Οι διαστάσεις που λαμβάνει πλέον η κλιματική κρίση δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν με φωτοβολταϊκά στις στέγες, ανακύκλωση μερικών πλαστικών μπουκαλιών και μεγαλόστομες διακηρύξεις στις διεθνείς συνόδους. Αυτά είναι χρήσιμα, αλλά τραγικά ανεπαρκή μπροστά στο μέγεθος της απειλής. Χρειαζόμαστε κάτι που η πολιτική τάξη φοβάται ακόμα και να προφέρει, επανάσταση. Όχι επανάσταση της βίας. Επανάσταση πολιτική, κοινωνική, οικονομική και πολιτισμική. Ρήξη με ένα μοντέλο που θεωρεί αυτονόητο ότι μπορούμε να καταναλώνουμε επ’ άπειρον σε έναν πλανήτη με πεπερασμένους φυσικούς πόρους. Ρήξη και με την ψευδαίσθηση ότι μπορούμε να καταστρέφουμε σήμερα και να αποκαθιστούμε αύριο. Η ιστορία μάς διδάσκει ότι οι μεγάλες αλλαγές σπάνια ξεκίνησαν από εκείνους που κατείχαν την εξουσία. Η κατάργηση της δουλείας, η καθιέρωση του οκταώρου, το δικαίωμα ψήφου των γυναικών, τα πολιτικά δικαιώματα, η πτώση αυταρχικών καθεστώτων δεν χαρίστηκαν από πεφωτισμένες κυβερνήσεις. Προηγήθηκαν κοινωνικές συγκρούσεις, διαδηλώσεις, απεργίες, πολιτική ανυπακοή και άνθρωποι που αρνήθηκαν να αποδεχθούν ως ρεαλιστικό αυτό που ήταν βαθιά άδικο.
Ο Χένρι Ντέιβιντ Θόρω διατύπωσε ήδη από τον 19ο αιώνα την ιδέα ότι ο πολίτης δεν μπορεί να παραδίδει τη συνείδησή του στο κράτος. Ο Γκάντι μετέτρεψε τη μη βίαιη ανυπακοή σε πολιτική δύναμη. Ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ υπενθύμισε ότι η μεγάλη τραγωδία των κοινωνικών μεταβολών δεν είναι μόνο οι πράξεις των κακών, αλλά και η σιωπή των καλών. Ακριβώς εκεί βρισκόμαστε σήμερα. Γνωρίζουμε. Γνωρίζουμε ότι οι θερμοκρασίες αυξάνονται. Γνωρίζουμε ότι οι ωκεανοί θερμαίνονται, οι πάγοι λιώνουν, τα δάση καίγονται και η βιοποικιλότητα καταρρέει. Γνωρίζουμε ότι η Μεσόγειος αποτελεί κλιματικό hotspot και ότι η Κύπρος βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της ερημοποίησης, της λειψυδρίας και των ακραίων θερμοκρασιών. Και παρ’ όλα αυτά συνεχίζουμε περίπου όπως πριν. Αυτό δεν είναι πλέον άγνοια. Είναι πολιτική επιλογή.
Οι κυβερνήσεις υπόσχονται πράσινη ανάπτυξη, αλλά εξακολουθούν να επιδοτούν ή να ανέχονται την εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα. Μιλούν για προστασία της βιοποικιλότητας και ταυτόχρονα επιτρέπουν επεμβάσεις σε ευαίσθητα οικοσυστήματα. Μιλούν για το 2050, επειδή το 2050 βρίσκεται αρκετά μακριά ώστε κανένας σημερινός πολιτικός να μην κληθεί να λογοδοτήσει. Γι’ αυτό η αλλαγή πρέπει να έρθει από κάτω. Χρειαζόμαστε ένα μαζικό περιβαλλοντικό κίνημα το οποίο δεν θα περιορίζεται σε ανακοινώσεις και ημερίδες. Χρειάζεται όμως και οικονομική επανάσταση. Η επιτυχία μιας κοινωνίας δεν μπορεί να μετριέται αποκλειστικά από το πόσο πιο πολύ παρήγαγε και κατανάλωσε από πέρσι. Ένα δάσος που κόβεται αυξάνει το ΑΕΠ. Μια οικολογική καταστροφή δημιουργεί δαπάνες αποκατάστασης που επίσης καταγράφονται ως οικονομική δραστηριότητα. Κάτι προφανώς πάει στραβά όταν ο δείκτης της προόδου μπορεί να αυξάνεται καθώς ο φυσικός μας πλούτος εξαφανίζεται. Ο Αϊνστάιν έλεγε ότι δεν μπορούμε να λύσουμε τα προβλήματά μας χρησιμοποιώντας τον ίδιο τρόπο σκέψης που τα δημιούργησε. Κι αυτό ακριβώς επιχειρούμε σήμερα, να θεραπεύσουμε τις συνέπειες της υπερκατανάλωσης με περισσότερη κατανάλωση και την οικολογική κρίση με μερικές πράσινες διορθώσεις στο ίδιο οικονομικό μοντέλο.
Στην Κύπρο η ανάγκη αυτής της αλλαγής είναι ακόμα πιο επείγουσα. Βλέπουμε τα φράγματα να αδειάζουν, το πράσινο να υποχωρεί, τον Ακάμα να δέχεται διαρκείς πιέσεις, τις πόλεις να πνίγονται στο μπετόν και το ενεργειακό μας σύστημα να εξακολουθεί να στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό σε ρυπογόνα καύσιμα. Κι όμως, η κοινωνική αντίδραση παραμένει δυσανάλογα μικρή. Ίσως επειδή περιμένουμε κάποιον άλλον να μας σώσει. Δεν θα έρθει. Η κλιματική επανάσταση δεν χρειάζεται όπλα. Χρειάζεται πολίτες. Ενεργούς, ενημερωμένους, επίμονους και, όταν χρειάζεται, ανυπάκουους. Πολίτες που θα απαιτήσουν από τις κυβερνήσεις να φοβούνται περισσότερο την κοινωνική απαίτηση για αλλαγή παρά το πολιτικό κόστος της σύγκρουσης με τα συμφέροντα. Γιατί υπάρχει μία τελευταία ιστορική ειρωνεία. Οι προηγούμενες επαναστάσεις έγιναν για να αλλάξουν τον κόσμο. Η επόμενη πρέπει να γίνει για να μπορέσουμε να συνεχίσουμε να ζούμε μέσα σε αυτόν.
*Μέλους Κινήματος Οικολόγων
