Στη Νέα Υόρκη, ο Πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης είχε την τελευταία του συνάντηση με τον Αντόνιο Γκουτέρες υπό την ιδιότητα του τελευταίου ως Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ και δήλωσε ότι μια τριμερής συνάντηση με τον Τουρκοκύπριο ηγέτη είναι εφικτή, εφόσον υπάρξει πολιτική βούληση. Την ίδια ώρα στη Λευκωσία, ο Δήμαρχος Λευκωσίας και ο επικεφαλής του Τουρκικού Δήμου Λευκωσίας αποσύρθηκαν από το Cyprus Forum, εξαιτίας του τίτλου με τον οποίο οι διοργανωτές παρουσίαζαν τον δεύτερο.
Τι συνέβη στο Cyprus Forum
Οι διοργανωτές είχαν αρχικά παρουσιάσει τον Μεχμέτ Χαρμαντζί ως «δήμαρχο του Τουρκικού Δήμου Λευκωσίας». Στη συνέχεια, ο τίτλος του άλλαξε σε «ηγέτη της τουρκοκυπριακής κοινότητας της Λευκωσίας». Ο Μεχμέτ Χαρμαντζί και ο Χαράλαμπος Προύντζος θα απένεμαν από κοινού το Βραβείο Ειρήνης και Δημοκρατίας του Forum, όπως έκαναν και τα δύο προηγούμενα χρόνια.
Ο βουλευτής του ΕΛΑΜ Ανδρέας Παπαχαραλάμπους αντέδρασε έντονα στη συμμετοχή Τουρκοκύπριου αξιωματούχου στο Cyprus Forum 2026. Στην ανακοίνωσή του, το κόμμα χαρακτήρισε τον Χαρμαντζί «ψευδοδήμαρχο» της κατεχόμενης Λευκωσίας και διαφώνησε με την προσφώνησή του ως «δημάρχου του τουρκικού δήμου Λευκωσίας».
Σε χθεσινή ανακοίνωσή του, το Forum ανέφερε ότι πολιτικό κόμμα του ζήτησε να ανακαλέσει την πρόσκληση προς τον Χαρμαντζί, κάτι που, όπως σημείωσε, «δεν θα συμβεί σε καμία περίπτωση». Ανέφερε, ωστόσο, ότι ο τίτλος που εμφανιζόταν στο μη οριστικό πρόγραμμα στην ιστοσελίδα του, δεν ήταν αποδεκτός από την ελληνοκυπριακή πλευρά. Σύμφωνα με τους διοργανωτές, υιοθέτησαν στη συνέχεια τον τίτλο που είχε χρησιμοποιηθεί σε πρόσφατες συναντήσεις Προύντζου και Χαρμαντζί και επικοινώνησαν και με τους δύο για να διευθετηθεί το ζήτημα.
Ο Χαρμαντζί έδωσε διαφορετική εκδοχή για την αλλαγή. Υποστήριξε ότι η ανακοίνωση του Forum παρουσίαζε τον νέο τίτλο ως τον «ορθό», κατόπιν διαβούλευσης με αξιωματούχους της Κυπριακής Δημοκρατίας, και ότι αργότερα έλαβε ηλεκτρονικό μήνυμα σύμφωνα με το οποίο η αλλαγή έγινε για να μην κλιμακωθεί η κρίση. Απέρριψε την εξήγηση αυτή, υποστηρίζοντας ότι το ζήτημα δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ως απλή διαχείριση κρίσης.
Το Forum ανέφερε ότι στη συνέχεια έλαβε επιστολή αποχώρησης από τον Χαρμαντζί και, ακολούθως, από τον Προύντζο, «ως ένδειξη αλληλεγγύης», σημειώνοντας ότι κατανοεί και σέβεται και τις δύο αποφάσεις. Αποσύρθηκαν επίσης δεκάδες άλλοι που επρόκειτο να συμμετάσχουν.
Τουρκοκυπριακά μέσα ενημέρωσης μετέδωσαν ότι μεταξύ όσων αποσύρθηκαν ήταν και αρκετοί Τουρκοκύπριοι σύνεδροι.
Το Forum ανέφερε ότι παραμένουν προγραμματισμένοι 220 ομιλητές σε περισσότερες από 50 συζητήσεις και ζήτησε συγγνώμη σε περίπτωση που οι ενέργειές του έπληξαν τη δικοινοτική συνεργασία την οποία στηρίζει.
