Η ιστορία της διαχείρισης των σκουπιδιών στην Κύπρο είναι γραμμένη με μελανά χρώματα. Αστοχίες, σκάνδαλα, μίζες, κακοδιαχείριση, καθυστερήσεις, μεταθέσεις ημερομηνιών, αποφάσεων και ευθυνών. Από το κλείσιμο των σκουπιδότοπων, μέχρι τις αδυναμίες του συστήματος συλλογής και επεξεργασίας ανακύκλωσης, τις υποδομές στις οργανωμένες μονάδες διαχείρισης αστικών αποβλήτων, τα οργανικά, το «Πληρώνω Όσο Πετώ» και τη δημιουργία κουλτούρας μείωσης σκυβάλων, όλα πήγαν λάθος την τελευταία 20ετία.
Η καθυστέρηση στο κλείσιμο Κοτσιάτη και Βατί, άνοιξε μέτωπο με την Κομισιόν η οποία ετοιμάζεται για οικονομικές κυρώσεις.
Η ανακύκλωση αναπτύχθηκε χωρίς να αποκτήσει ποτέ την εμβέλεια και τις επιδόσεις που απαιτούνται. Ακόμη και σήμερα η Green Dot δεν καλύπτει γεωγραφικά ολόκληρη την Κύπρο.
Η χωριστή συλλογή δεν συνοδεύτηκε από την ανάπτυξη επαρκούς αγοράς και υποδομών για όλες τις ροές. Ακόμη και για υλικά που οι πολίτες διαχωρίζουν, όπως το γυαλί, υπάρχουν προβλήματα στην τελική αξιοποίησή τους, ενώ προβλήματα καταγράφονται και σε άλλες ροές, όπως το χαρτί.
Οι μεγάλες μονάδες, που θα αποτελούσαν τη ραχοκοκαλιά του συστήματος, έχουν τη δική τους πονεμένη ιστορία. Η Κόσιη βρέθηκε αρχικά στο επίκεντρο σκανδάλου με μίζες, ενώ η ανατροπή του αρχικού σχεδιασμού με τη μεταφορά εκεί και των αποβλήτων της Λευκωσίας μετά το κλείσιμο του Κοτσιάτη, σχεδόν διπλασίασε τις ποσότητες και έφερε τη μονάδα στα όριά της. Το δε Πεντάκωμο απέτυχε να λειτουργήσει όπως σχεδιάστηκε και το κράτος αναγκάστηκε να αναλάβει τη διαχείρισή του. Σήμερα περίπου το 80% των αποβλήτων που φτάνουν εκεί θάβεται. Τώρα, σε ένα μεταβατικό στάδιο, απαιτούνται €162 εκατ. για αναβάθμιση των δύο ΟΕΔΑ, που δεν θα «αγοράσουν» τις τελικές λύσεις αλλά τον χρόνο μέχρι να αποφασιστεί ποια θα είναι η τελική λύση. Στην Πάφο δεν υπάρχει σήμερα ενεργή υποδομή επεξεργασίας και ουσιαστικά το 100% των αποβλήτων θάβεται.
Και ενώ οι υποδομές βρίσκονται υπό πίεση, τα κυπριακά νοικοκυριά συνεχίζουν να είναι πρωταθλητές σε παραγωγή σκουπιδιών στην ΕΕ με τις ποσότητες αντί να μειώνονται να αυξάνονται.
Την ίδια ώρα που πληρώνουμε τα λάθη του παρελθόντος συνεχίζουμε να δημιουργούμε εκκρεμότητες... Η χωριστή συλλογή οργανικών από τα νοικοκυριά δεν έχει ημερομηνία καθολικής εφαρμογής παρότι έπρεπε να εφαρμοστεί το 2024. Το «Πληρώνω Όσο Πετώ» έπρεπε να εφαρμοστεί επίσης το 2024, μετατέθηκε για το 2026 και τώρα για τις αρχές του 2027, με κυβέρνηση και δήμους να συγκρούονται ήδη για τις προϋποθέσεις εφαρμογής και το κόστος.
Το ότι τον λογαριασμό όλων αυτών των αποτυχιών στο τέλος τον πληρώνει ο πολίτης είναι αυτονόητο. Το εξοργιστικό είναι ότι πληρώνουμε για να θάβουμε απόβλητα που με τη σωστή διαχείριση θα μπορούσαν να αποκτήσουν οικονομική αξία. Εν ολίγοις, αντί να περιορίζουμε το κόστος και να δημιουργούμε όφελος, οικονομικό, περιβαλλοντικό και υγειονομικό, εξακολουθούμε να πληρώνουμε για να θάβουμε το πρόβλημα. Κυριολεκτικά και μεταφορικά.
