Sevgul Uludag
caramel_cy@yahoo.com
Τηλ: 99966518
Πριν από χρόνια, καθίσαμε μαζί με τον Γιώργο Γεναγρίτη στο Δημοσιογραφικό Χωριό στα Περβόλια Λάρνακας για να μου πει για τον «αγνοούμενο» Μιχάλη Κοκκινόβουκο. Είχαμε βρει τον παππού Κοκκινόβουκο που ήταν «αγνοούμενος» από την Κοντέα, αλλά όχι τον εγγονό Μιχάλη. Ο Μιχάλης ήταν στενός φίλος με τον Γιώργο Γεναγρίτη. Είχαμε καταφέρει να βρούμε τον τόπο ταφής του Κωνσταντίνου Κοκκινόβουκου («Ταλλάντης» τον έλεγαν) με τη βοήθεια ενός αναγνώστη μας. Τον είχαν σκοτώσει και τον είχαν θάψει σε ένα πηγάδι λίγο έξω από την Κοντέα. Η οικογένειά του δεν έθαψε τα οστά του, αλλά περιμένουν να βρεθούν τα οστά του Μιχάλη έτσι ώστε να κάνουν μαζί τις κηδείες.
Ήταν στενοί φίλοι
Ο πατέρας του Γιώργου ήταν ο Απόστολος και ήταν γεωργός και η μητέρα του Μαργαρίτα Χαμνή, ήταν από την Κοντέα. Μαζί απέκτησαν πέντε παιδιά, τέσσερα αγόρια και ένα κορίτσι. Ο αδελφός του Γιώργου, Κυριάκος Γεναγρίτης είναι αυτός που γνωρίζω χρόνια, ο Κυριάκος είναι η ραχοκοκαλιά του Δημοσιογραφικού χωριού. Ήταν αυτός που κανόνισε να μου μιλήσει ο αδερφός του Γιώργος. Ο Γιώργος Γεναγρίτης μου είπε τα ακόλουθα για τον στενό του φίλο Μιχάλη Κοκκινόβουκο:
*** Ο πατέρας του Μιχάλη λεγόταν Κυριάκος, βοσκός, και η μητέρα του Ελένη. Ο Μιχάλης είχε δύο αδέλφια και μια αδελφή. Ήμασταν στην ίδια ηλικία, στην ίδια τάξη στο δημοτικό σχολείο.
*** Ήμασταν και οι δύο μέλη της ΕΔΟΝ. Πρώτα, ήμασταν μέλη της ΠΕΟΜ που ήταν η μαθητική οργάνωση των δευτεροβάθμιων σχολείων. Τότε συμμετείχαμε στην επαρχιακή επιτροπή της ΕΔΟΝ. Μαζί με τον Μιχάλη προσπαθήσαμε να οργανώσουμε τους νέους στην Κοντέα, καθώς και τα γύρω χωριά όπως τη Λύση, την Άσσια, τη Βατύλη.
*** Όταν τελείωσα το λύκειο, είχα πάει στο Ανώτερο Τεχνολογικό Ινστιτούτο, έτσι δεν είχα πάει στρατό εκείνη τη χρονιά. Ο Μιχάλης είχε πάει για να κάνει τη στρατιωτική του θητεία και όταν έγινε το πραξικόπημα, ήταν ήδη στρατιώτης για έναν χρόνο.
*** Μεταξύ της πρώτης και της δεύτερης εισβολής είχε πάρει άδεια και ήρθε και με βρήκε στο χωριό. Μου είχε πει ότι είχε σταλεί στο Τζιάος, 3-4 ημέρες πριν από τη δεύτερη εισβολή. Του είχαν πει να μην επιστρέψει γιατί θα τον σκοτώσουν, αλλά αυτός είπε πως δεν θέλει να εγκαταλείψει τον στρατό.
*** Αργότερα ανακάλυψα ότι ήταν κοντά στη Μια Μηλιά και είχε καλέσει την οικογένειά του μια μέρα πριν από τη δεύτερη εισβολή. Μετά από αυτό το περιστατικό, ήταν «αγνοούμενος». Μια γυναίκα από τη Βώνη είχε έρθει μετά τη δεύτερη εισβολή και είχε έναν κατάλογο στρατιωτών που είχαν πάει στο σπίτι της για να αλλάξουν σε πολιτικά ρούχα και είχε το όνομα του Μιχάλη Κοκκινόβουκου σε εκείνο τον κατάλογο. Έτσι ήταν «αγνοούμενος» από τη Βώνη... (Αυτή η γυναίκα ήταν η Φρόσω Δήμου από τη Βώνη - S.U.).
*** Ο Μιχάλης έγραφε και ποιήματα. Στη σχολική επετηρίδα δημοσιεύτηκαν μερικά από αυτά. Συμμετείχε επίσης στις πολιτιστικές δραστηριότητες του χωριού.
Ο Μιχάλης Κοκκινόβουκκος, δεύτερος από δεξιά, μαζί με τους φίλους του στο σχολείο.