Η νομική αφετηρία: τα ψηφίσματα 541 και 550
Σχεδόν κάθε ζήτημα ονοματολογίας στην Κύπρο ανάγεται σε δύο ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ της δεκαετίας του 1980. Το Ψήφισμα 541, που υιοθετήθηκε στις 18 Νοεμβρίου 1983, έκρινε άκυρη την απόπειρα δημιουργίας «Τουρκικής Δημοκρατίας της Βόρειας Κύπρου». Αποδοκίμασε τη διακήρυξη των τουρκοκυπριακών αρχών για την υποτιθέμενη απόσχιση τμήματος της Κυπριακής Δημοκρατίας και τη χαρακτήρισε νομικά άκυρη. Το κρισιμότερο: κάλεσε όλα τα κράτη να μην αναγνωρίσουν κανένα κυπριακό κράτος πέραν της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Το κείμενο του Συμβουλίου Ασφαλείας έκανε τρία πράγματα που εξακολουθούν να καθορίζουν την ορολογία μέχρι σήμερα. Έθεσε την ονομασία «Τουρκική Δημοκρατία της Βόρειας Κύπρου» σε εισαγωγικά. Περιέγραψε τις δομές διακυβέρνησης στον βορρά ως «τουρκοκυπριακές αρχές». Και αναφέρθηκε στις «δύο κοινότητες στην Κύπρο», το πλαίσιο που ο ΟΗΕ χρησιμοποιεί ακόμη.
Σύμφωνα με έκδοση της κυβέρνησης της Κυπριακής Δημοκρατίας, το Ψήφισμα 550 (1984) επιβεβαίωσε το 541, επανέλαβε την έκκληση προς όλα τα κράτη να μην αναγνωρίσουν την οντότητα και τα κάλεσε να μην τη διευκολύνουν ούτε να τη συνδράμουν με οποιονδήποτε τρόπο.
Πώς αναφέρεται η Κυπριακή Δημοκρατία στα κατεχόμενα
Επειδή η Δημοκρατία θεωρεί την οντότητα στον βορρά νομικά άκυρη, οι «επίσημοι» τίτλοι που χρησιμοποιούνται εκεί δεν αναγνωρίζονται. Αυτό αποτυπώνεται και στο δημόσιο υλικό της κυβέρνησης, το οποίο κάνει λόγο για τη «λεγόμενη “Τουρκική Δημοκρατία της Βόρειας Κύπρου”», το «κατεχόμενο τμήμα της Κυπριακής Δημοκρατίας» και την «αποσχιστική οντότητα». Οι ταξιδιωτικές οδηγίες της Δημοκρατίας χρησιμοποιούν τη διατύπωση «περιοχές της Κυπριακής Δημοκρατίας υπό τουρκική κατοχή» και σημειώνουν ότι η Κυβέρνηση της Κυπριακής Δημοκρατίας είναι η μόνη αναγνωρισμένη κυβέρνηση στο νησί.
Στην πράξη, τα ελληνόφωνα μέσα ενημέρωσης και οι πολιτικοί σημειώνουν τους τίτλους στα κατεχόμενα με εισαγωγικά ή με τα προθέματα «λεγόμενος» και «ψευδο-». Έτσι, το υπουργείο Εξωτερικών του βορρά γράφεται συνήθως ως λεγόμενο «υπουργείο Εξωτερικών» και η βουλή του ως λεγόμενη «βουλή».
Η βασική εξαίρεση είναι ο Τουρκοκύπριος ηγέτης. Η Δημοκρατία δεν αποκαλεί τον Τουφάν Ερχιουρμάν «πρόεδρο», αναγνωρίζει όμως τον ρόλο του ως συνομιλητή εκ μέρους της τουρκοκυπριακής κοινότητας στις συνομιλίες υπό την αιγίδα του ΟΗΕ. Το ΡΙΚ τον αναφέρει ως ηγέτη των Τουρκοκυπρίων. Μετά από πρόσφατη συνάντησή τους, ο Πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης αναφέρθηκε σε αυτόν ως «τον Τουρκοκύπριο ηγέτη», περιγράφοντας τις συνομιλίες τους.
Το Υπουργείο Εξωτερικών και το διπλωματικό σώμα
Το Υπουργείο Εξωτερικών επιδιώκει να αποτρέπει ξένες κυβερνήσεις από κινήσεις που θα μπορούσαν να ισοδυναμούν με έμμεση αναγνώριση, δηλαδή ενέργειες που προσδίδουν υπόσταση σε θεσμούς του βορρά χωρίς επίσημη αναγνώριση. Η προσέγγιση αυτή αφορά και συναντήσεις, εκδηλώσεις και τους τίτλους που χρησιμοποιούνται σε αυτές.
