Παρόλο που αρχική μου πρόθεση ήταν να ασχοληθώ με τα χάλια του Προέδρου σχετικά με τον ανασχηματισμό και τους διορισμούς στους ημικρατικούς οργανισμούς, με τίτλο «Απόν αντρέπεται, ο κόσμος έν' δικός του», θα ασχοληθώ με τα της παιδείας, που είναι η ειδικότητά μου. Είναι ηλίου φαεινότερο ότι η πλειονότητα του κυπριακού λαού τον έχει κατατάξει στον πάτο της πολιτικής μιας και έχει αντιληφθεί την ψυχοεμμονή του για δεύτερη θητεία χωρίς να νοιάζεται αν θα διχοτομηθεί η Κύπρος. Και τώρα στα δικά μας. Η παιδεία είναι παλμός ζωής και δεν θα ήταν υπερβολή να πούμε ότι το μέλλον μιας χώρας στηρίζεται τα μέγιστα σ’ αυτήν καθώς η εκπαίδευση των νέων, δηλαδή της νέας γενιάς, στηρίζεται στην παιδεία που τους προσφέρουμε.
Σήμερα οι καταστάσεις στα της παιδείας πεπραγμένα έχουν αλλάξει άρδην και δεν θα ήταν υπερβολή να πούμε ότι η παιδεία είναι εκ φύσεως και λειτουργίας κοινωνικό αντικείμενο και ότι η παιδαγωγική στηρίζεται πιο πολύ στην κοινωνιολογία παρά σε οποιαδήποτε άλλη επιστήμη. Δεν βρίσκουμε καμία βεβαίως δυσκολία να αντιληφθούμε αυτήν την παράμετρο της παιδείας αφού στόχος της, πέραν του γνωσιολογικού, είναι η κοινωνικοποίηση του ατόμου ούτως ώστε να καταστεί ικανό να λειτουργήσει και να προσαρμοστεί στην κοινωνία αφού προετοιμαστεί κατάλληλα στη μικροκοινωνία του σχολείου. Πάει ο καιρός που ο κοινωνικός περίγυρος του ανθρώπου και οι καταβολές του περιλαμβάνονταν στα ενδιαφέροντα της παιδαγωγικής, με τον ρόλο του παιδαγωγού να περιορίζεται στο να εμποδίσει το δυναμικό της ανθρώπινης φύσης να ατονίσει ή να περιέλθει σε αχρησία στην πορεία της ανάπτυξης του ανθρώπου.
Βεβαίως είναι εδώ που τίθεται το μεγάλο ερώτημα: «Εκπληρώνει το σχολείο τον ρόλο του ως ακαδημαϊκού οργανισμού, ο οποίος ταυτόχρονα στοχεύει και στην ευημερία και αγωγή του παιδιού και εφήβου;» Πολύ λακωνικά σ’ αυτό το σημείο θα λέγαμε ότι η έμφαση τοποθετείται στον επαγγελματισμό για την ικανοποίηση των αναγκών της αγοράς παρά στην αγωγή του παιδιού. Σίγουρα και οι δύο πιο πάνω στόχοι είναι εξίσου σημαντικοί αλλά και αλληλένδετοι. Δυστυχώς, τραβήξαμε τη γραμμή πέραν των ορίων αφού το εξετασιοκεντρικό σύστημά μας με την τεράστια ύλη, παρ' όλες τις αλλαγές που ομολογουμένως έχουν γίνει, δεν αφήνει περιθώρια για την κοινωνική και πολιτιστική αγωγή των νέων μας, οι οποίοι μπορεί να παραδίδονται στην κοινωνία γνωσιολογικά καταρτισμένοι, αλλά, φευ, κοινωνικά, πολιτιστικά και πνευματικά με προβλήματα, ανήμποροι να λειτουργήσουν σε μια κοινωνία με στόχο τις πνευματικές αξίες. Είναι γι’ αυτό που πιστεύουμε ότι η γνωσιολογική κατάρτιση πρέπει να συμβαδίζει με την πνευματική, διότι τότε μόνο μπορούμε να στοχεύουμε στη δημιουργία ελεύθερων και ώριμων προσωπικοτήτων ικανών να αντιμετωπίσουν τις δύσκολες καταστάσεις και να ξεπεράσουν τις αποτυχίες τους ώστε να φθάσουν αισίως στις επιτυχίες μέσα από έναν πόλεμο με πολλές χαμένες και κερδισμένες μάχες. Με αλλαγές οι οποίες θα στοχεύουν σε ένα πιο ευέλικτο και προσαρμόσιμο σύστημα, το οποίο θα παρέχει τη δυνατότητα ανάπτυξης νέων μεθόδων διδασκαλίας, ενός πιο αποτελεσματικού και ευέλικτου αναλυτικού προγράμματος που θα «λύσει τα χέρια» των καθηγητών ώστε να λειτουργήσουν άνετα και εποικοδομητικά στην τάξη, δίνοντας έμφαση στις εκπαιδευτικές ανάγκες όλων των μαθητών, ανεξαρτήτως ικανοτήτων και επιπέδου για να επιτύχει τον στόχο για δημιουργικότητα, χαρά της μάθησης και καλλιέργεια της ψυχής, που πρέπει να είναι ο κύριος στόχος στην εκπαίδευσή μας. Έτσι θα προσφέρει τα μάλα στην άνοδο των πνευματικών αξιών που θα μας κάνουν περήφανους για τον πνευματικό, κοινωνικό και πολιτιστικό εξοπλισμό τον οποίο θα προσφέρουμε στη νέα γενιά.
Κι όπως πολλάκις αναφέραμε, δεν πρέπει να ξεχνάμε τον Πλάτωνα, ο οποίος υπερτόνισε τον ρόλο της παιδείας για την ευημερία της πολιτείας. «Όσον η νέα γενιά είναι και συνεχίζει να είναι καλώς διαπαιδαγωγημένη, το πολιτειακό καράβι θα είναι καλοτάξιδο, διαφορετικά θα ήταν καλύτερα να μην μιλήσουμε για τις συνέπειες». Δυστυχώς, το καράβι μας με τα σημερινά δεδομένα χτυπιέται από αγριεμένα κύματα και ελπίζουμε να μην βυθιστεί στη φουρτουνιασμένη θάλασσα.
* ΒΑ, ΜΑ, PhD, πρώην επιθεωρητή και πρώτου λειτουργού Εκπαίδευσης, Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού.
