Του Νικόλα Ξενοφώντος
Ο Νίκος Χριστοδουλίδης πρόσφατα ανέφερε ότι "η ΕΕ διαθέτει τα εργαλεία να καταδείξει τα οφέλη της λύσης στην Τουρκία, η οποία κρατά το κλειδί για τη λύση του Κυπριακού", ενώ σημείωσε πως η Άγκυρα θα κινηθεί μόνο όταν τα συμφέροντα της λύσης είναι περισσότερα από της μη λύσης.
Όλα όσα ανέφερε πιο πάνω είναι σωστά. Το ζήτημα όμως που εγείρεται είναι πως ο ίδιος ο πρόεδρος απάλλαξε τον εαυτό του από τις ευθύνες και τα έριξε όλα στην ΕΕ.
Για κακή του τύχη το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο διά του νέου ψηφίσματός του για το Κυπριακό, χάραξε ακριβώς την πορεία που πρέπει να ακολουθήσει ο πρόεδρός μας.
Πιο συγκεκριμένα καταδίκασε κάθε προσπάθεια της Τουρκίας να "ανοίξει" και να εποικίσει τα Βαρώσια, τα δύο κράτη και την παραμονή τουρκικών στρατευμάτων.
Ωστόσο πέραν από αυτά αναφέρει θετικά τον Τουφάν Ερχιουρμαν και τονίζεται το ευρωπαϊκό μέλλον της Τουρκίας. Από τη μια, αναγνωρίζει τον στρατηγικό ρόλο της Άγκυρας και τον ρόλο-κλειδί της στο ΝΑΤΟ, ως επίσης και τη διαμεσολαβητική της συμβολή σε διεθνείς διενέξεις. Από την άλλη, όμως, αναφέρει πως το καθεστώς της Τουρκίας δεν μπορεί να οδηγήσει σε ένταξή της στην ΕΕ.
Στη λογική της «ειδικής σχέσης», το προσχέδιο προκρίνει και την ενίσχυση της συνεργασίας με την Τουρκία, «στο πεδίο της ασφάλειας και άμυνας».
Ωστόσο, η διατήρηση της φράσης περί συνεργασίας Ε.Ε.-Τουρκίας σε «υφιστάμενα» ευρωπαϊκά αμυντικά προγράμματα, έστω και χωρίς να αναφέρεται πλέον ονομαστικά στο SAFE - αφαιρέθηκε μετά από παρεμβάσεις - επιχειρεί να ωθήσει και την κρατική παρουσία της Τουρκίας στο εν λόγω πρόγραμμα.
Το προσχέδιο αναφέρει ότι η Ευρωβουλή είναι έτοιμη να στηρίξει μια αναβαθμισμένη τελωνειακή ένωση, παραπέμποντας στα τεράστια οικονομικά οφέλη που θα προσφέρει τόσο για τα κράτη-μέλη, όσο και για την ίδια την Άγκυρα.
Πολύ απλά η ΕΕ είναι έτοιμη να στηρίξει την όποια επαναφορά από το Κραν Μοντανά αλλά αυτό θα γίνει στο πλαίσιο συνεργασίας με την Τουρκία. Αφού η ίδια ρίχνει γέφυρες συνεργασίας με αυτήν, όπως ακριβώς κάνει και η Τουρκία, τότε το ζήτημα είναι ποιος δεν ρίχνει γέφυρες συνεργασίας;
Το φυσικό αέριο
Τα ανεκμετάλλευτα κοιτάσματα φυσικού αερίου στην ΑΟΖ της Κυπριακής Δημοκρατίας αποτελούσαν - από τη στιγμή ανακάλυψής τους - το κλειδί για τη λύση του Κυπριακού, ιδίως όταν η Άγκυρα ευρίσκετο σε περιόδους χωρίς εναλλακτικές. Αυτή τη στιγμή η Άγκυρα δεν ζητάει απεγνωσμένα φυσικό αέριο αλλά αναζητεί εναλλακτικές προτάσεις και η Κύπρος είναι μία εξαιρετική επιλογή για αυτήν.
Από την άλλη ο Χριστοδουλίδης αυτή τη στιγμή προσπαθεί να εξαλείψει τα κοιτάσματα φυσικού αερίου με μία συμφωνία για πώληση φυσικού αερίου στην Αίγυπτο. Κατά πόσον όμως αυτό δημιουργεί κίνητρα στην Τουρκία για λύση αφού την αποκλείει; Κατά πόσο πρέπει να κινήσει τις διεργασίες για έναν αγωγό προς την Τουρκία, για αναβάθμιση τελωνειακής ένωσης Τουρκίας-ΕΕ, για ένταξη της Τουρκίας σε αμυντικά προγράμματα, η ΕΕ και όχι η Κύπρος;
Γιατί να μην αναλάβει ο Χριστοδουλίδης το κομμάτι για τη δημιουργία κινήτρων για την Τουρκία σε βαθμό που να την ευνοούν περισσότερο από το στάτους κβο;
Αν η Ευρώπη ρίχνει γέφυρες προς την Τουρκία και η Άγκυρα αναζητεί οφέλη, τότε το πραγματικό εμπόδιο δεν είναι πια τι θέλει η Τουρκία. Είναι η άρνηση του Νίκου Χριστοδουλίδη να χρησιμοποιήσει τα μόνα εργαλεία που διαθέτει η Κυπριακή Δημοκρατία, όπως ακριβώς επιθυμεί το ΕΛΑΜ.
Όταν διορίζεις υπουργούς που δεν ευθυγραμμίζονται με τη δηλωμένη βάση λύσης, όταν η ίδια η συγκυβέρνησή σου μιλά για είσοδο του ΕΛΑΜ “από την πίσω πόρτα”, τότε το πρόβλημα δεν είναι απλώς στρατηγικό. Είναι ζήτημα αξιοπιστίας. Και χωρίς αξιοπιστία, καμία στρατηγική — όσο σωστή κι αν είναι στα λόγια — δεν μπορεί να λειτουργήσει στην πράξη.
Διότι στο τέλος, το Κυπριακό δεν θα κριθεί από το τι λέμε ότι θέλουμε — αλλά από το τι δείχνουμε ότι είμαστε διατεθειμένοι να κάνουμε. Και αυτή τη στιγμή, ο Νίκος Χριστοδουλίδης δείχνει ακριβώς το αντίθετο από αυτό που δηλώνει.
ΥΓ: Η Τουρκία στο Κραν Μοντανά αφού είχαμε φτάσει εκεί σε ένα πλαίσιο win-win ήταν έτοιμη να υπογράψει την κατάργηση των εγγυήσεων, αν δεχόταν η ελληνοκυπριακή πλευρά. Η κυβέρνηση της Τουρκίας δεν έχει αλλάξει όμως οι συγκυρίες αλλάζουν και όχι πάντα προς το συμφέρον της μικρής Κύπρου.
Ο Νικόλας Ξενοφώντος ασχολείται με την πολιτική ανάλυση και τον δημόσιο διάλογο στην Κύπρο. Άρθρα του έχουν δημοσιευτεί στην Cyprus Mail.