Πρόσφατα παραδείγματα, αποτελούν δύο περιστατικά που έλαβαν χώρα τον Αύγουστο. Ο Ερχιουρμάν υποστήριξε ότι το κυπριακό Υπουργείο Εξωτερικών επικοινώνησε με πρεσβείες για να αποθαρρύνει διπλωμάτες από το να παραστούν σε ενημέρωση που διοργάνωσε η τουρκοκυπριακή πλευρά, κάτι που επιβεβαίωσαν διπλωματικές πηγές.
Σύμφωνα επίσης με το EUalive, η Λευκωσία αντέδρασε στη διεξαγωγή του φεστιβάλ EXIT στο Κάστρο της Κερύνειας, με αποτέλεσμα η μουσική εκδήλωση από τη Σερβία, να μην πραγματοποιηθεί.
Από τη σκοπιά της Δημοκρατίας, πρόκειται για πολιτική αποτροπής κινήσεων που θα μπορούσαν να αναβαθμίσουν το κατοχικό καθεστώς. Ο Ερχιουρμάν, αντίθετα, υποστηρίζει ότι η πολιτική αυτή τεκμηριώνει τον ισχυρισμό του περί απομόνωσης των Τουρκοκυπρίων εκτός του τραπεζιού των διαπραγματεύσεων.
Κατά την εκδοχή του Χαρμαντζί, η αλλαγή τίτλου στο Cyprus Forum έγινε μετά από διαβούλευση με αξιωματούχους της Κυπριακής Δημοκρατίας. Η χθεσινή ανακοίνωση του Forum δεν κατονομάζει κανέναν κυβερνητικό φορέα. Αναφέρεται μόνο στο ότι ο τίτλος δεν ήταν αποδεκτός από την ελληνοκυπριακή πλευρά.
Δύο τίτλοι για τον έναν, ένας για τον άλλο: η πρακτική του ΟΗΕ
Ο ΟΗΕ εφαρμόζει ένα διττό σύστημα, και η διαφορά φαίνεται καθαρά στα επίσημα ανακοινωθέντα του γραφείου του Γενικού Γραμματέα.
Όταν ο Νίκος Χριστοδουλίδης συναντά τον Γενικό Γραμματέα ως αρχηγός κράτους, προσφωνείται με τον κρατικό του τίτλο. Ανακοινωθέν του Σεπτεμβρίου 2026 καταγράφει ότι ο Γενικός Γραμματέας συναντήθηκε με τον Εξοχότατο κ. Νίκο Χριστοδουλίδη, Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας. Αυτό αντανακλά το καθεστώς της Δημοκρατίας ως κράτους μέλους του ΟΗΕ.
Όταν οι δύο ηγέτες συναντώνται στο πλαίσιο της αποστολής καλών υπηρεσιών του ΟΗΕ, προσφωνούνται και οι δύο ως ηγέτες κοινοτήτων. Ανακοινωθέν τριμερούς συνάντησης του Σεπτεμβρίου 2025 αναφέρεται στον ηγέτη της ελληνοκυπριακής κοινότητας, κ. Νίκο Χριστοδουλίδη, και στον ηγέτη της τουρκοκυπριακής κοινότητας, κ. Ερσίν Τατάρ. Η ισότιμη αυτή διατύπωση αντανακλά τη μορφή των διαπραγματεύσεων, στις οποίες οι δύο πλευρές συμμετέχουν ως κοινότητες και όχι ως κράτη.
Ο Τουρκοκύπριος ηγέτης φέρει τον κοινοτικό τίτλο σε κάθε περίσταση. Τον Φεβρουάριο του 2026, ο Γενικός Γραμματέας είχε εισαγωγική συνάντηση με τον Εξοχότατο κ. Τουφάν Ερχιουρμάν, Ηγέτη της Τουρκοκυπριακής Κοινότητας. Ο τιμητικός τύπος «Εξοχότατος» χρησιμοποιείται και γι’ αυτόν, όχι όμως κρατικός τίτλος. Την ίδια διατύπωση είχε χρησιμοποιήσει ο ΟΗΕ και για τον προκάτοχό του, Ερσίν Τατάρ, το 2024.
