Η Κυπριακή Δημοκρατία είναι 66 χρόνων. Κάνουν λάθος όσοι λένε ότι γεννήθηκε νεκρή. Αυτή η Δημοκρατία ζει και θα ζει. Αυτός που ουσιαστικά γεννήθηκε νεκρός είναι ο συνεταιρισμός. Ήμασταν εμείς. Αποκοπήκαμε από αυτήν όταν ήταν τριών χρόνων. Οι ευρισκόμενοι στην ηγεσία μας ονειρεύονταν την αναγέννηση από τις στάχτες τους. Αλλά αυτό δεν θα ήταν δυνατόν, αν η ελληνική χούντα δεν πρόσφερε στην Τουρκία εκείνη τη χρυσή ευκαιρία το 1974. Έπρεπε να ζήσει εκείνος ο συνεταιρισμός. Δεν τον άφησαν να ζήσει. Διότι υπήρχαν κάποιοι που γκρεμίστηκαν τα όνειρά τους κατά την ίδρυση της Δημοκρατίας. Από τη μια όνειρα για ένωση και από την άλλη για διχοτόμηση. Δεν αγάπησαν καθόλου αυτό το παιδί που γεννήθηκε το 1960. Η τουρκική πλευρά πίστευε ότι πήρε περισσότερα από αυτά που ήθελε και η ελληνική πλευρά λιγότερα από αυτά που δικαιούταν. Μου είχε πει το εξής ένας φίλος μου τη δεκαετία του 1990, ο οποίος μελέτησε εξονυχιστικά το Σύνταγμα της Κυπριακής Δημοκρατίας: «Οι Τουρκοκύπριοι δεν μπορούν να βρουν καλύτερο από αυτό σε τούτο το νησί».
Τέλος πάντων, το θέμα μας δεν είναι αυτή η συζήτηση σήμερα. Ας έρθουμε στο σήμερα. Οι Τουρκοκύπριοι δεν θέλουν να επιστρέψουν ξανά στην Κυπριακή Δημοκρατία του 1960. Παρά το γεγονός ότι εκείνη η Δημοκρατία διέθετε ομοσπονδιακή δομή, δεν τη θέλουν ούτε οι ομοσπονδιακοί μας. Γιατί; Δεν μπορούμε να ζήσουμε μαζί πλέον, λένε. Δηλαδή, δεν μπορεί να υπάρξουν μεικτά χωριά και μεικτές πόλεις, όπως παλιά. Μιλούν για δύο περιοχές. Σώνει και καλά δύο περιοχές. Ο καθένας στη δική του περιοχή. Οι μεν σε εκείνη την πλευρά και οι δε σε αυτή την πλευρά. Κατά τη γνώμη τους, αυτή είναι η πιο ρεαλιστική λύση, λένε!
Και η ελληνοκυπριακή πλευρά δεν θέλει να επιστρέψει ξανά στο 1960. Κατά τη γνώμη τους, πρέπει να γίνουν σοβαρές αλλαγές στο σύνταγμα, αν θα υπάρξει επιστροφή. Δόθηκαν υπερβολικά δικαιώματα στον τουρκικό πληθυσμό του 18%, λέει! Πρέπει να μειωθούν αυτά. Επιπλέον, αν θα υπάρξει ένα ενιαίο κράτος, πρέπει να γίνουμε δεχτοί όλοι ως ίσοι πολίτες. Οι Τουρκοκύπριοι πρέπει να θεωρηθούν ίσοι πολίτες, όχι κοινότητα. Ατομική ισότητα, όχι κοινοτική. Αυτό υποστηρίζουν. Οι Ελληνοκύπριοι ομοσπονδιακοί, επειδή δεν πιστεύουν ότι αυτή είναι μια ρεαλιστική λύση, τάσσονται υπέρ μιας δικοινοτικής διζωνικής ομοσπονδίας. Αυτή είναι και η θέση που έγινε δεχτή επισήμως.
