Η πρώτη φορά που τα ΜΜΕ ασχολήθηκαν σοβαρά με το ζήτημα των παρακολουθήσεων τηλεφωνικών συνδιαλέξεων ήταν τον Ιούλιο του 2015, όταν αποκαλύφθηκε ότι ο επικεφαλής της ΚΥΠ, Ανδρέας Πενταράς, είχε αγοράσει υπηρεσίες από την ιταλική εταιρεία «The Hacking Team» για την υποκλοπή τηλεφωνικών συνδιαλέξεων και άλλων προσωπικών δεδομένων στην Κύπρο. Η υπόθεση ήλθε στο φως όταν η συγκεκριμένη εταιρεία έγινε στόχος χάκερ και δεδομένα της διέρρευσαν στο διαδίκτυο, μεταξύ των οποίων και τιμολόγια με την υπογραφή του κ. Πενταρά.
Όταν άρχισαν να τίθενται επί τάπητος ερωτήματα, όπως κατά πόσο ακολουθήθηκαν οι νενομισμένες διαδικασίες ή αν υπήρξε εμπλοκή του Προεδρικού στο συγκεκριμένο ζήτημα, ο κ. Πενταράς υπέβαλε την παραίτησή του.
Σύμφωνα με ανακοίνωση του τότε κυβερνητικού εκπροσώπου και σημερινού Προέδρου της Δημοκρατίας, Νίκου Χριστοδουλίδη, «μετά τις πληροφορίες και τις σκιές που αφέθηκαν σχετικά με τη χρήση συγκεκριμένου λογισμικού από την ΚΥΠ και προς προστασία του μέχρι τούδε αξιοσημείωτου έργου που έχει επιδείξει η Υπηρεσία, ο κ. Πενταράς υπέβαλε σήμερα την παραίτησή του στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, ο οποίος την έκανε αποδεκτή». Τα πιο πάνω έλαβαν χώρα στις 11 Ιουλίου 2015.
Ο Πενταράς διορίστηκε προϊστάμενος της ΚΥΠ το 2013, με την εκλογή του Νίκου Αναστασιάδη στην Προεδρία της Δημοκρατίας, και με την παραίτησή του το ζήτημα θεωρήθηκε λήξαν.
Το μαύρο βαν
Τέσσερα χρόνια αργότερα, και συγκεκριμένα στις 15 Νοεμβρίου 2019, ο τέως γ.γ. του ΑΚΕΛ, Άντρος Κυπριανού, κατήγγειλε ότι όχημα τύπου βαν, εξοπλισμένο με υπερσύγχρονα συστήματα παρακολούθησης και υποκλοπών, δραστηριοποιείται στη Λάρνακα. Αναφερόταν, βεβαίως, στον πρώην πράκτορα της Μοσάντ, Ταλ Ντίλιαν, ο οποίος ειδικεύεται στην ανάπτυξη λογισμικών παρακολούθησης και υποκλοπών. Όπως αποκαλύφθηκε, ο ίδιος είχε τοποθετήσει παράνομα κεραίες στο Αεροδρόμιο Λάρνακας, πετυχαίνοντας πρόσβαση σε πέραν των 10 εκατομμυρίων ηλεκτρονικών συσκευών.
Η υπόθεση Ντίλιαν έκλεισε με συνοπτικές διαδικασίες. Μετά από έρευνες και κόντρα έρευνες, ο Βοηθός Γενικός Εισαγγελέας, Σάββας Αγγελίδης, ανακοίνωσε στις 10 Αυγούστου 2022 ότι «δεν εντοπίστηκαν δεδομένα που να καταδεικνύουν ότι ο εξοπλισμός χρησιμοποιήθηκε ή λειτούργησε στην πράξη για παρακολούθηση ή υποκλοπή οποιασδήποτε μορφής επικοινωνίας». O κ. Αγγελίδης γνωστοποίησε, παράλληλα, ότι σε συνεννόηση με τον Γενικό Εισαγγελέα, Γιώργο Σαββίδη, αποφασίστηκε η αναστολή της ποινικής δίωξης του Ντίλιαν. Στην απόφαση αυτή λήφθηκε υπόψη και το γεγονός ότι η εταιρεία του, Ws Wispear Systems Ltd, τιμωρήθηκε με πρόστιμο ύψους €1 εκατ. από την αρμόδια επίτροπο για παράνομη επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα.