Ο ανεξάρτητος οργανισμός Security Council Report /Παρατηρητήριο Συμβουλίου Ασφαλείας, που παρακολουθεί το έργο του Συμβουλίου Ασφαλείας, ακολουθεί την ορολογία του ΟΗΕ σε επίπεδο ηγετών. Αναφέρεται στον Τουρκοκύπριο ηγέτη Τουφάν Ερχιουρμάν και στον Ελληνοκύπριο ηγέτη Νίκο Χριστοδουλίδη, ενώ περιγράφει τη νίκη του Ερχιουρμάν τον Οκτώβριο του 2025 ως επικράτηση στις εκλογές για την ηγεσία της τουρκοκυπριακής κοινότητας, όπου διαδέχθηκε τον Ερσίν Τατάρ.
Βορράς και νότος: η ορολογία στις εκθέσεις για την ειρηνευτική δύναμη
Η Ειρηνευτική Δύναμη του ΟΗΕ στην Κύπρο (ΟΥΝΦΙΚΥΠ) χρησιμοποιεί ένα γεωγραφικό λεξιλόγιο που αποφεύγει τόσο την αναγνώριση όσο και τον όρο «κατεχόμενα», τον οποίο προτιμά η Δημοκρατία. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η έκθεση του Γενικού Γραμματέα για την ΟΥΝΦΙΚΥΠ του Ιανουαρίου 2026, η οποία περιγράφει ανθρωπιστική βοήθεια προς Ελληνοκυπρίους και Μαρωνίτες που διαμένουν στον βορρά και προς Τουρκοκυπρίους που διαμένουν στο νότο, καθώς και παράδοση φαρμάκων στην τουρκοκυπριακή πλευρά.
Οι καθιερωμένοι όροι του ΟΗΕ είναι επομένως «ο βορράς», «ο νότος», «η ελληνοκυπριακή πλευρά» και «η τουρκοκυπριακή πλευρά». Για τους φορείς διακυβέρνησης στον βορρά, ο ΟΗΕ κάνει λόγο για «τουρκοκυπριακές αρχές». Η ονομασία «ΤΔΒΚ», όταν εμφανίζεται σε κείμενα του ΟΗΕ, τίθεται σε εισαγωγικά.
Η Δημοκρατία δεν υιοθετεί την ορολογία αυτή στις δικές της τοποθετήσεις. Σε ανακοίνωση του Ιουλίου 2026, το Υπουργείο Εξωτερικών χαιρέτισε τη δέσμευση του Γενικού Γραμματέα για επανέναρξη των διαπραγματεύσεων στη βάση του συμφωνημένου πλαισίου και των σχετικών ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας. Στις δικές του ανακοινώσεις, ωστόσο, εξακολουθεί να χρησιμοποιεί τον όρο «κατεχόμενες περιοχές».
Δήμαρχοι, δήμοι και το Σύνταγμα του 1960
Η υπόθεση Χαρμαντζί αγγίζει ένα διακριτό νομικό ζήτημα: το καθεστώς των τουρκικών δήμων. Το Άρθρο 173 του Συντάγματος της Κυπριακής Δημοκρατίας προβλέπει τη σύσταση χωριστών ελληνικών και τουρκικών δήμων στις πέντε μεγαλύτερες πόλεις του νησιού, δηλαδή στη Λευκωσία, τη Λεμεσό, την Αμμόχωστο, τη Λάρνακα και την Πάφο. Το συμβούλιο του τουρκικού δήμου θα εκλεγόταν από Τουρκοκύπριους ψηφοφόρους, ενώ η πρόβλεψη υπόκειτο σε επανεξέταση εντός τεσσάρων ετών από τον Πρόεδρο και τον Αντιπρόεδρο της Δημοκρατίας.
Οι φορείς αυτοί προϋπήρχαν της ανεξαρτησίας. Αποικιακός νόμος του 1959 κατέγραφε ότι οι Τούρκοι κάτοικοι των πέντε πόλεων είχαν συστήσει τον Ιούλιο του 1958 φορείς για την άσκηση δημοτικών καθηκόντων και προέβλεπε ότι ο νόμος θα έπαυε να ισχύει με τη σύσταση χωριστών δήμων βάσει του υπό κατάρτιση Συντάγματος της Κύπρου. Η νομοθεσία που απαιτούνταν για την εφαρμογή του Άρθρου 173 δεν θεσπίστηκε ποτέ, γεγονός που εξελίχθηκε σε μία από τις συνταγματικές διαφορές του 1963.
