμερα μια αιφνιδιαστική επιθεώρηση στην Κύπρο και περνούσε το κατώφλι κάποιων ναών, είμαστε σίγουροι ότι θα κρατούσε το γνωστό φραγγέλιο ανά χείρας. Αυτό για το οποίο δεν είμαστε σίγουροι είναι κατά πόσον θα προλάβαινε να ολοκληρώσει τη σκηνή που όλοι θυμόμαστε από την Καινή Διαθήκη.
Για όσους δεν γνωρίζουν, ο Χριστός με ένα μαστίγιο στο χέρι (φραγγέλιο) μπήκε στον ναό στην Ιερουσαλήμ και άρχισε να χτυπά δεξιά-αριστερά και να αναποδογυρίζει τα τραπέζια των εμπόρων. Τι τους είπε τότε ο Τζίζας; «Ο οίκος μου οίκος προσευχής, υμείς δε αυτόν εποιήσατε σπήλαιον ληστών», δηλαδή: «Το σπίτι μου είναι οίκος προσευχής, αλλά εσείς το κάνατε σπηλιά ληστών,» σύμφωνα με το κατά Ματθαίον Ευαγγέλιον 21:13 αλλά και κατά Μάρκον 11:17 και κατά Λουκάν 19:46. Στο κατά Ιωάννην υπάρχει η αναφορά ότι έφτιαξε φραγγέλιο από σχοινιά: «και ποιήσας φραγέλλιον εκ σχοινίων, πάντας εξέβαλεν εκ του ιερού...» (Ιωάννης 2:15).
Τότε, στην Ιερουσαλήμ, οι Φαρισσαίοι έσκυψαν το κεφάλι και επέτρεψαν στον Χριστό να κάνει το κομμάτι του, αλλά του τη φύλαγαν. Μια βδομάδα αργότερα τον σταύρωσαν. Σήμερα, βέβαια, τα πράγματα είναι διαφορετικά. Αν πήγαινε ο Χριστός στη Μητρόπολη Λεμεσού και έλεγε στον Αθανάσιο και τον Εφραίμ ότι αυτή δεν ήταν η ζώνη που φορούσε η Μητέρα του η Παναγία, αλήθεια τι θα του έλεγαν; Ο Εφραίμ θα άφριζε και πιθανότατα θα έπεφταν πάνω του ο πρωτοσύγκελλος Ισαάκ, οι υπεύθυνοι ασφαλείας, οι επιτροπές διαχείρισης και ίσως κανένας δικηγόρος με ασφαλιστικά μέτρα, για παράδειγμα ο Χαρτζιώτης, για παρεμπόδιση εμπορικής δραστηριότητας. Ας είμαστε ειλικρινείς. Από τον οίκο του Κυρίου, περάσαμε σταδιακά στο franchise της πίστης.
Εξειδίκευση
Και επειδή στην Κύπρο δεν κάνουμε τίποτα πρόχειρα, εξειδικευτήκαμε κιόλας. Δεν είμαστε ό,τι κι ό,τι. Εδώ έχουμε premium spiritual retail. Κάρες αγίων. Ενδύματα αγίων. Ζώνες της Παναγίας. Παντόφλες νεοφανών αγίων. Παπουτσάκια όχι με αύρα βρομοπόδαρου ασκητή αλλά μυριστικά και με θαυματουργικές ιδιότητες. Λείπει μόνο ένα πρόγραμμα επιβράβευσης: «Κάντε πέντε προσκυνήματα και κερδίστε ένα μπουκαλάκι με αγιασμό ταξιδιού», διότι κάποιοι αθεόφοβοι δεν άφησαν τον Νεκτάριο τον Αββακουμίτη να μεγαλουργήσει!
Πάντως, τα βασικά έγιναν, αφού ο σύγχρονος πιστός ως άνθρωπος της ευκολίας έχει πρόσβαση σε θρησκευτικό packaging. Μιλάμε για ISO στις συσκευασίες της θείας κοινωνίας, στα κόλλυβα, στους κουραμπιέδες, πιθανόν αύριο να προχωρήσουμε και σε πιστοποιημένο αντιμικροβιακό λιβάνι. Ναι, το πιστεύουμε, αλλά με ποιοτικό έλεγχο.
Ο Κυριακού
Η υπόθεση με το βίντεο για την εικόνα της Παναγίας της Χοζοβιώτισσας, που διακινούνταν ισχυρισμοί περί θεραπείας και πνευματικής «αναγέννησης» όσων προσκυνούν, αναδεικνύει ένα πρόβλημα που δεν είναι καινούργιο, αλλά φαίνεται να παίρνει νέες διαστάσεις στην εποχή των social media. Όταν η πίστη ντύνεται με υποσχέσεις θαυματουργών αποτελεσμάτων και διαφημιστική υπερβολή, τότε παύει να υπηρετεί το πνευματικό στοιχείο και αρχίζει να θυμίζει εμπορική πρακτική.
