Οι κρυφές αξιολογήσεις των συνεντευκτών

Όταν ένας υποψήφιος κληθεί σε προσωπική συνέντευξη για πρόσληψη, συνήθως προετοιμάζεται για να απαντήσει στις τυπικές ερωτήσεις των συνεντευκτών, όπως: «Πες μας λίγα λόγια για τον εαυτό σου», «Ποια πιστεύεις ότι είναι τα δυνατά σου σημεία;», «Γιατί θέλεις αυτή τη θέση;» κ.λπ.

Όμως οι συνεντευκτές αξιολογούν τους υποψηφίους και με μεθόδους που δεν είναι τόσο ορατές. Η συγκέντρωση πληροφοριών αρχίζει από τη στιγμή που αυτοί θα μπουν στον χώρο της συνέντευξης. Οι πληροφορίες αφορούν τη συμπεριφορά τού υποψηφίου, τον τρόπο επικοινωνίας του, την προετοιμασία του και άλλες σχετικές λεπτομέρειες. Οι κρυφές αυτές αξιολογήσεις δεν στοχεύουν στην εξαπάτηση των υποψηφίων· απλώς βοηθούν τους συνεντευκτές να αντιληφθούν κατά πόσο οι πράξεις των υποψηφίων συμβαδίζουν με όσα θα αναφέρουν στην προσωπική συνέντευξη, καθώς και κατά πόσο ένας υποψήφιος ταιριάζει για την κενή θέση.

Αναλυτικά οι κρυφές αυτές αξιολογήσεις περιλαμβάνουν τα εξής:

Συμπεριφορά

Ο συνεντευκτής προσέχει πώς συμπεριφέρεται ο υποψήφιος σε πρόσωπα που δεν έχουν άμεση σχέση με τη συνέντευξη, όπως τον υπεύθυνο του χώρου στάθμευσης, τον υπάλληλο υποδοχής, τον φρουρό ασφαλείας κ.λπ. Αν ένας υποψήφιος συμπεριφέρεται φιλικά και ευγενικά σε όλους αυτούς είναι ένδειξη διανοητικής νοημοσύνης και επαγγελματισμού. Αντίθετα, αν συμπεριφέρεται άκομψα, γιατί πιστεύει ότι δεν έχουν δύναμη, αυτό θα προκαλέσει ανησυχία στον συνεντευκτή. Οι εργοδότες ψάχνουν για υπαλλήλους οι οποίοι να συμπεριφέρονται με σεβασμό σε όλους τους συναδέλφους τους, ανεξαρτήτως θέσεως και βαθμού.

Οι παρατηρήσεις αυτές μπορεί να έχουν την ίδια αξία με την προσωπική συνέντευξη που θα ακολουθήσει.

Προετοιμασία

Οι συνεντευκτές θα προσπαθήσουν να εκμαιεύσουν αν οι υποψήφιοι ενδιαφέρονται ειλικρινά για τον οργανισμό ή αν αποστήθισαν λίγα πράγματα που βρήκαν στο διαδίκτυο. Μπορεί να ρωτήσουν για πρόσφατες δραστηριότητες του οργανισμού, για τα προϊόντα και τις υπηρεσίες του, για την κοινωνική του πολιτική κ.λπ. Η απάντηση των υποψηφίων στις ερωτήσεις αυτές είναι ένδειξη για το ειλικρινές ενδιαφέρον τους. Η προετοιμασία πρέπει να καλύπτει και τις ευθύνες της θέσης για την οποία υπέβαλαν αίτηση, ώστε να μπορέσουν να στηρίξουν την καταλληλότητά τους. Χωρίς κατάλληλη προετοιμασία, οι συνεντευκτές δεν θα πεισθούν για το ενδιαφέρον τών υποψηφίων για την κενή θέση.

