Μόλις 66 από τα 168 καινοτόμα φάρμακα που εγκρίθηκαν στην Ευρώπη την περίοδο 2021-2024 είναι διαθέσιμα στην Κύπρο, με τους ασθενείς να περιμένουν κατά μέσο όρο 528 ημέρες για να αποκτήσουν πρόσβαση σε νέες θεραπείες. Τα στοιχεία προκύπτουν από τη νέα έρευνα W.A.I.T. Indicator της EFPIA, η οποία αποτυπώνει τον χρόνο και τον βαθμό πρόσβασης των ασθενών σε καινοτόμα φάρμακα στις ευρωπαϊκές χώρες.
Σύμφωνα με τα δεδομένα που δημοσιοποιήθηκαν από την Κυπριακή Ένωση Φαρμακευτικών Εταιρειών Έρευνας και Ανάπτυξης, η Κύπρος κατατάσσεται στην 21η θέση ανάμεσα σε 36 ευρωπαϊκές χώρες, παραμένοντας κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο ως προς τη συνολική διαθεσιμότητα νέων θεραπειών.
Κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο
Από τα 168 φάρμακα που έλαβαν ευρωπαϊκή έγκριση, στην κυπριακή αγορά είναι διαθέσιμα 66, ποσοστό 39%. Ο αντίστοιχος ευρωπαϊκός μέσος όρος ανέρχεται στο 45%, δηλαδή περίπου 76 διαθέσιμα καινοτόμα φάρμακα ανά χώρα. Η διαφορά καταδεικνύει ότι, παρά τη βελτίωση που καταγράφεται σε ορισμένους δείκτες, η πρόσβαση των Κυπρίων ασθενών σε νέες θεραπείες εξακολουθεί να παραμένει περιορισμένη.
Την ίδια ώρα, ο χρόνος αναμονής στην Κύπρο υπολογίζεται στις 528 ημέρες, έναντι 597 ημερών που είναι ο μέσος όρος στις 36 χώρες που συμμετείχαν στην έρευνα. Παρότι δηλαδή η Κύπρος εμφανίζεται ελαφρώς καλύτερη ως προς τη χρονική καθυστέρηση, το πραγματικό πρόβλημα εντοπίζεται στο πόσα φάρμακα τελικά φτάνουν στους ασθενείς.
Πρόσβαση με περιορισμούς
Ιδιαίτερη σημασία έχει και το γεγονός ότι η διαθεσιμότητα ενός φαρμάκου δεν σημαίνει πάντα άμεση και απρόσκοπτη πρόσβαση. Σύμφωνα με την ΚΕΦΕΑ, από τα 66 καινοτόμα φάρμακα που είναι διαθέσιμα στην Κύπρο, μόλις το 2% χορηγείται χωρίς περιορισμούς ή πρόσθετες διαδικασίες, ενώ για το 92% απαιτούνται ειδικές εγκρίσεις ή εφαρμόζονται άλλοι περιορισμοί.
Το στοιχείο αυτό αναδεικνύει μια κρίσιμη πτυχή του προβλήματος: για τους ασθενείς, η ύπαρξη ενός φαρμάκου στο σύστημα δεν αρκεί, εάν η πρόσβαση σε αυτό περνά μέσα από χρονοβόρες διαδικασίες.
Ανάγκη επιτάχυνσης των διαδικασιών
Η φαρμακοβιομηχανία αποδίδει τις καθυστερήσεις κυρίως στη βραδύτητα των ρυθμιστικών διαδικασιών, στις διαφορετικές απαιτήσεις αξιολόγησης και στους περιορισμένους προϋπολογισμούς υγείας. Όπως επισημαίνεται, απαιτούνται αλλαγές ώστε οι ασθενείς να μπορούν να έχουν πρόσβαση σε νέα φάρμακα αμέσως μετά την ευρωπαϊκή έγκρισή τους, ακόμη και πριν ολοκληρωθούν οι εθνικές διαδικασίες αξιολόγησης και αποζημίωσης.
Ο πρόεδρος της ΚΕΦΕΑ, Κυριάκος Μικέλλης, σημείωσε ότι, παρά τη βελτίωση στη διαθεσιμότητα νέων θεραπειών τα τελευταία χρόνια, οι καθυστερήσεις εξακολουθούν να αποτελούν σοβαρό πρόβλημα για τους ασθενείς στην Κύπρο. Όπως ανέφερε, η αξιολόγηση νέων φαρμάκων σε αρκετές περιπτώσεις μπορεί να απαιτεί δύο ή και τρία χρόνια, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για τήρηση χρονοδιαγραμμάτων και αύξηση των επενδύσεων στο φάρμακο.
Καλύτερη εικόνα στα αντικαρκινικά
Πιο θετική είναι η εικόνα στον τομέα των αντικαρκινικών φαρμάκων. Σύμφωνα με τη μελέτη, στην Κύπρο ήταν διαθέσιμα 32 από τα 56 νέα αντικαρκινικά φάρμακα που περιλαμβάνονται στην έρευνα, ποσοστό 57%. Ωστόσο, η συνολική εικόνα δείχνει ότι η χώρα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σοβαρές προκλήσεις στην έγκαιρη και ισότιμη πρόσβαση των ασθενών στην καινοτομία.
Για τους ασθενείς, ο χρόνος αναμονής δεν είναι απλώς ένας διοικητικός δείκτης. Είναι πιθανότητα καλύτερης θεραπείας, βελτίωσης της ποιότητας ζωής και, σε αρκετές περιπτώσεις, ζήτημα επιβίωσης. Γι’ αυτό και η επιτάχυνση των διαδικασιών αξιολόγησης, έγκρισης και αποζημίωσης των νέων φαρμάκων αναδεικνύεται σε βασική πρόκληση για την πολιτική υγείας στην Κύπρο.