Φώτιος Κουζούπης: Ο άλλος στενός του φίλος
Όταν δημοσίευσα την ιστορία του Γιώργου Γεναγρίτη στις σελίδες μου στην εφημερίδα Yeniduzen, για όσα θυμάται για τον «αγνοούμενο» φίλο του Μιχάλη Κοκκινόβουκο, ο Φώτιος Κουζούπης μου έγραψε και του ζήτησα να μοιραστεί και τις αναμνήσεις του: «Γνωριστήκαμε με τον Μιχαλάκη Κοκκινόβουκο τον Σεπτέμβρη του 1970, ήμασταν συμμαθητές από την Δ' τάξη του Πρακτικού στο Α' Γυμνάσιο Αμμοχώστου (ΑΓΑ). Αποφοιτήσαμε από το ΣΤ2 τμήμα του Πρακτικού του ΑΓΑ τον Ιούνη του 1973. Ήμασταν αριστεροί και μέλη της μαθητικής οργάνωσης της ΠΕΟΜ και είχαμε επαφές και σχέσεις με την ΕΔΟΝ και το ΑΚΕΛ. Ο μαθητικός συνδικαλισμός ήταν παράνομος και γι' αυτό υπήρχε και όλα γίνονταν με άκρα μυστικότητα. Παρ' όλα αυτά όμως σαν ΠΕΟΜίτες οργανώσαμε εκδρομή με λεωφορείο έναντι μικρού αντιτίμου στην Καντάρα όπου τα μέλη της ΠΕΟΜ και φίλοι μας έλαβαν μέρος». Είχαμε αλληλογραφία με το ελληνικό τμήμα του ραδιοφωνικού σταθμού Ράδιο Μόσχας όπου ζητούσαμε και αφιερώναμε ελληνικά τραγούδια. Έλαχε στο γυμνάσιο στο τμήμα μας να υπάρχει ένα δυνατό γκρουπ ανθρώπων της Αριστεράς που να υποστηρίζουν τον Μακάριο και να είναι ενάντια σε οτιδήποτε το εθνικιστικό και σοβινιστικό. Μάλιστα υπήρχαν 4-5 γεροδεμένοι και έτσι δεν μπορούσε η Ακροδεξιά να επιβάλει τις θέσεις της. Όλα αυτά την περίοδο 70-73, εκεί όπου υπήρχε έντονη αντιπαράθεση Γριβικών και Μακαριακών. Στο ΑΓΑ υπήρξαν πολλές εντάσεις εκείνη την περίοδο και κλήθηκε πολλές φορές η Αστυνομία για να επέλθει η τάξη και η ηρεμία. Ο Μιχαλάκης ερχόταν και πήγαινε στο χωριό του στην Κοντέα κάθε μέρα με το λεωφορείο. Παρ' όλα αυτά όταν είχαμε μαθητικές κινητοποιήσεις λάμβανε ενεργά μέρος και ήταν πάντα εκεί μέχρι το τέλος και μαζί με τους οργανωτές.
Ο Μιχάλης Κοκκινόβουκκος
Υπηρετούσα στο 201 ΤΠ στην Αμμόχωστο όταν έγινε το φασιστικό πραξικόπημα της ΕΟΚΑ Β και οι προδότες πραξικοπηματίες αξιωματικοί και οπλίτες στην Εθνική Φρουρά με συνέλαβαν με την έναρξη του πραξικοπήματος. Μαζί μου συνέλαβαν ακόμα άλλα δέκα άτομα. Ένας φίλος όμως περιμάζεψε μέσα από το ατομικό μου γυλιό τις φωτογραφίες που είχα μέσα και τις φύλαξε και μου τις έδωσε μετά τον πόλεμο όταν ξαναβρεθήκαμε.
Τον Ιούλιο του 1973 καταταχτήκαμε στο ΚΕΝ Καραόλου για να υπηρετήσουμε τη στρατιωτική μας θητεία. Ο Μιχαλάκης μετά την πρώτη εκπαίδευση των 40 ημερών μεταφέρθηκε στο 120 ΛΒΟ και υπηρετούσε στα ΠΑΟ των 106 χιλιοστών που είναι τοποθετημένα σε στρατιωτικά λαντρόβερ. Όταν φύγαμε από το ΚΕΝ δεν ξαναείδα τον Μιχαλάκη. Οι επίσημες πληροφορίες αναφέρουν ότι τελευταία φορά που τον είδαν ζωντανό ήταν μετά την οπισθοχώρηση στη Βώνη στις 15 Αυγούστου 1974.
Φωτογραφία που έδωσε στον Φώτιο Κουζούπη ο Μιχάλης
Κοκκινόβουκκος.
