Του Ανδρέα Μουζουρίδη*
Η ολοκλήρωση της κυπριακής προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης σηματοδοτεί το τέλος μιας ιδιαίτερα σημαντικής εθνικής προσπάθειας. Για έξι μήνες, η Κύπρος βρέθηκε στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής λήψης αποφάσεων, αποδεικνύοντας ότι διαθέτει τις ικανότητες, την αξιοπιστία και την πολιτική ωριμότητα να ανταποκρίνεται με επιτυχία σε απαιτητικές διεθνείς προκλήσεις. Η επιτυχία της προεδρίας δεν πρέπει να αξιολογηθεί μόνο με όρους διπλωματίας ή ευρωπαϊκής πολιτικής. Η πραγματική της αξία θα κριθεί από το κατά πόσον η χώρα θα αξιοποιήσει την εμπειρία, τις σχέσεις και το κύρος που απέκτησε, μετατρέποντάς τα σε μοχλό ανάπτυξης για κρίσιμους τομείς της οικονομίας και της κοινωνίας. Ένας από αυτούς είναι αναμφίβολα ο αθλητισμός.
Η Κύπρος έχει ήδη αποδείξει ότι μπορεί να διοργανώνει με επιτυχία γεγονότα διεθνούς εμβέλειας. Το FIBA EuroBasket 2025 αποτέλεσε σημείο αναφοράς για τον κυπριακό αθλητισμό και ανέδειξε τις δυνατότητες της χώρας να φιλοξενεί διοργανώσεις υψηλών προδιαγραφών. Τα αποτελέσματα της ανεξάρτητης μελέτης της Nielsen Sports επιβεβαίωσαν ότι οι μεγάλες αθλητικές διοργανώσεις αποτελούν επένδυση και όχι δαπάνη. Η Λεμεσός κατέγραψε συνολικό αντίκτυπο ύψους €33,6 εκατομμυρίων, εκ των οποίων τα €17 εκατομμύρια αφορούσαν οικονομικό αντίκτυπο στην τοπική οικονομία.
Παράλληλα, σχεδόν 19.000 μοναδικοί επισκέπτες παρακολούθησαν τους αγώνες στη Λεμεσό, ενώ το 65% προερχόταν από περιοχές εκτός της πόλης και για το 88% αυτών το EuroBasket αποτέλεσε τον κύριο λόγο της επίσκεψής τους. Η διοργάνωση δημιούργησε περίπου 8.700 διανυκτερεύσεις, με μέσο όρο παραμονής 2,8 νύχτες, και σημαντικά έσοδα για τα ξενοδοχεία, την εστίαση, το λιανικό εμπόριο και τις τοπικές υπηρεσίες.
Εξίσου σημαντικό είναι το γεγονός ότι η Λεμεσός κατέγραψε την υψηλότερη ημερήσια δαπάνη επισκεπτών μεταξύ όλων των πόλεων που φιλοξένησαν ομίλους της διοργάνωσης, στοιχείο που αναδεικνύει τη δυναμική της Κύπρου ως ποιοτικού αθλητικού προορισμού.
Έχοντας την τιμή να υπηρετήσω ως πρόεδρος της Κυπριακής Ομοσπονδίας Καλαθοσφαίρισης κατά τη διάρκεια της προετοιμασίας και της διοργάνωσης του EuroBasket 2025, είμαι ακόμη περισσότερο πεπεισμένος ότι η μεγαλύτερη αξία μιας τόσο μεγάλης διοργάνωσης δεν είναι οι αγώνες που διεξάγονται, αλλά η παρακαταθήκη που αφήνει για τις επόμενες γενιές.
Η ευκαιρία
Σε συνδυασμό με την εμπειρία της κυπριακής προεδρίας, δημιουργείται πλέον μία μοναδική ευκαιρία για να χαραχθεί μια νέα εθνική στρατηγική με επίκεντρο τον αθλητισμό ως αναπτυξιακό εργαλείο.