Ευήκοα ώτα

Οι συνεντευκτές δεν κοιτάζουν μόνο τον τρόπο με τον οποίο μιλούν οι υποψήφιοι αλλά και τη σημασία που δίνουν σε όσα τους λένε οι ίδιοι. Μπορεί ένας συνεντευκτής να υποβάλει μια λεπτομερή ερώτηση, ξαφνικά να αλλάξει θέμα και μετά να επανέλθει στην αρχική ερώτηση. Με τον τρόπο αυτό παρατηρεί αν ο υποψήφιος παρακολουθεί με προσοχή όσα του λένε ή απλώς περιμένει τη σειρά του για να μιλήσει. Οι υποψήφιοι δεν πρέπει να βιάζονται να απαντήσουν. Είναι καλύτερα πρώτα να είναι βέβαιοι ότι κατάλαβαν την ερώτηση και μετά να απαντήσουν. Αν δεν είναι βέβαιοι, πρέπει να ζητούν διευκρινίσεις και να κάνουν αναφορά σε λεπτομέρειες που είχε αναφέρει προηγουμένως ο συνεντευκτής. Ένας καλός ακροατής-υποψήφιος είναι σίγουρο ότι θα επικοινωνεί αποτελεσματικά με τους συναδέλφους του και τους πελάτες.

Αντίδραση στην πίεση

Στις συνεντεύξεις υπάρχουν και δύσκολες στιγμές, όπως μια μη αναμενόμενη ερώτηση, μια μεγάλη παύση, ένα περίπλοκο υποθετικό σενάριο, ακόμη και κριτική για το βιογραφικό του υποψηφίου. Στις περιπτώσεις αυτές, οι συνεντευκτές σημειώνουν πώς ο υποψήφιος αντιδρά όταν βρίσκεται κάτω από πίεση. Δεν αναμένουν ότι ένας υποψήφιος θα γνωρίζει τις απαντήσεις σε όλες τις ερωτήσεις. Εκείνο που τους ενδιαφέρει είναι αν παραμένει ήρεμος, ειλικρινής και σκέφτεται λογικά όταν δεν γνωρίζει την απάντηση. Σε τέτοιες περιπτώσεις είναι καλύτερα ο υποψήφιος να απαντήσει ότι «δεν γνωρίζει πολλά για το θέμα, όμως θα το προσεγγίσει ως εξής…». Η απάντηση αυτή είναι προτιμότερη παρά να απαντήσει με εντυπωσιακές γενικότητες.

Συνέπεια

Το βιογραφικό του υποψηφίου πρέπει να συνάδει με τις απαντήσεις του κατά τη διάρκεια της προσωπικής συνέντευξης, τις συστάσεις του και την προηγούμενη εργασία του. Οι συνεντευκτές συγκεντρώνουν όλες αυτές τις πληροφορίες για να διαπιστώσουν την αξιοπιστία του υποψηφίου. Π.χ., αν στην αίτησή του ανέφερε ότι ηγήθηκε ενός μεγάλου έργου και στην προσωπική συνέντευξη διαφανεί ότι απλώς είχε βοηθήσει στο έργο αυτό θα δημιουργηθεί αμφιβολία. Αυτό δεν σημαίνει ότι όλες οι λεπτομέρειες πρέπει να είναι πανομοιότυπες. Οι συνεντευκτές εξετάζουν σφαιρικά το επαγγελματικό ιστορικό των υποψηφίων, γι’ αυτό είναι αρκετό οι απαντήσεις τους να είναι ακριβείς και διαφανείς. Με τον τρόπο αυτόν είναι πιο πειστικοί παρά να μεγαλοποιούν τις επιτυχίες τους.

Ερωτήσεις

Οι ερωτήσεις που θα υποβάλει ο υποψήφιος στο τέλος της συνέντευξης αποκαλύπτουν τα ενδιαφέροντά του. Ερωτήσεις μόνο για τον μισθό, τις άδειες ή σε πόσο καιρό θα προαχθεί δείχνουν ότι ενδιαφέρεται μόνο για το τι θα πάρει ο ίδιος από τον οργανισμό και όχι τι μπορεί να προσφέρει. Παρ' όλο που οι εν λόγω ερωτήσεις δεν απαγορεύονται, πρέπει να συνοδεύονται και από ερωτήσεις σχετικά με την ομαδική εργασία, τι αναμένει από τον υποψήφιο ο οργανισμός, τις προκλήσεις της εργασίας, τα κριτήρια επιτυχίας και τις ευκαιρίες για συνεισφορά. Οι σωστές ερωτήσεις είναι δείγμα εποικοδομητικής περιέργειας και στρατηγικής σκέψης και μπορεί να μετατρέψουν τη συνέντευξη σε μια γνήσια επαγγελματική συζήτηση αντί σε «ανάκριση» του υποψηφίου από τους συνεντευκτές.

