Η μνήμη του μεγάλου Κρητικού και οικουμενικού στοχαστή Νίκου Καζαντζάκη παραμένει ζωντανή όχι μόνο μέσα από το πολυσχιδές συγγραφικό του έργο, αλλά και μέσα από τις καλλιτεχνικές αναγνώσεις και μελοποιήσεις που συνεχίζουν να το αναδεικνύουν. Ανάμεσα σε εκείνους που τόλμησαν να συνομιλήσουν μουσικά με τον λόγο του συγγραφέα συγκαταλέγεται ο μουσικοσυνθέτης Ανδρέας Α. Αρτέμης, ο οποίος προσέγγισε το έργο του Καζαντζάκη με σεβασμό, πνευματική τόλμη και βαθιά εσωτερικότητα.
Μελοποίηση έργων του Νίκου Καζαντζάκη
Ο Ανδρέας Α. Αρτέμης προχώρησε σε μελοποίηση ποιητικών και στοχαστικών κειμένων του «συμπαντικού» συγγραφέα, αντλώντας υλικό από την εμβληματική Ασκητική καθώς και από ενότητες των Τερτσίνες. Η επιλογή αυτών των κειμένων δεν ήταν τυχαία, πρόκειται για έργα υψηλής πνευματικής έντασης, όπου ο λόγος του Καζαντζάκη ισορροπεί ανάμεσα στη φιλοσοφική αγωνία, τη μεταφυσική αναζήτηση και την ποιητική έξαρση. Η μελοποίηση τέτοιων κειμένων αποτελεί ιδιαίτερη πρόκληση, καθώς ο συνθέτης καλείται να μεταφέρει σε μουσικό επίπεδο όχι απλώς το νόημα, αλλά τον εσωτερικό παλμό, τον ρυθμό και τη δραματικότητα της καζαντζακικής γραφής. Ο Α. Αρτέμης επέλεξε μια προσέγγιση που σέβεται τον ποιητικό λόγο, αναδεικνύοντας τη δύναμη των λέξεων μέσα από λιτές αλλά εκφραστικές μουσικές γραμμές, αφήνοντας χώρο στη φωνή και στο κείμενο να πρωταγωνιστήσουν.
Σχεδόν το σύνολο των μελοποιημένων αυτών έργων παρουσιάστηκε στην Κρήτη, τόπο γέννησης του Καζαντζάκη, στο πλαίσιο μουσικών παραστάσεων του συνθέτη. Ιδιαίτερη σημασία είχε το έτος 2017, το οποίο είχε ανακηρυχθεί από το Υπουργείο Παιδείας της Ελλάδας ως «Έτος Νίκου Καζαντζάκη».
Την περίοδο εκείνη, η παρουσία και η καλλιτεχνική δράση του Αρτέμη στην ιδιαίτερη πατρίδα του μεγάλου συγγραφέα προσέδωσαν έναν επιπλέον συμβολισμό. Συγκεκριμένα η μουσική συνάντησε τον λόγο εκεί όπου γεννήθηκε η πηγή του. «Ελένη» από τις «Τερτσίνες» Ιδιαίτερη μνεία αξίζει στη μελοποίηση του ποιήματος «Ελένη» από τις «Τερτσίνες», σε μουσική και ερμηνεία του Ανδρέα Α. Αρτέμη.
Το έργο αυτό αναδεικνύει τη δραματική και υπαρξιακή διάσταση του καζαντζακικού λόγου, με τη μουσική να λειτουργεί ως γέφυρα ανάμεσα στο ποιητικό σύμπαν και τον σύγχρονο ακροατή. Η ερμηνευτική προσέγγιση του συνθέτη ενισχύει τη θεατρικότητα και το συναισθηματικό βάθος του κειμένου, προσφέροντας μια βιωματική εμπειρία. Υπέρβαση εμποδίων και καλλιτεχνική επιμονή Η πορεία της μελοποίησης δεν υπήρξε ανέφελη.
Ο συνθέτης έχει επισημάνει ότι χρειάστηκε να υπερβεί ποικίλα εμπόδια σε Κύπρο και Ελλάδα, τα οποία προήλθαν από πρόσωπα που αυτοχαρακτηρίζονταν ως υπερασπιστές του έργου του Καζαντζάκη.
Παρά τις αντιξοότητες, η επιμονή και η πίστη στο καλλιτεχνικό του όραμα οδήγησαν στην ολοκλήρωση και παρουσίαση των έργων. Η στάση αυτή αναδεικνύει μια ουσιαστική διάσταση της καλλιτεχνικής δημιουργίας.
Ο διάλογος με ένα μεγάλο πνευματικό έργο απαιτεί θάρρος, ελευθερία και βαθιά αφοσίωση. Η τελική παρουσίαση των μελοποιήσεων επιβεβαίωσε ότι η τέχνη μπορεί να υπερβαίνει τα εμπόδια και να δικαιώνει τον δημιουργό της. Η μουσική προσέγγιση του Ανδρέα Α. Αρτέμη στα έργα του Νίκου Καζαντζάκη αποτελεί μια πράξη τιμής και μνήμης. Μέσα από τη μελοποίηση, ο λόγος του μεγάλου συγγραφέα συνεχίζει να αναπνέει, να συγκινεί και να εμπνέει, αποδεικνύοντας πως το πνεύμα του παραμένει ζωντανό και διαχρονικό.