Η πρώτη μεγάλη πρόκληση αφορά τον αθλητικό τουρισμό. Η Κύπρος διαθέτει κλιματολογικά, γεωγραφικά και ποιοτικά πλεονεκτήματα που μπορούν να την καταστήσουν περιφερειακό κέντρο αθλητικής προετοιμασίας και φιλοξενίας διεθνών διοργανώσεων. Για να επιτευχθεί αυτό απαιτείται συντονισμένη συνεργασία μεταξύ κράτους, Κυπριακού Οργανισμού Αθλητισμού, τοπικών αρχών, ομοσπονδιών, ξενοδοχειακής βιομηχανίας και ιδιωτικού τομέα.
Ίσως έχει φτάσει η στιγμή να συζητήσουμε τη δημιουργία ενός Εθνικού Συμβουλίου Αθλητικού Τουρισμού. Ένας οργανισμός που, στα πρότυπα επιτυχημένων ευρωπαϊκών μοντέλων όπως το Sport Event Denmark, το EventScotland, το UK Sport, το Sport Finland, το Sport Vlaanderen και το Sport Ireland, θα διαθέτει την απαραίτητη διοικητική στελέχωση, τεχνογνωσία και προϋπολογισμό για να λειτουργεί ως κοινή πλατφόρμα σχεδιασμού και προώθησης της Κύπρου ως αθλητικού προορισμού. Η επιτυχής ολοκλήρωση της κυπριακής προεδρίας και η επιτυχημένη διοργάνωση του EuroBasket 2025 απέδειξαν ότι η Κύπρος διαθέτει πλέον δύο πολύτιμα πλεονεκτήματα: θεσμική αξιοπιστία και οργανωτική τεχνογνωσία. Το ζητούμενο είναι αυτά να μην χαθούν, αλλά να θεσμοθετηθούν μέσα από έναν μόνιμο εθνικό μηχανισμό διεκδίκησης και φιλοξενίας διεθνών αθλητικών διοργανώσεων.
Ένας τέτοιος φορέας θα μπορούσε να καλύψει ένα σημαντικό κενό που παρατηρείται σήμερα: τον συντονισμό ενεργειών και στόχων μεταξύ του Υφυπουργείου Τουρισμού, του ΚΟΑ, των αθλητικών ομοσπονδιών, των σωματείων, των τοπικών αρχών, των διοργανωτών και των ταξιδιωτικών γραφείων.
Ο αθλητικός τουρισμός, σύμφωνα με ευρωπαϊκές μελέτες, αντιστοιχεί περίπου στο 10% της παγκόσμιας τουριστικής αγοράς, με ετήσια αξία που προσεγγίζει τα €580 δισεκατομμύρια. Παράλληλα, αποτελεί σημαντικό εργαλείο αντιμετώπισης της εποχικότητας, μιας από τις μεγαλύτερες προκλήσεις που αντιμετωπίζει η κυπριακή τουριστική βιομηχανία. Για να αξιοποιηθούν όμως οι δυνατότητες αυτές, απαιτείται οργανωμένος σχεδιασμός και σταθερή στρατηγική προσέγγιση.
Για να γίνει αντιληπτή η σημασία ενός τέτοιου φορέα, αρκεί να εξετάσουμε το παράδειγμα του Sport Event Denmark. Μέσα σε δεκαπέντε χρόνια, μέσω της συνεργασίας κράτους, αθλητικών ομοσπονδιών, τοπικών αρχών και διοργανωτών, η Δανία κατάφερε να φιλοξενήσει το Tour de France Grand Départ, παγκόσμια πρωταθλήματα χόκεϊ επί πάγου, ιστιοπλοΐας, χειροσφαίρισης και μπάντμιντον, καθώς και ευρωπαϊκά πρωταθλήματα κολύμβησης, ποδηλασίας, τριάθλου, κανό και άλλων αθλημάτων. Σήμερα υποστηρίζει περίπου 50 διεθνείς διοργανώσεις ετησίως σε περισσότερα από 30 αθλήματα, δημιουργώντας σημαντικά έσοδα και χιλιάδες διανυκτερεύσεις κάθε χρόνο.