Παλιοί εργοδότες

Οι συνεντευκτές συνήθως ρωτούν τους υποψηφίους πού εργάζονται/εργάζονταν και γιατί αποφάσισαν να φύγουν. Αυτή είναι μια ευκαιρία για τους υποψηφίους να αποδείξουν την ωριμότητά τους, αποφεύγοντας να κατηγορήσουν τους προηγούμενους διευθυντές και συναδέλφους τους. Αν τους κατηγορήσουν, οι συνεντευκτές θα διερωτηθούν αν μελλοντικά ο υποψήφιος θα μιλά με τον ίδιο τρόπο και για τον οργανισμό τους. Ακόμη και αν υπήρξαν δυσκολίες στην προηγούμενη εργασία του, ο υποψήφιος μπορεί να αναφερθεί σ’ αυτές με γενικότητες, αποφεύγοντας τις προσωπικές επιθέσεις. Οι εργοδότες γνωρίζουν ότι το περιβάλλον στον εργασιακό χώρο δεν είναι πάντοτε τέλειο. Εκείνο που προσπαθούν οι συνεντευκτές να εκμαιεύσουν από τους υποψηφίους είναι κατά πόσο μπορούν να χειρίζονται δύσκολες καταστάσεις με επαγγελματισμό και να μαθαίνουν από τα λάθη τους.

Μετά τη συνέντευξη

Η αξιολόγηση μπορεί να συνεχιστεί και μετά την προσωπική συνέντευξη. Ένα σύντομο ευχαριστήριο μήνυμα του υποψηφίου προς τον συνεντευκτή θα ενισχύσει την εντύπωση που άφησε για τον επαγγελματισμό του. Αν ο υποψήφιος ανέλαβε να προσκομίσει πρόσθετες πληροφορίες, αυτό πρέπει να το κάνει αμέσως. Στον αντίποδα, η συνεχής αποστολή μηνυμάτων για το αποτέλεσμα της συνέντευξης μπορεί να δημιουργήσει αρνητικές εντυπώσεις. Μια διακριτική παρακολούθηση της διαδικασίας πρόσληψης είναι αρκετή.

Επίλογος

Οι κρυφές αξιολογήσεις των συνεντευκτών στοχεύουν στο να μάθουν περισσότερα για τους υποψηφίους και όχι να τους κάνουν να διαπράξουν λάθη. Οι συνεντευκτές ψάχνουν για αρετές όπως ο σεβασμός, η προετοιμασία, η εντιμότητα, η καλή ακρόαση, η προσαρμοστικότητα, η εποικοδομητική περιέργεια και ο επαγγελματισμός. Οι υποψήφιοι δεν πρέπει να προσπαθούν να ερμηνεύσουν κάθε κίνηση των συνεντευκτών. Απλώς πρέπει να προετοιμαστούν καλά και να επικεντρωθούν στο να είναι προσεκτικοί και να είναι ο εαυτός τους. Πρέπει να έχουν υπόψη τους ότι κάθε τους κίνηση μπορεί να σημαίνει κάτι για τους συνεντευκτές. Τέλος, πρέπει να αξιοποιούν την προσωπική συνέντευξη όχι μόνο για να αποδείξουν τα προσόντα τους αλλά και για να δείξουν τον καλό τους χαρακτήρα.

*Fellow του Ινστιτούτου Τραπεζιτών Λονδίνου | Ιδρυτικού μέλους του Κυπριακού Ινστιτούτου Χρηματοοικονομικών Υπηρεσιών και του Κυπριακού Συνδέσμου Διεύθυνσης Ανθρώπινου Δυναμικού