Την τελευταία εβδομάδα ζούμε ένα παράδοξο: μια χώρα που δεν συμμετέχει σε πόλεμο να βιώνει τις παρενέργειές του σχεδόν στο πετσί της. Στην πραγματικότητα, είχαμε μια επίθεση με drone στις Βάσεις, και αυτό από μόνο του είναι ιδιαίτερα σοβαρό. Επιπλέον υπήρξε μία ακόμη απόπειρα επίθεσης, η οποία αντιμετωπίστηκε μακριά από την Κυπριακή Δημοκρατία, τουλάχιστον όπως γνωρίζουμε μέχρι στιγμής. Αυτά είναι τα δύο δεδομένα. Τα υπόλοιπα είναι συναγερμοί που χτυπούν στο πλαίσιο ενημέρωσης και άγχους. Παρ’ όλα αυτά, η χώρα μας βρέθηκε στη δίνη μιας κρίσης που δεν ξεκίνησε από αυτήν και δεν καθορίζεται από αυτήν. Κι όμως, θα μπορούσε ή τέλος πάντων θα έπρεπε να την καθορίζει.
Οι επόμενες ώρες έφεραν αλλεπάλληλες εξελίξεις: αναχαιτίσεις drones, τον ήχο των συναγερμών, βρετανικές οικογένειες να απομακρύνονται, στρατιωτικά αεροσκάφη να απογειώνονται και φρεγάτες ευρωπαϊκών χωρών να πλέουν προς την Κύπρο. Η κυβέρνηση, μέσω του Προέδρου, έσπευσε να ξεκαθαρίσει πως «η Κύπρος δεν συμμετέχει σε οποιαδήποτε στρατιωτική ενέργεια» και πως «στόχος ήταν οι Βρετανικές Βάσεις, όχι η Κυπριακή Δημοκρατία». Φυσικά, κάθε λίγο συγκαλεί Εθνικό Συμβούλιο για να «καθορίσει τις εξελίξεις», υιοθετώντας μια στάση περιφερειακού ηγέτη που δεν ανταποκρίνεται στο πραγματικό βάρος της Κύπρου. Κι ίσως αυτή να είναι η πεμπτουσία του προβλήματος: θέλουμε να μην συμμετέχουμε στον πόλεμο, αλλά ταυτόχρονα πιστεύουμε, κυρίως ο Πρόεδρός μας, ότι είμαστε εμείς που θα επηρεάσουμε την έκβασή του. Ευτυχώς αυτή τη φορά γλυτώσαμε τις δηλώσεις που έκανε ο Χριστοδουλίδης, το περιστέρι Ιράν-Ισραήλ, αν και η κυβέρνηση έσπευσε και πάλι να υιοθετήσει τη γλώσσα του «μηδενικού κινδύνου» αρχικά, μέχρι που τα γεγονότα τη διέψευσαν. Κι αυτό είναι το βασικό στοιχείο που ανησυχεί: να μην είσαι στο επίκεντρο και όμως να επηρεάζεσαι σαν να ήσουν.
Κι εκεί, πάνω απ’ τα F‑16 και ό,τι άλλο ίπταται πάνω από τα κεφάλια μας, αιωρείται και ένα ερώτημα που μπορεί να ακούγεται θεωρητικό, αλλά δεν είναι: Πόσο διαφορετικά θα ήταν τα δεδομένα αν το Κυπριακό ήταν λυμένο;
Ναι, σίγουρα η επίθεση στις Βάσεις θα συνέβαινε ούτως ή άλλως, καθώς πρόκειται για βρετανικό κυρίαρχο έδαφος, άρρηκτα συνδεδεμένο με τις επιχειρήσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ. Αυτό δεν αλλάζει. Εκείνο που αλλάζει και αλλάζει ριζικά είναι η δυνατότητα της Κύπρου να τοποθετείται πολιτικά, διπλωματικά και αμυντικά. Μια ενιαία χώρα, με πλήρη εφαρμογή του ευρωπαϊκού κεκτημένου και ενιαίο σύστημα ασφαλείας, με ξεκάθαρη σχέση απέναντι στην Τουρκία και τους διεθνείς οργανισμούς, θα είχε διαφορετικό βάρος, διαφορετικές επιλογές, διαφορετικά αντανακλαστικά.
Και σίγουρα θα είχαμε καλύτερο συντονισμό ακόμη και εσωτερικά, αντί να λειτουργούμε με περιορισμένα εργαλεία και με μια κυβέρνηση που προσπαθεί να διαχειριστεί μια κρίση που μας αφορά… χωρίς να μας αφορά. Ίσως αυτό να είναι το πιο ανησυχητικό: όχι ότι κινδυνεύουμε περισσότερο, αλλά ότι έχουμε λιγότερο έλεγχο από όσο νομίζαμε. Κι αυτή είναι η πραγματική σειρήνα που δεν ακούσαμε. Ότι αν δεν αποφασίσουμε κάποια στιγμή να λειτουργούμε ως σοβαρό κράτος, θα συνεχίσουμε να συρόμαστε πίσω από τις παρενέργειες συγκρούσεων που άλλοι διεξάγουν και άλλοι αποφασίζουν.