Κοντολογίς, ούτε η τουρκική πλευρά θέλει να επιστρέψει στο 1960 ούτε η ελληνική πλευρά. Νομίζω πως ούτε τα Ηνωμένα Έθνη θέλουν ούτε η Ευρωπαϊκή Ένωση. Ως εκ τούτου, δεν ήρθε ποτέ ως πρόταση λύσης στο τραπέζι. Η τουρκική πλευρά άφησε ευχαρίστως στους Ελληνοκύπριους τη σημαία της Κυπριακής Δημοκρατίας, για χάρη της οποίας δεν πέθανε κανείς. Θεωρείται «εχθρική σημαία» στον βορρά αυτή η σημαία, την οποία ζωγράφισε ο Τουρκοκύπριος ζωγράφος Ισμέτ Βεχίτ Γκιουνέι. Υπήρξαν κάποιοι που οδηγήθηκαν στην «αστυνομία» επειδή την ανάρτησαν στο σπίτι τους. Σε κανένα «επίσημο» γραφείο στον βορρά δεν υπάρχει. Παντού υπάρχουν μόνο δύο σημαίες. Η τουρκική σημαία. Και η σημαία της «τδβκ». Πουθενά δεν υπάρχει και η σημαία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Το Κυπριακό είναι ένα πρόβλημα κατοχής; Ναι, είναι πρόβλημα κατοχής. Αν με ρωτάτε, θα πω και περισσότερα. Είναι πρόβλημα μητέρων πατρίδων! Δεν μπορούμε να δούμε άσπρη μέρα ενόσω είμαστε μαστραπάς στην ουρά αυτών που αποκαλούμε μητέρες πατρίδες. Είναι αλήθεια πως μάς έκαναν πολύ μεγάλο κακό οι ιμπεριαλιστικές δυνάμεις που στόχευαν πάντα να μας διαμελίσουν, όμως οι μητέρες πατρίδες μάς έκαναν το μεγαλύτερο κακό. Δεν είδαμε καθόλου χαΐρι από αυτούς τους εγγυητές. Ούτε από την Τουρκία. Ούτε από την Ελλάδα. Ούτε από την Αγγλία. Πάντα καταφεύγαμε σε εκείνα τα λιμάνια με έγνοια το μικρό μας μέγεθος και την έλλειψη ασφάλειας και εκείνα τα λιμάνια μάς καταβρόχθισαν.
Στα τραπέζια της διαπραγμάτευσης πάντα παρακάθεται με τη νοοτροπία του κατακτητή η τουρκική πλευρά. «Τα πήραμε με αίμα και δεν τα δίνουμε στο τραπέζι», λέει. Η δε ελληνοκυπριακή πλευρά παρακάθεται στα τραπέζια με το κόμπλεξ της ήττας. Αποδέχθηκε πάρα πολλά πράγματα τα οποία ποτέ δεν θα αποδεχόταν κάποτε. Αλλά πάλι δεν γίνεται.
Έπρεπε να επιβιώσει ο συνεταιρισμός της Κυπριακής Δημοκρατίας πάση θυσία. Δεν τον άφησαν να επιβιώσει. Η ελληνοκυπριακή πλευρά είναι ο μοναδικός ιδιοκτήτης αυτής της Δημοκρατίας εδώ και 66 χρόνια. Λένε ότι κατά την πρώτη συνεδρία της Βουλής που έγινε μετά τον Δεκέμβριο του 1963, ο Βάσος Λυσσαρίδης άρχισε την ομιλία του λέγοντας «αγαπητά μου αδέλφια». Και αφού έκανε παύση για μια στιγμή, είπε: «Ξέρετε γιατί σας αποκάλεσα αδέλφια; Διότι δεν υπάρχουν Τούρκοι ανάμεσά μας πλέον»! Σε μια συνάντησή μας τον ρώτησα γι’ αυτό. Αν το είπε ή αν δεν το είπε. «Δεν το είπα», μου απάντησε.