Το ιστορικό αυτό εξηγεί γιατί η ονομασία «Τουρκικός Δήμος Λευκωσίας» αντιμετωπίζεται διαφορετικά από τίτλους όπως «πρόεδρος» ή «πρωθυπουργός» στα κατεχόμενα: έχει σημείο αναφοράς στο ίδιο το Σύνταγμα της Δημοκρατίας. Οι επικριτές υποστηρίζουν ότι ο φορέας, στη σημερινή του μορφή, λειτουργεί εντός των διοικητικών δομών του βορρά και ότι η χρήση του τίτλου «δήμαρχος» τού προσδίδει νομιμοποίηση.
Η χρήση στον ελληνόφωνο Τύπο ποικίλλει. Τον Ιούνιο του 2026, ο Πολίτης κατέγραψε τον Χαρμαντζί μεταξύ των συμμετεχόντων σε συνέδριο ως Τουρκοκύπριο δήμαρχο Λευκωσίας, δίπλα στον Δήμαρχο Λευκωσίας Χαράλαμπο Προύντζο. Το ΕΛΑΜ χρησιμοποιεί τον όρο «ψευδοδήμαρχος». Ο αναθεωρημένος τίτλος του Cyprus Forum, «ηγέτης της τουρκοκυπριακής κοινότητας της Λευκωσίας», ακολούθησε το μοντέλο του ΟΗΕ για τους ηγέτες των κοινοτήτων και το μετέφερε σε δημοτικό επίπεδο.
Η ορολογία της τουρκοκυπριακής πλευράς
Η τουρκοκυπριακή πλευρά χρησιμοποιεί κρατικούς τίτλους για τους δικούς της θεσμούς και γενικά αποφεύγει την ονομασία «Κυπριακή Δημοκρατία» για τον νότο. Τέτοιους τίτλους χρησιμοποιούν ιδίως τα μέσα ενημέρωσης της Τουρκίας. Το τουρκικό A News περιέγραψε τον Ερχιουρμάν ως «Πρόεδρο της Τουρκικής Δημοκρατίας της Βόρειας Κύπρου (ΤΔΒΚ)» και παρέθεσε δήλωση της «Προεδρίας της ΤΔΒΚ».
Η ίδια λογική εφαρμόζεται, και σε δημοτικό επίπεδο. Το τουρκοκυπριακό Haber Kıbrıs αναφέρθηκε στον Προύντζο ως «Δήμαρχο Νότιας Λευκωσίας» (Güney Lefkoşa Belediye Başkanı), ενώ η Özgür Gazete τον αποκάλεσε «Δήμαρχο του Ελληνικού Δήμου Λευκωσίας» (Lefkoşa Rum Belediye Başkanı). Το Haber Kıbrıs περιέγραψε επίσης την κυβέρνηση της Δημοκρατίας ως «Ελληνοκυπριακή Διοίκηση» (Rum Yönetimi).
Ονοματοδοσία 101
Για τον Τουφάν Ερχιουρμάν, η Δημοκρατία, ο ΟΗΕ, η ΕΕ και τα περισσότερα διεθνή μέσα χρησιμοποιούν τον όρο «Τουρκοκύπριος ηγέτης», ενώ η επίσημη διατύπωση του ΟΗΕ είναι «Ηγέτης της Τουρκοκυπριακής Κοινότητας». Για τον Νίκο Χριστοδουλίδη, ο τίτλος «Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας» χρησιμοποιείται σε κάθε κρατικό πλαίσιο. Ο όρος «Ελληνοκύπριος ηγέτης» εμφανίζεται μόνο στο πλαίσιο της αποστολής καλών υπηρεσιών του ΟΗΕ και σε ορισμένα διεθνή δημοσιεύματα.
Για την επικράτεια, η Δημοκρατία χρησιμοποιεί τον όρο «κατεχόμενες περιοχές». Ο ΟΗΕ κάνει λόγο για «τον βορρά», ενώ τα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας θέτουν την «Τουρκική Δημοκρατία της Βόρειας Κύπρου» σε εισαγωγικά. Για τους φορείς διακυβέρνησης, ο ΟΗΕ χρησιμοποιεί τον όρο «τουρκοκυπριακές αρχές», ενώ η Δημοκρατία και τα ελληνόφωνα μέσα ενημέρωσης προτάσσουν το «λεγόμενος» ή θέτουν σε εισαγωγικά τους επιμέρους τίτλους.
Πηγές: Cyprus Forum, Ηνωμένα Έθνη, Security Council Report, Κυβέρνηση της Κυπριακής Δημοκρατίας, Συμβούλιο της Ευρώπης, Cyprus Inform, Bağımsız, Haber Kıbrıs, Özgür Gazete, EUalive, ΡΙΚ, Πολίτης