Παράλληλα, η χώρα χρειάζεται να προχωρήσει σε ένα νέο μοντέλο ανάπτυξης αθλητικών υποδομών. Οι δημόσιοι πόροι από μόνοι τους δεν επαρκούν για να καλύψουν τις αυξανόμενες ανάγκες. Η αξιοποίηση συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα μπορεί να δημιουργήσει σύγχρονες, βιώσιμες και πολυλειτουργικές εγκαταστάσεις που θα εξυπηρετούν τόσο τον αγωνιστικό αθλητισμό όσο και τις ανάγκες των τοπικών κοινωνιών.
Τι μάθαμε
Η ευρωπαϊκή εμπειρία δείχνει ότι οι πιο επιτυχημένες αθλητικές πολιτικές στηρίζονται στη συνεργασία και όχι στην αποσπασματική δράση. Ο ΚΟΑ μπορεί να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο ως στρατηγικός συντονιστής αυτής της προσπάθειας, διαμορφώνοντας ένα πλαίσιο που θα ενθαρρύνει επενδύσεις, καινοτομία και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό.
Ταυτόχρονα, η κυπριακή προεδρία ανέδειξε τον αυξανόμενο ρόλο του αθλητισμού στην υλοποίηση των ευρωπαϊκών πολιτικών για τη νεολαία, την κοινωνική ένταξη, την ισότητα των φύλων, τη δημόσια υγεία και την ευημερία. Ο αθλητισμός δεν αποτελεί πλέον μόνο πεδίο αγωνιστικών επιτυχιών. Αποτελεί εργαλείο κοινωνικής πολιτικής, εκπαίδευσης και βιώσιμης ανάπτυξης.
Σε αυτό το πλαίσιο, οι αθλητικές ομοσπονδίες, τα σωματεία και τα πανεπιστήμια καλούνται να αξιοποιήσουν περισσότερο τα ευρωπαϊκά προγράμματα και τις διακρατικές συνεργασίες. Η τεχνογνωσία που αποκτήθηκε κατά τη διάρκεια της προεδρίας, σε συνδυασμό με το ενισχυμένο δίκτυο ευρωπαϊκών επαφών της χώρας, δημιουργεί νέες δυνατότητες για χρηματοδότηση, ανταλλαγή καλών πρακτικών και ανάπτυξη καινοτόμων δράσεων.
Η μεγαλύτερη παρακαταθήκη της κυπριακής προεδρίας, ωστόσο, είναι ίσως η αυτοπεποίθηση που άφησε πίσω της. Η πεποίθηση ότι η Κύπρος μπορεί να ηγείται πρωτοβουλιών, να οικοδομεί συνεργασίες και να διεκδικεί πρωταγωνιστικό ρόλο σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Αυτή ακριβώς η νοοτροπία πρέπει να καθοδηγήσει και την επόμενη ημέρα του κυπριακού αθλητισμού. Με μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, ουσιαστική συνεργασία μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, αξιοποίηση των ευρωπαϊκών εργαλείων και ξεκάθαρο αναπτυξιακό όραμα.
Η κυπριακή προεδρία ολοκληρώθηκε. Το EuroBasket 2025 επίσης πέρασε στην ιστορία. Και οι δύο όμως άφησαν πίσω τους κάτι πολύ σημαντικότερο από μία επιτυχημένη διοργάνωση: απέδειξαν ότι η Κύπρος μπορεί να σχεδιάζει, να συνεργάζεται και να υλοποιεί έργα ευρωπαϊκής εμβέλειας.
Το πραγματικό στοίχημα δεν είναι να θυμόμαστε αυτές τις επιτυχίες. Είναι να τις αξιοποιήσουμε ως αφετηρία μιας νέας εθνικής στρατηγικής για τον αθλητισμό, τον αθλητικό τουρισμό και τη διεθνή θέση της χώρας.
Αν το πετύχουμε, τότε η μεγαλύτερη παρακαταθήκη της κυπριακής προεδρίας και του EuroBasket 2025 δεν θα είναι όσα πέτυχαν τότε, αλλά όσα θα συνεχίσουν να προσφέρουν στην Κύπρο για τις επόμενες δεκαετίες.
*Μέλους δ.σ. Invest Cyprus - CIPA, τέως προέδρου της Κυπριακής Ομοσπονδίας Καλαθοσφαίρισης
