Πώς τελειώνει ένας πόλεμος που ξεκινά χωρίς καθαρό στόχο; Όταν είναι «εντελώς ασυνάρτητος, όπως δηλώνει πλέον η πλειοψηφία των Αμερικανών πολιτικών οι οποίοι τυγχάνουν και μυστικών ενημερώσεων για την πορεία του πολέμου; Αυτό είναι το βασικό ερώτημα το οποίο αιωρείται πάνω από τη σύγκρουση.
Δύο εβδομάδες από την έναρξη του πολέμου, η Ουάσιγκτον εξακολουθεί να στέλνει αντιφατικά μηνύματα για το τι ακριβώς επιδιώκει. Τη μία ημέρα ο Αμερικανός Πρόεδρος αφήνει να εννοηθεί ότι η επιχείρηση βρίσκεται «σχεδόν στο τέλος της», την επόμενη μιλά για ολοκληρωτική ήττα του αντιπάλου και λίγο αργότερα για αλλαγή καθεστώτος ή «άνευ όρων παράδοση». Πρόκειται για στόχους εντελώς διαφορετικούς μεταξύ τους, που απαιτούν διαφορετικές στρατηγικές, διαφορετικό χρόνο και διαφορετικό κόστος.
Αυτή η διαρκής εναλλαγή στόχων αποκαλύπτει ένα βαθύτερο πρόβλημα: την απουσία πραγματικού σχεδίου. Ένας πόλεμος δεν είναι τηλεοπτικό θέαμα, ούτε επιχειρηματική διαπραγμάτευση όπου μπορεί κανείς να αλλάζει τους όρους από τη μία στιγμή στην άλλη. Χρειάζεται σαφή πολιτικό σκοπό και, κυρίως, μια ρεαλιστική στρατηγική εξόδου. Χωρίς αυτά, κάθε στρατιωτική επιτυχία κινδυνεύει να μετατραπεί σε στρατηγικό αδιέξοδο.
Το Ιράν δεν είναι ένα κράτος που μπορεί να καταρρεύσει εύκολα υπό την πίεση αεροπορικών βομβαρδισμών. Διαθέτει γεωγραφικό βάθος, σημαντικό πληθυσμό και την ικανότητα να απαντά με έναν ασύμμετρο πόλεμο φθοράς. Η ιστορία το έχει δείξει. Ο πόλεμος του Ιράν με το Ιράκ διήρκεσε οκτώ χρόνια και τελείωσε χωρίς καθαρό νικητή, παρά το τεράστιο ανθρώπινο και οικονομικό κόστος. Σε τέτοιες συγκρούσεις, η στρατιωτική ισχύς από μόνη της, σπάνια αρκεί για να επιβάλει μια σταθερή πολιτική λύση.
Το πρόβλημα για την αμερικανική στρατηγική είναι ότι κάθε πιθανό σενάριο κρύβει κινδύνους. Η συνέχιση της σύγκρουσης οδηγεί ήδη σε περιφερειακή αποσταθεροποίηση και σε σοβαρές αναταράξεις στην παγκόσμια οικονομία. Η γρήγορη διακοπή της, από την άλλη πλευρά, θα επιτρέψει στην Τεχεράνη να παρουσιάσει την επιβίωσή της ως πολιτική νίκη. Αλλά και το σενάριο της διάλυσης του ιρανικού κράτους θα μπορούσε να ανοίξει την πόρτα σε ένα χάος ακόμη μεγαλύτερο από αυτό που ακολούθησε του εμφυλίου στο Ιράκ αλλά και στη Συρία.
Γι’ αυτό και το πιθανότερο τέλος ενός τέτοιου πολέμου, δεν θα είναι μια θεαματική στρατιωτική επικράτηση, αλλά μια δύσκολη πολιτική διαπραγμάτευση. Οι πόλεμοι τελειώνουν συνήθως όταν οι εμπλεκόμενες πλευρές αναγκάζονται να αναγνωρίσουν τα όρια της ισχύος τους. Το πρόβλημα εδώ είναι ότι ο πόλεμος ξεκίνησε χωρίς να έχει προηγηθεί αυτή η αναγνώριση και κυρίως χωρίς ένα σαφές σχέδιο για το πώς θα τελειώσει.
