Στην έκδοση επίσημου σημειώματος, με το οποίο ενημερώνουν ότι έχει πρόσφατα επιβεβαιωθεί η παρουσία του ακάρεως Tropilaelaps spp. στην Τουρκία, νέα απειλή κατά των μελισσών, προχώρησαν οι Κτηνιατρικές Υπηρεσίες. Παράλληλα ζητούν συμμόρφωση με τις απαιτήσεις που διέπουν το εμπόριο και τις νόμιμες μετακινήσεις των μελισσών και μελισσοκομικού υλικού. Επίσης τονίζουν την υποχρέωση ενημέρωσης των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών σε περίπτωση υποψίας για άμεση διερεύνηση και λήψη μέτρων.
Διαβάστε επίσης:
- Νέα απειλή μετά τον αφθώδη: Η επιβεβαίωση ακάρεως στην Τουρκία δοκιμάζει την κυπριακή μελισσοκομία
- Ανησυχία για νέο άκαρι που απειλεί την κυπριακή μελισσοκομία
- Μέλι: Τέρμα στις πωλήσεις «μειγμάτων» με «γκρίζα» προέλευση - Εναρμόνιση με οδηγία της ΕΕ
- Συναγερμός για εισαγόμενο μέλι – Ανησυχία για άνισο ανταγωνισμό και αντιβιοτικά
- Η κυπριακή μέλισσα προς αφανισμό - Ζητούν Κέντρο Μελισσοκομίας
Το θέμα ανέδειξε σε προηγούμενα ρεπορτάζ ο «Π», παραθέτοντας τις ανησυχίες και συστάσεις μελών της επιστημονικής κοινότητας για την ανάγκη λήψης προληπτικών μέτρων στην Κύπρο, καθώς στη μελισσοκομία οι κατεχόμενες περιοχές και η Τουρκία είναι «συγκοινωνούντα δοχεία».
Όπως γράψαμε, το κοινό στοιχείο με την κρίση του αφθώδους πυρετού είναι ότι και σε αυτή την περίπτωση υπάρχει αυξημένος κίνδυνος το νέο άκαρι να πλήξει τις ελεύθερες περιοχές μέσω του ανεξέλεγκτου πάρε-δώσε με τα κατεχόμενα, και συγκεκριμένα λόγω της επιλογής Ελληνοκύπριων μελισσοκόμων να προμηθεύονται από τα κατεχόμενα βασίλισσες μέλισσες άλλων φυλών χωρίς πιστοποιητικά από τις Κτηνιατρικές Υπηρεσίες και εις βάρος της κυπριακής φυλής μελισσών, την οποία η Κυπριακή Δημοκρατία δεν έχει προστατεύσει μέχρι σήμερα.
Οι ανησυχίες, όμως, δεν αφορούν μόνο τα κατεχόμενα, όπως υποδεικνύει η λέκτορας Βιολογικής Γεωργίας και Μελισσοκομίας στο KES COLLEGE, Χριστίνα Χριστοδούλου. Σε δηλώσεις της στον «Π» ανέφερε ότι ορισμένοι μελισσοκόμοι, κυρίως στις ελεύθερες περιοχές, προβαίνουν σε παράνομες εισαγωγές βασιλισσών μελισσών, χωρίς πιστοποιητικά ελέγχου από τις Κτηνιατρικές Υπηρεσίες, κυρίως από την Ελλάδα, τη Βουλγαρία και την Ιταλία.
Νόσημα υποχρεωτικής δήλωσης – Αποφασίστηκε η υλοποίηση σειράς δράσεων
Σύμφωνα με το σημείωμα των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών, το Tropilaelaps spp. αποτελεί σημαντικό εχθρό των μελισσών και θεωρείται ιδιαίτερα επιζήμιο για τις αποικίες, καθώς προσβάλλει κυρίως τον γόνο και παρουσιάζει πολύ ταχεία αναπαραγωγή. Η παρουσία του, τονίζεται, αποτελεί νόσημα υποχρεωτικής δήλωσης, ενώ μέχρι σήμερα δεν έχει επιβεβαιωθεί η εγκατάσταση του ακάρεος σε κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Την ίδια ώρα, οι Κτηνιατρικές Υπηρεσίες ενημερώνουν ότι λόγω της εγγύτητας της Τουρκίας και των περιοχών της Κυπριακής Δημοκρατίας που δεν τελούν υπό τον αποτελεσματικό έλεγχο της Κυπριακής Κυβέρνησης και λαμβανομένου υπόψη του αυξημένου κινδύνου εισαγωγής και εξάπλωσης του ακάρεως, αποφασίστηκε η υλοποίηση σειράς δράσεων, με ιδιαίτερη έμφαση στην ενημέρωση και ευαισθητοποίηση των μελισσοκόμων, καθώς και στην έγκαιρη ανίχνευση πιθανών κρουσμάτων.