Από τους 33 μαθητές στο τμήμα μας οι 11 ήταν κορίτσια και οι 22 αγόρια. Από τα 22 αγόρια τα 9 με την έναρξη του φασιστικού στρατιωτικού πραξικοπήματος της ΕΟΚΑ Β στις 15/7/1974 συνελήφθησαν και απομονώθηκαν εντός των στρατοπέδων τους μέχρι την τουρκική εισβολή. Είχαμε και έναν νεκρό (τον Σώτο Χατζηπροκοπίου από την Αμμόχωστο που σκοτώθηκε κοντά στο ΚΑΣΑ από αεροπορική επιδρομή στις 22/7/1974 και είναι θαμμένος στο κοιμητήριο του Σταυρού στην περίκλειστη Αμμόχωστο), 3 αγνοούμενους (τον Μιχάλη Κοκκινόβουκο από Κοντέα, τον Αντρέα Κοντού από Άχνα [ακόμα να εντοπιστεί και τελευταία φορά τον είδαν στον Τράχωνα στις 22/7/1974] και τον Άδωνη Χριστοφόρου από την Άχνα [που εντοπίστηκε, ταυτοποιήθηκε και η κηδεία του έγινε στο Δασάκι της Άχνας στις 21 Αυγούστου 2018]) και ορισμένους τραυματισμένους (όχι σοβαρά)».
Ο ΚΗΠΟΣ ΜΟΥ
Στον δικό μου τον κήπο
Ό,τι ζητήσης θα βρης.
Κρινάκια θέλεις. Νάτα!
Ανθισμένα όπως είναι
Σκορπούνε παντού
Μια γλυκιά μυρωδιά.
Ανεμώνες
Πέρασε πια ο καιρός τους
Και κοντεύουν να ξεραθούν.
Σαν όμως και πάλιν ανθίσουν
Του κήπου το στολίδι θε νάναι.
Τριαντάφυλλα, γαρύφαλλα
Ο κήπος μου έχει απ’ όλα
Ό,τι σπάνιο στον κόσμο υπάρχει
αυτός οπωσδήποτε το έχει.
Κοκκινόβουκκος Κ. Μιχαήλ
ΘΑ ΞΕΧΑΣΤΩ
Να φυτέψω ένα δέντρο λέω,
το δένδρο θα φυτρώση θα ριζώση,
επί αιώνας ολόρθο στη γη θα παραμένη.
Κι όταν σκουλήκια μ’ αφανίσουν
θύμηση στους απογόνους θα παρέχη δι’ εμέ.
Σκέπτομαι όμως συγχρόνως,
το δένδρο θα φυτρώνη, θα ριζώνη,
ώς πότε
Κάποια μέρα νεκρό κι αυτό
εις την γη θα απομείνη
και ξυλείαν στον κόσμο θα παρέχη.
Και συλλογίζομαι ξανά
όταν το δένδρο γίνη στάχτη, ως επόμενο είνα,
τι στους μεταγενεστέρους εμέ θα θυμίζη
Ασφαλώς, εντελώς θα ξεχαστώ.
Και λέγω, ότι στ’ αλήθεια
θα 'ρθη αυτή η μέρα.
που διά παντός θα ξεχαστώ,
στη ζωή όσο κι αν παίξω ρόλο σπουδαίο.
Κοκκινόβουκος Κ. Μιχαήλ
Ο ΘΕΡΙΣΜΟΣ
Έφθασε πια ο καιρός του θερισμού. Πλησίασε η ώρα που οι γεωργοί μας θα ανταμειφθούν για τους κόπους και τους μόχθους τους.
Όμως αν δεν πάρουν τον καρπό στην αποθήκη, πότε δεν λένε πως είχαν ευφορία. Από τη στιγμή που σπέρνουν μέχρι και τη στιγμή που θα θερίσουν έχουν χίλια-δυο ερωτηματικά. Θα βρέξει φέτος, θα ευφορήσει η γη, θα αμειφτούμε τέλος για τους κόπους μας. Πόσα και πόσα απασχολούν τους φτωχούς μας γεωργούς από τη σπορά έως τον θερισμό.
Κι τώρα πλησιάζει ο θερισμός. Αν και βλέπουν ότι φέτος τα χωράφια ευφόρησαν, εν τούτοις δεν ησυχάζουν, γιατί δεν αποκλείουν τα απροσδόκητα. Μια ξαφνική θύελλα ή ένα χαλάζι μέσα στην άνοιξη και τα όνειρά τους κάνουν φτερά!
Ήλθε και η τελευταία στιγμή. Με τα σύγχρονα μέσα ο θερισμός γίνεται παιχνίδι. Οι αγροί γεμίζουν από «κομπάιν» που αντικατέστησαν τα δρεπάνια και τ’ άλλα πρωτόγονα είδη θερισμού. Ο καρπός χωρίζεται αυτομάτως από τον κάλαμο και τακτοποιείται στην αποθήκη.
Ο γεωργός ησυχάζει. Βλέπει τη φετινή σοδειά που υπήρξε πλούσια και ευχαριστεί τον Θεό που τον αντάμειψε για τους κόπους μιας ολόκληρης χρονιάς.
Όλα τα ερωτηματικά που είχε στο παρελθόν σβήνουν μόνο τώρα, που ο καρπός πάει στην αποθήκη. Και αισιοδοξεί για την καινούργια χρονιά.
Κοκκινόβουκος Μιχαήλ
