Σύμφωνα με την έρευνα που αφορούσε τις συνθήκες εργασίας (European Working Conditions Survey 2024) και δημοσιεύθηκε την περασμένη Τετάρτη, η Κύπρος καταγράφει τα υψηλότερα επίπεδα burnout (επαγγελματική εξουθένωση) εργαζομένων στην Ευρώπη. Αν και η έρευνα δεν αποτελεί διαγνωστικό εργαλείο, δεν παύει να καταδεικνύει ότι 44 στους 100 εργαζομένους στην Κύπρο βιώνουν υψηλά επίπεδα σωματικής και συναισθηματικής εξάντλησης. Το υψηλότερο ποσοστό 44% ανάμεσα σε 35 χώρες. Την ίδια ώρα, χώρες όπως η Ολλανδία, καταγράφουν μόλις 18%.
Η ορθή ανάγνωση δεν είναι ότι «είμαστε πρώτοι στο burnout», αλλά ότι οι εργαζόμενοι στην Κύπρο, λόγω της έντονης εξάντλησης, έχουν τον υψηλότερο κίνδυνο να φτάσουν εκεί. Τι θα κάνει η πολιτεία για αυτό; Τι θα κάνει το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων για να διαχειριστεί μια πραγματικότητα που δεν είναι πια προειδοποίηση, αλλά καθημερινότητα;
Ως Ψυχολόγος Υγείας μπορώ να αναφέρω με βεβαιότητα ότι η επαγγελματική εξουθένωση συνοδεύεται από αυξημένες άδειες ασθενείας και μείωση της παραγωγικότητας. Ωστόσο, οι άδειες από μόνες τους δεν αποτελούν λύση. Για να είναι αποτελεσματικές, οφείλουν να εντάσσονται σε ένα ολοκληρωμένο θεραπευτικό πλάνο που θα επιτρέπει στον εργαζόμενο να επανέρχεται ουσιαστικά, όχι απλώς να επιστρέφει για να εξαντληθεί ξανά.
Τα ποσοστά αυτά είναι σοβαρά. Και αν θέλουμε να αυτοπροσδιοριζόμαστε ως ένα σοβαρό ευρωπαϊκό κράτος, απαιτούνται άμεσες πολιτικές πρόληψης και διαχείρισης. Τα γράφω αυτά και την ίδια στιγμή συνειδητοποιώ ότι, λίγο πολύ, σε αυτή τη χώρα είμαστε όλοι «καμένοι». Εκρούσαμε.
Η Κύπρος, όσο κι αν επιχειρεί ο Νίκος Χριστοδουλίδης να παρουσιάσει προς τα έξω μια εικόνα ισορροπίας, απέχει δραματικά από την πραγματικότητα των πολιτών. Είναι σαν την πρόσοψη ενός καλοβαμμένου σπιτιού που, μόλις ανοίξεις την πόρτα, αποκαλύπτεται ένα ερείπιο έτοιμο να καταρρεύσει. Μια Κύπρος καμένη, όπως η πολυκατοικία που κατέρρευσε στη Λεμεσό, υπενθυμίζοντάς μας ότι ζούμε σε ένα κράτος που γνώριζε τον κίνδυνο. Ένα κράτος που προειδοποίησε, αλλά δεν επέμεινε. Ένα κράτος που τελικά αδιαφόρησε. Και η αδιαφορία στην Κύπρο σκοτώνει.
Καμένη από μια υπόθεση όπως της «Σάντη», που αντί να φέρνει διαφάνεια, βυθίζει τη χώρα σε ένα θολό τοπίο θεσμικής δυσπιστίας. Ένα τοπίο όπου η αλήθεια ασφυκτιά ανάμεσα σε εξουσίες και μηχανισμούς, αφήνοντας τους πολίτες να αμφιβάλλουν για τον τρόπο που το κράτος διερευνά μια τόσο σοβαρή υπόθεση. Να αμφιβάλλουν επίσης για το αν οι θεσμοί λειτουργούν για την κοινωνία ή για όσους κατέχουν δύναμη.
Καμένη από μια οικονομία που στηρίζεται στον τουρισμό και βλέπει μέσα σε ένα μήνα να καταγράφει δραματική πτώση αφίξεων (30.7% λιγότερες αφίξεις φέτος το Μάρτιο συγκριτικά με το Μάρτιο του 2025). Και όλα αυτά όχι εξαιτίας ενός drone που κτύπησε τις Αγγλικές Βάσεις αλλά εξαιτίας ενός Προέδρου ο οποίος θεώρησε ότι οι πόζες σε πολεμικά αεροπλάνα και πλοία κτίζουν την εικόνα του. Δεν έλαβε όμως υπόψη ότι παράλληλα κατέστρεφε την εικόνα της χώρας μαζί και την οικονομία της.
Πολίτες καμένοι από την ακρίβεια. Καμένοι από μια καθημερινότητα όπου πληρώνουμε όλο και περισσότερα για όλο και λιγότερα. Καμένοι από τις καμουφλαρισμένες πολιτικές αποφάσεις που μας πουλούν φύκια για μεταξωτές κορδέλες. Είμαστε μια κοινωνία που έχουμε καεί από μέσα προς τα έξω. Μια κοινωνία που έμαθε, δυστυχώς, να ζει καμένη. Καταντήσαμε μια κοινωνία που έχει πάψει να απαιτεί. Και όταν σταματάς να απαιτείς, σταματάς και να αλλάζεις. Και αυτό είναι ίσως το πιο τραγικό αυτής της εξίσωσης.