Στο πλαίσιο αυτό, οι Υπηρεσίες δημοσίευσαν σχετικό ενημερωτικό φυλλάδιο για τους μελισσοκόμους, το οποίο ετοιμάστηκε σε συνεργασία με το Ευρωπαϊκό Εργαστήριο Αναφοράς για την Υγεία των Μελισσών.
Μετά την επιβεβαίωση από την Τουρκία της εμφάνισης του νέου ακάρεως Tropilaelaps spp., το οποίο είναι ικανό να εξολοθρεύει μελισσοσμήνη, αυξάνονται οι πιθανότητες να πληγεί και η κυπριακή μελισσοκομία και να αποτελέσει η Κύπρος, μέσω των κατεχομένων, μία είσοδο του κινδύνου και στην Ευρώπη. Το ζητούμενο είναι να καλυφθούν κενά πρόληψης, που προσομοιάζουν με αυτά του αφθώδους πυρετού.
Υποχρέωση ενημέρωσης των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών
Συμμόρφωση με τις απαιτήσεις που διέπουν το εμπόριο και τις νόμιμες μετακινήσεις των μελισσών και μελισσοκομικού υλικού ζητούν οι Κτηνιατρικές Υπηρεσίες, δεδομένου ότι οι παράνομες ή μη ελεγχόμενες μετακινήσεις μελισσιών και μελισσοκομικού υλικού αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους κινδύνους για την εισαγωγή και εξάπλωση του Tropilaelaps spp..
Σε περίπτωση υποψίας παρουσίας του Tropilaelaps spp. και ιδιαίτερα, εάν παρατηρήσουν οι μελισσοκόμοι ακάρεα που διαφέρουν από τη γνωστή σε αυτούς μέχρι σήμερα Βαρρόα (Varroa destructor), καθώς και στο ενδεχόμενο που περιέλθει στην αντίληψή τους παράνομη ή μη ελεγχόμενη μετακίνηση μελισσιών και μελισσοκομικού υλικού, οι Κτηνιατρικές Υπηρεσίες ζητούν να ενημερωθούν άμεσα στα πιο κάτω τηλέφωνα επικοινωνίας:
Επαρχιακό Κτηνιατρικό Γραφείο Λευκωσίας: 22 805241
Επαρχιακό Κτηνιατρικό Γραφείο Λάρνακας: 24 821275
Επαρχιακό Κτηνιατρικό Γραφείο Αμμοχώστου: 24 824555
Επαρχιακό Κτηνιατρικό Γραφείο Λεμεσού: 25 819512
Επαρχιακό Κτηνιατρικό Γραφείο Πάφου: 26 821260
Καθοριστική σημασίας η έγκαιρη ανίχνευση
Η έγκαιρη ανίχνευση είναι καθοριστικής σημασίας, τονίζουν, καθώς επιτρέπει την άμεση διερεύνηση και λήψη των απαραίτητων μέτρων και, εφόσον είναι εφικτό, την εξάλειψη του ακάρεως πριν αυτό εγκατασταθεί και εξαπλωθεί.
Όπως εξηγούν στους μελισσοκόμους, «η συμμόρφωση σας με τις απαιτήσεις των Κανονισμών που διέπουν το εμπόριο και τις νόμιμες μετακινήσεις, η αυστηρή εφαρμογή των προβλεπόμενων μέτρων βιοασφάλειας και η άμεση ενημέρωση των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών σε περίπτωση υποψίας, αποτελούν βασική προϋπόθεση για την αποτελεσματική προστασία της Υγείας των μελισσών και της κυπριακής μελισσοκομίας».
Το άκαρι Tropilaelaps spp. έχει τέσσερα ζεύγη ποδιών. Κρατά το πρώτο ζευγάρι των ποδιών του, που μοιάζουν με κεραίες, σε όρθια θέση. Το σώμα εμφανίζεται ενιαίο, έχοντας μόνο ένα τμήμα (δηλ. δεν ξεχωρίζει κεφάλι, θώρακας και κοιλιά).
Επιστήμονες στον «Π»: Αργά ή γρήγορα το άκαρι θα έρθει, χρειάζεται προετοιμασία
Τις απόψεις τους γύρω από τον χειρισμό του ζητήματος ανέφεραν στον «Π» ο επίκουρος καθηγητής Εφαρμοσμένης Μελισσοκομίας στο Τμήμα Επιστήμης Ζωικής Παραγωγής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, Αλέξανδρος Παπαχριστοφόρου, και η λέκτορας στο KES COLLEGE, Χριστίνα Χριστοδούλου.
Πρώτον, όπως σημείωσαν οι Κύπριοι επιστήμονες, αργά ή γρήγορα το άκαρι Tropilaelaps mercedesae θα έρθει -άγνωστο το πότε- στην Κύπρο. Δεν χρειάζεται πανικός, αλλά να προετοιμαστεί ο μελισσοκομικός κλάδος.