Οι αποκαλύψεις στην Ελλάδα
Αφού γλύτωσε τη φυλάκιση, ο Ντίλιαν μετέβη στην Ελλάδα όπου, μέσω της εταιρείας Intellexa, παρακολουθούσε με κακόβουλο λογισμικό τα κινητά τηλέφωνα μελών του Υπουργικού Συμβουλίου, αρχηγών κομμάτων της αντιπολίτευσης, δημοσιογράφων, ακόμη και αστυνομικών που υπηρετούν στην Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών και παρακολουθούσαν άλλους στόχους. Εν ολίγοις, o Ντίλιαν παρακολουθούσε αυτούς που παρακολουθούσαν τις τηλεφωνικές συνδιαλέξεις! Η δράση του στην Ελλάδα αποκαλύφθηκε, όχι όμως και η ταυτότητα του εργοδότη του.
Πριν από μερικές ημέρες καταδικάστηκε σε συνολική ποινή φυλάκισης 126 ετών και 8 μηνών, η οποία κατά συγχώνευση ανέρχεται σε 8 έτη. Ωστόσο, η εκτέλεση της ποινής ανεστάλη μέχρι την εκδίκαση της έφεσής του. Σε δήλωσή του μετά την καταδίκη, ο Ντίλιαν ανέφερε τα εξής: «Λειτουργούμε αυστηρά σύμφωνα με τους ευρωπαϊκούς και διεθνείς κανονισμούς εξαγωγών, παρέχοντας τεχνολογία μόνο σε κυβερνήσεις και υπηρεσίες επιβολής του νόμου. Ουδέποτε έχουμε διεξαγάγει δραστηριότητες επιτήρησης ούτε διατηρούμε λειτουργική πρόσβαση μετά την παράδοση των συστημάτων. Η ευθύνη για τη νόμιμη χρήση αυτών των τεχνολογιών βαρύνει τις Αρχές που τις αποκτούν και τις λειτουργούν…»
Ποιοι γνώριζαν;
Από την πιο πάνω τοποθέτηση του Ντίλιαν προκύπτουν εύλογα ερωτήματα αναφορικά με τη δράση του στην Κύπρο. Συγκεκριμένα:
1 Εφόσον δηλώνει ότι συνεργάζεται αποκλειστικά με κυβερνήσεις και υπηρεσίες επιβολής του νόμου, προκύπτει το ερώτημα κατά πόσο, όταν κυκλοφορούσε με το μαύρο βαν στους κυπριακούς δρόμους, η κυβέρνηση Αναστασιάδη και η Αστυνομία είχαν γνώση της δράσης του.
2 Η κυβέρνηση Αναστασιάδη ή και η Αστυνομία αγόρασαν υπηρεσίες από τον Ντίλιαν και την ομάδα του; Και εαν ναι, ποιους παρακολουθούσαν;
3 Για ποιον λόγο ο Ντίλιαν φέρεται να είχε τη συνδρομή του κράτους, και συγκεκριμένα του Υπουργείου Εμπορίου, για την εμπορία λογισμικών παρακολούθησης σε τρίτες χώρες;
Η Αρχή κατά της Διαφθοράς
Τα πιο πάνω ερωτήματα, όπως και πολλά άλλα που απορρέουν από τη δράση του Ντίλιαν στην Κύπρο και εξακολουθούν να αποτελούν γκρίζες ζώνες, καλούνται να απαντηθούν μέσα από την έρευνα που δρομολογεί η Αρχή κατά της Διαφθοράς.