Ο χαρακτηρισμός «αδιανόητο» από τον θεολόγο Θεόδωρο Κυριακού δεν μοιάζει υπερβολικός. Διότι το ζήτημα δεν είναι αν κάποιος πιστεύει στα θαύματα - αυτό είναι προσωπικό και βαθιά υπαρξιακό θέμα. Το ζήτημα είναι αν επιτρέπεται να καλλιεργούνται προσδοκίες, ιδίως σε ανθρώπους που μπορεί να βρίσκονται σε ψυχική ή σωματική ευαλωτότητα, μέσα από αμφίβολες ή ανεξέλεγκτες διακηρύξεις. Το φαινόμενο αυτό φαίνεται να εκμεταλλεύονται κάποιοι ιερείς, με το αζημίωτο, αν κρίνουμε και από τις γελοιότητες που είδαμε να επισυμβαίνουν στο μοναστήρι του Οσίου Αββακούμ με πρωταγωνιστή τον Νεκτάριο και τους ακολούθους του. Κάποιοι εξ Ελλάδος ιεράρχες που εξακολουθούν να ζουν στον Μεσαίωνα βγήκαν να κατηγορήσουν τον θεολόγο Κυριακού, αποκαλώντας τον Θολολόγο.
Το αποτύπωμα Τυχικού
Το αποκορύφωμα όμως είναι η εκκλησιαστική παρέμβαση στο delivery με τις ευλογίες του τέως Πάφου Τυχικού του οποίου εξομολόγος και πνευματικός πατήρ είναι ο Μόρφου Νεόφυτος. Ο Τυχικός διατύπωσε το θρησκευτικό δόγμα ότι αν ο άνθρωπος μπορεί να παραγγείλει burger στις 11 το βράδυ, γιατί να μην χρειάζεται πνευματική καθοδήγηση και στο πώς θα μεταφερθούν οι πατάτες! Εκεί που νομίζαμε πως η θεολογία ασχολείται με το μυστήριο της ύπαρξης, αποδείχθηκε ότι έχει άποψη και για το mystery box του fast food. Ο τέως μητροπολίτης Πάφου Τυχικός βέβαια έθεσε επί τάπητος μία ακόμα παράμετρο. Αν το φαγητό μεταφέρεται από μουσουλμάνο ντελιβερά τότε δεν μπορεί να φαγωθεί. Θα πρέπει μόλις ο πιστός παραλάβει το φαγητό να τηλεφωνεί στον ενοριακό του παπά να έρθει σπίτι να το διαβάσει (το φαγητό) και κυρίως να το δοκιμάσει, να βάλει ένα κομμάτι να πάρει της παπαδιάς και εν συνεχεία να το ευλογήσει. Διαφορετικά δεν μπορεί να φαγωθεί.
Η πίστη
Δεν αμφισβητεί κανείς την πίστη των ανθρώπων. Αν η πίστη σου σε κάνει καλύτερο και πιο δυνατό άνθρωπο, μπράβο σου. Η πίστη είναι προσωπική υπόθεση, βαθιά και συχνά παρηγορητική. Εκεί που αρχίζει το σατιρικό ενδιαφέρον είναι όταν η πίστη προσπαθεί να επιβληθεί σε τρίτους και κυρίως όταν αποκτά εμπορικό τμήμα, λογιστήριο, branding και πιθανόν seasonal offers.
Αναρωτιέμαι μόνο αν σε λίγα χρόνια θα δούμε app. «MySaint». Να κλείνεις ψηφιακό προσκύνημα, να παρακολουθείς live την κάρα του αγαπημένου σου αγίου και να λαμβάνεις push notification: «Η ευλογία σας λήγει σε 24 ώρες. Ανανέωση τώρα».
Και τότε, ίσως, ακόμα και ο πιο δύσπιστος να παραδεχτεί ότι τα θαύματα της αγοράς είναι τελικά ανεξάντλητα. Φτάνει βέβαια να κατοχυρωθούν πνευματικά δικαιώματα και πιστοποιητικά αυθεντικότητας. Για παράδειγμα, δεν μπορεί να διαφημίζονται δύο κάρες του Αγίου Λαζάρου, μία στη Λάρνακα και μία στη Μασσαλία. Ούτε 4 δεξιά χέρια της Αγίας Ονουφρίας και τρία αριστερά χέρια του οσίου Γενναδίου. Πολύ περισσότερο όταν το θέμα αφορά τον κύριον Ιησού Χριστόν τον υιόν του Θεού τον μονογενή. Στο παζάρι κυκλοφορούν λείψανα της Αγίας Ακροβυστίας (Holy Prepuce), δηλαδή το πετσάκι της περιτομής του Ιησού. Μεσαιωνικές και νεότερες πηγές αναφέρουν ότι κατά καιρούς έως και 12-18 διαφορετικές εκκλησίες ή μοναστήρια στην Ευρώπη ισχυρίστηκαν ότι κατείχαν το συγκεκριμένο λείψανο. Η υπόθεση είναι από τις πιο παράξενες της μεσαιωνικής λειψανολατρίας. Η περιτομή του Χριστού θεωρούνταν θεολογικά σημαντικό γεγονός (γιορταζόταν παλαιότερα την 1η Ιανουαρίου στη Δυτική Εκκλησία) και η ύπαρξη τέτοιου λειψάνου έγινε αντικείμενο έντονης ευλάβειας αλλά και σαρκασμού. Δεν ξέρουμε αν κάποιο από αυτά τα πετσάκια ήρθαν στην Κύπρο ή φυλάσσονται στην Ελλάδα.
Είμαστε σίγουροι ότι ο Μόρφου Νεόφυτος και ο Λεμεσού Αθανάσιος κάτι θα γνωρίζουν να μας πουν σε ένα από τα επόμενα κηρύγματά τους.