Δεύτερον, είναι επιτακτική ανάγκη οι αρμόδιες αρχές να εκπαιδεύσουν όλο τον μελισσοκομικό κόσμο, δηλαδή να γίνει εκπαίδευση με υποχρεωτική την παρουσία όλων των μελισσοκόμων. Δεν θα πρέπει, τόνισαν, να εκδηλωθεί ξανά ο πανικός που δημιουργήθηκε τη δεκαετία του 1980, όταν ήρθε στην Κύπρο το άκαρι Varroa destructor.
Τρίτον, το νέο άκαρι θα πρέπει να αντιμετωπιστεί όπως αντιμετωπίζεται σήμερα το Varroa destructor.
Τέταρτον, σε καμία περίπτωση να μη συζητηθεί το ενδεχόμενο καταστροφής των μολυσμένων μελισσιών, όπως σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, όπου λόγω υποψίας παρουσίας του ακάρεως, έπεσε στο τραπέζι και αυτό το σενάριο.
Ανάγκη συντονισμού Ε/Κ και Τ/Κ
Κάτι που αξίζει να καταγραφεί είναι η μέχρι σήμερα απουσία, όπως πληροφορούμαστε, του διαλόγου Ελληνοκύπριων και Τουρκοκύπριων μελισσοκόμων μέσω κάποιας Δικοινοτικής Τεχνικής Επιτροπής, είτε Περιβάλλοντος είτε Υγείας. Όπως απέδειξαν ο αφθώδης πυρετός, αλλά και η απειλή του κίτρινου δράκου των εσπεριδοειδών (για τη δεύτερη περίπτωση καρποφόρησαν οι κοινές δράσεις των δύο πλευρών ώστε να μειωθούν οι αριθμοί του εντόμου φορέα, δηλαδή της ασιατικής ψύλλας των εσπεριδοειδών), είναι αναγκαία η αλληλοενημέρωση και ο συντονισμός, διότι, όπως είναι αντιληπτό, οι ασθένειες ζώων, φυτών και εντόμων, δεν γνωρίζουν διαχωριστικές γραμμές.
Πώς αναγνωρίζεται το Tropilaelaps spp.
Στο ενημερωτικό φυλλάδιο των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών, μεταξύ άλλων δίνονται οδηγίες στους μελισσοκόμους για την αναγνώριση του ακάρεως. Συγκεκριμένα αναφέρονται τα εξής:
- Το άκαρι έχει τέσσερα ζεύγη ποδιών. Κρατά το πρώτο ζευγάρι των ποδιών του, που μοιάζουν με κεραίες, σε όρθια θέση. Το σώμα εμφανίζεται ενιαίο, έχοντας μόνο ένα τμήμα (δηλ. δεν ξεχωρίζει κεφάλι, θώρακας και κοιλιά).
- Ελαφρώς κοκκινωπό - καφέ χρώμα σώματος
- Μέγεθος περίπου 1 mm x 0.5 mm. Το T. mercedesae είναι ελαφρώς μεγαλύτερο από το T. clareae.
- Ευδιάκριτο με γυμνό οφθαλμό, αλλά λεπτότερο από την Varroa destructor
- Τα ακάρεα του γένους Varroa είναι μεγαλύτερα από τα αυτά του Tropilaelaps και κινούνται σχετικά αργά, έχουν σχήμα καβουριού με σώμα περισσότερο πλατύ παρά μακρύ. Αντιθέτως, το σώμα του Tropilaelaps, είναι περισσότερο μακρύ παρά πλατύ και είναι άκαρι που κινείται ταχύτατα, καθώς διασχίζει τη κηρήθρα με γόνο.
Ενέργειες σε περίπτωση υποψίας
Το συντομότερο δυνατό οι μελισσοκόμοι πρέπει να ειδοποιήσουν τις Κτηνιατρικές Υπηρεσίες που θα εφαρμόσουν τα κατάλληλα μέτρα, αναφέρεται στο ίδιο σημείωμα. Επίσης:
- Όλα τα ύποπτα Tropilaelaps ενήλικα ή προνύμφες πρέπει άμεσα να σταλούν στο Εθνικό Εργαστήριο Αναφοράς και / ή στην αρμόδια αρχή για την ταυτοποίηση.
- «Χρησιμοποιείτε σφραγισμένο περιέκτη. Δώστε όσο δυνατό περισσότερες πληροφορίες, το όνομα και την διεύθυνσή σας, το όνομα και την τοποθεσία του μελισσοκομείου.»
- «Να μη στέλνετε ταχυδρομικά ζωντανά ακάρεα. Σκοτώστε τα πρώτα τοποθετώντας τα για μια νύχτα στην κατάψυξη ή τοποθετώντας τα σε αιθανόλη 70%.»
