Olivér Várhelyi*
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Καρδιάς, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εγκαινιάζει την Ευρωπαϊκή Εβδομάδα Προληπτικού Ελέγχου και την εκστρατεία «Γνωρίστε τις τιμές σας» σε ολόκληρη την ΕΕ.
Τα επόμενα χρόνια, τα συστήματα υγείας μας θα βρεθούν αντιμέτωπα με όλο και πιο σύνθετες προκλήσεις. Η γήρανση του πληθυσμού, η αύξηση των χρόνιων παθήσεων, η πίεση στους επαγγελματίες υγείας, καθώς και οι κλιματικές και οικονομικές κρίσεις δοκιμάζουν ήδη τις αντοχές τους.
Οι καρδιαγγειακές παθήσεις παραμένουν η κύρια αιτία θανάτου στην Ευρώπη, στερώντας κάθε χρόνο τη ζωή από περίπου 1,7 εκατομμύρια ανθρώπους. Κι όμως, σχεδόν το 80 % των πρόωρων θανάτων θα μπορούσε να αποφευχθεί με την πρόληψη και την έγκαιρη ανίχνευση.
Τα προειδοποιητικά σημάδια είναι ήδη σαφή. Έως και το 45 % των ενηλίκων μπορεί να έχει υψηλή αρτηριακή πίεση, και περίπου οι μισοί από αυτούς δεν το γνωρίζουν. Το ποσοστό των ανθρώπων που ζουν με διαβήτη αυξήθηκε κατά 22 % μέσα σε μία δεκαετία. Η παχυσαρκία δεν αφορά πλέον μόνο τους ενηλίκους: επηρεάζει περίπου το 9 % των παιδιών και των νέων ηλικίας 5 έως 19 ετών. Σε αυτά προστίθενται η χρήση καπνού, που παραμένει σε υψηλά επίπεδα, και η ολοένα μεγαλύτερη διάδοση των ηλεκτρονικών τσιγάρων. Το φαινόμενο είναι ιδιαίτερα έντονο στους νέους, στους οποίους η χρήση ηλεκτρονικού τσιγάρου είναι διπλάσια σε σχέση με τους ενηλίκους. Η χρήση άλλων προϊόντων νικοτίνης αυξάνεται επίσης ραγδαία, χάρη στη μεγάλη ποικιλία γεύσεων και την αποτελεσματική προώθησή τους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Και παρότι η κατανάλωση αλκοόλ έχει συνολικά μειωθεί, ο μέσος όρος στην ΕΕ, περίπου 10 λίτρα ανά άτομο, εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό κίνδυνο για την υγεία.
Αν δεν δράσουμε τώρα, έως το 2050 η επιβάρυνση από τις καρδιαγγειακές παθήσεις θα είναι διπλάσια από τη σημερινή.
Χρειάζεται, λοιπόν, μια ριζική αλλαγή. Χωρίς ουσιαστική στροφή, τα συστήματα υγείας μας δεν θα μπορούν να συνεχίσουν να εξασφαλίζουν σε όλους ισότιμη πρόσβαση σε περίθαλψη με τρόπο βιώσιμο σε βάθος χρόνου. Δυστυχώς, τα κράτη μέλη διαθέτουν σήμερα μόλις το 3 % των δαπανών υγείας στην πρόληψη. Το να παρεμβαίνουμε μόνο όταν μια ασθένεια έχει ήδη εκδηλωθεί δεν είναι ούτε βιώσιμο ούτε δίκαιο.
Γι’ αυτό, τον Δεκέμβριο του 2025, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε το σχέδιο Safe Hearts για την καρδιαγγειακή υγεία, με στόχο τη μείωση των θανάτων από καρδιαγγειακές παθήσεις κατά 25 % έως το 2035.
Η πρόληψη και η έγκαιρη ανίχνευση αποτελούν βασικούς πυλώνες του σχεδίου. Με την Ευρωπαϊκή Εβδομάδα Προληπτικού Ελέγχου θέλουμε να ενώσουμε την Ευρώπη γύρω από ένα σαφές μήνυμα: λίγα μόλις λεπτά μπορούν να βοηθήσουν στην αποτροπή σοβαρών επιπλοκών στην υγεία. Είναι σημαντικό οι άνθρωποι σε ολόκληρη την Ευρώπη να έχουν την πραγματική δυνατότητα και την ελευθερία να πάρουν την υγεία τους στα χέρια τους και να προστατευθούν από ασθένειες που μπορούν να προληφθούν.
Η Ευρωπαϊκή Εβδομάδα Προληπτικού Ελέγχου, που διοργανώνεται κοντά στην Παγκόσμια Ημέρα Καρδιάς, σηματοδοτεί επίσης την έναρξη μιας μακροπρόθεσμης εκστρατείας: «Γνωρίστε τις τιμές σας». Η πρωτοβουλία αυτή αναδεικνύει πόσο σημαντικές είναι λίγες βασικές μετρήσεις για την υγεία της καρδιάς και των αγγείων, αλλά και για τη σωστή λειτουργία του μεταβολισμού. Κι όμως, πάρα πολλοί από εμάς δεν γνωρίζουμε αυτές τις τιμές ή υποτιμούμε τη σημασία τους.
Η γνώση της αρτηριακής μας πίεσης, της χοληστερόλης και του σακχάρου στο αίμα μπορεί να γίνει η αφετηρία μιας σημαντικής συζήτησης με έναν επαγγελματία υγείας και να μας επιτρέψει να δράσουμε έγκαιρα. Το μήνυμα είναι απλό: μετρήστε τις τιμές σας, μάθετε τι σημαίνουν και ζητήστε τη συμβουλή ενός επαγγελματία υγείας. Η πρόληψη λειτουργεί μόνο όταν οι άνθρωποι είναι ενημερωμένοι και συμμετέχουν ενεργά στην προστασία της υγείας τους — και όταν, εφόσον χρειαστεί παρέμβαση, μπορούν να βασιστούν στην υποστήριξη των επαγγελματιών υγείας.
Αυτός είναι ο στόχος της Ευρωπαϊκής Εβδομάδας Προληπτικού Ελέγχου και της εκστρατείας «Γνωρίστε τις τιμές σας»: να ενθαρρύνουν τους ανθρώπους σε ολόκληρη την Ευρώπη να γνωρίζουν την αρτηριακή τους πίεση, τη χοληστερόλη και το σάκχαρό τους.
Απλές ενέργειες μπορούν να κάνουν πραγματικά τη διαφορά.
Ελπίζουμε ότι η επιτυχία της πρώτης Ευρωπαϊκής Εβδομάδας Προληπτικού Ελέγχου θα μας βοηθήσει να προσεγγίσουμε ακόμη περισσότερους ανθρώπους στο μέλλον, θέτοντας τις βάσεις για μια νέα ευρωπαϊκή νοοτροπία πρόληψης των ασθενειών.
Γιατί, τελικά, αυτή είναι η κοινή μας ευθύνη: να οικοδομήσουμε μια ισχυρότερη Ευρώπη, κάνοντας περισσότερα για να προστατεύσουμε την υγεία των πολιτών μας.
*Ευρωπαίος Επίτροπος Υγείας και Καλής Μεταχείρισης των Ζώων
Μπορείτε να ενημερωθείτε για τις δράσεις στη χώρα σας στον ιστότοπο της Ευρωπαϊκής Εβδομάδας Προληπτικού Ελέγχου.
