Υπάρχει μια τάση στην Ευρώπη να αντιμετωπίζεται πλέον ο πόλεμος στην Ουκρανία ως μια κατάσταση που, αν δεν έχει τελειώσει, τουλάχιστον έχει «παγώσει». Οι γραμμές του μετώπου δεν αλλάζουν θεαματικά, η διπλωματία κινείται αργά και η καθημερινότητα στην υπόλοιπη Ευρώπη συνεχίζεται. Οι πολίτες έχουν συνηθίσει τις εικόνες από τις ουκρανικές πόλεις, τις δηλώσεις των ηγετών και τα νέα πακέτα κυρώσεων.
Όμως η αίσθηση της στασιμότητας είναι παραπλανητική.
Το περιστατικό στο αεροδρόμιο της Λειψίας στη Γερμανία, έρχεται να υπενθυμίσει ότι ο πόλεμος δεν περιορίζεται πλέον στα πεδία των μαχών της Ουκρανίας. Η Γερμανική Κυβέρνηση αποδίδει στη Ρωσία την απόπειρα επίθεσης με drone φορτωμένο εκρηκτικά, το οποίο εντοπίστηκε κοντά σε ουκρανικό μεταγωγικό αεροσκάφος. Το Βερολίνο μιλά για ρωσική εμπλοκή και ζητά μέτρα, ενώ στην Ευρώπη εντείνεται η συζήτηση για την αντιμετώπιση μιας ευρύτερης εκστρατείας υβριδικών επιθέσεων.
Ένα drone σε ένα αεροδρόμιο. Μια φωτιά σε μια εγκατάσταση. Ένα καλώδιο που καταστρέφεται. Μια κυβερνοεπίθεση. Μια απόπειρα δολιοφθοράς. Μια εκστρατεία παραπληροφόρησης. Μεμονωμένα, κάθε περιστατικό μπορεί να μοιάζει μικρό, ακόμη και διαχειρίσιμο. Όταν, όμως, εμφανίζονται επαναλαμβανόμενα και σε διαφορετικές χώρες, παύουν να αποτελούν μεμονωμένα επεισόδια και αποκτούν χαρακτηριστικά εκστρατείας.
Αυτό ακριβώς είναι το δύσκολο σημείο του υβριδικού πολέμου, καθώς δεν προσφέρει στην άλλη πλευρά ένα καθαρό όριο που να απαιτεί μια εξίσου καθαρή απάντηση.
Η Ευρώπη έχει μάθει να αντιλαμβάνεται την ασφάλεια με όρους συνόρων. Το πρόβλημα είναι ότι η σύγχρονη σύγκρουση δεν χρειάζεται πλέον να περάσει ένα σύνορο με τανκ για να απειλήσει μια χώρα.
Το γεγονός ότι δεν βλέπουμε καθημερινά μεγάλες αλλαγές στον χάρτη, δεν σημαίνει ότι η σύγκρουση στην Ουκρανία έχει σταματήσει να παράγει κινδύνους. Αντίθετα, η Ευρώπη φαίνεται να εισέρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία ο πόλεμος μεταφέρεται, με διαφορετικές μορφές, στο δικό της έδαφος.
Η ευρωπαϊκή απάντηση δεν μπορεί να περιορίζεται στην καταδίκη κάθε νέου περιστατικού. Χρειάζεται μια διαφορετική αντίληψη για την ασφάλεια.
Η Ευρώπη, λοιπόν, βρίσκεται μπροστά σε ένα δύσκολο δίλημμα. Πρέπει να αυξήσει την αποτρεπτική της ικανότητα χωρίς να διολισθήσει σε μιαν ανεξέλεγκτη κλιμάκωση. Πρέπει να απαντήσει στις υβριδικές επιθέσεις χωρίς κάθε περιστατικό να οδηγεί αυτομάτως ένα βήμα πιο κοντά σε μια απευθείας σύγκρουση ΝΑΤΟ-Ρωσίας. Και ταυτόχρονα πρέπει να διατηρήσει τη στήριξη προς την Ουκρανία, διότι η εγκατάλειψή της δεν θα εξαφανίσει τον κίνδυνο, αλλά ενδέχεται να τον μεταφέρει ακόμη πιο κοντά.
Η Ευρώπη δεν βρίσκεται σε πόλεμο με τη Ρωσία. Αυτό είναι δεδομένο και πρέπει να παραμείνει έτσι. Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι βρίσκεται εκτός της σύγκρουσης. Η ασφάλειά της, η οικονομία της, οι υποδομές της και η κοινωνική της συνοχή επηρεάζονται ήδη από αυτήν.
