«Το κράτος βολεύτηκε σε μια σχετική απραξία» απέναντι στις αθλητικές ομοσπονδίες, ενώ ο Κυπριακός Οργανισμός Αθλητισμού (ΚΟΑ) εξακολουθεί να διαθέτει περιορισμένα εργαλεία ουσιαστικής παρέμβασης πέραν της αποκοπής χορηγιών. Με αυτή τη διαπίστωση η Ελεγκτική Υπηρεσία συνοψίζει ένα από τα βασικά συμπεράσματα ειδικής έκθεσης που δόθηκε σήμερα (9/6) στη δημοσιότητα και καταγράφει σοβαρές αδυναμίες στον τρόπο με τον οποίο εποπτεύεται ο κυπριακός αθλητισμός.
Η έκθεση φέρνει στο προσκήνιο κενά λογοδοσίας, αδύναμους ελέγχους, συγκρούσεις συμφερόντων, καθυστερήσεις στη διερεύνηση υποθέσεων και προβλήματα στη διαχείριση κρατικών χορηγιών. Παράλληλα, καταγράφει περιπτώσεις όπου παρόμοιες υποθέσεις αντιμετωπίστηκαν με διαφορετικό τρόπο, ενώ εντοπίζει ελλείψεις τόσο στην εφαρμογή κανόνων χρηστής διακυβέρνησης όσο και στους μηχανισμούς εποπτείας του ίδιου του ΚΟΑ.
Προλογίζοντας την έκθεση, ο Γενικός Ελεγκτής Ανδρέας Παπακωνσταντίνου κάνει λόγο για «ουσιώδεις αδυναμίες που επηρεάζουν την αποτελεσματικότητα της εποπτείας», επισημαίνοντας προβλήματα στους μηχανισμούς ελέγχου, ελλιπή συμμόρφωση με βασικούς κανόνες χρηστής διακυβέρνησης και αδυναμίες στη λειτουργία του Οργανισμού.
Συγκρούσεις συμφερόντων και καταγγελίες
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν ορισμένες από τις περιπτώσεις που καταγράφονται στην έκθεση, καθώς αφορούν ζητήματα σύγκρουσης συμφερόντων, λογοδοσίας και χρηστής διοίκησης.
Μεταξύ άλλων, η ΕΥ αναφέρεται σε περιπτώσεις μελών διοικητικών συμβουλίων που είχαν συγγενική σχέση με αθλητές, μελών σωματείων που ήταν ταυτόχρονα και ομοσπονδιακοί προπονητές, καθώς και διαιτητών που συνδέονταν συγγενικά με ομοσπονδιακούς προπονητές.
Παράλληλα, εντοπίστηκαν δαπάνες που δεν τεκμηριώνονταν επαρκώς από τα διαθέσιμα στοιχεία, καθώς και ποσά που είχαν εισπραχθεί για οικονομική στήριξη αθλητών ή μισθοδοσία προπονητών χωρίς να διαπιστώνεται ότι χρησιμοποιήθηκαν τελικά για τον σκοπό αυτό.
Η έκθεση καταγράφει ακόμη καταγγελίες που αφορούσαν πιθανή διαφθορά, ασυμβίβαστο, εκμετάλλευση αθλητών και κρατικής περιουσίας, συμμετοχή προέδρου ομοσπονδίας σε επιχορηγούμενη αποστολή στο εξωτερικό, καθώς και περίπτωση όπου προπονητής εθνικής αποστολής ήταν πατέρας αθλητή που συμμετείχε στην ίδια διοργάνωση.
Αναφορά γίνεται επίσης σε καταγγελία για μη αξιοκρατική επιλογή αθλητών στους Αγώνες Μικρών Κρατών Ευρώπης του 2023, υπόθεση η οποία, σύμφωνα με την έκθεση, δεν είχε ακόμη εξεταστεί από τον ΚΟΑ κατά τον χρόνο του ελέγχου.
Η ΕΥ εντόπισε ακόμη περιπτώσεις μελών διοικητικών συμβουλίων που παρέμεναν στις θέσεις τους πέραν του ανώτατου ορίου των δέκα συνεχόμενων ετών που προβλέπει ο Κώδικας Χρηστής Διακυβέρνησης.
Χειρισμοί δύο ταχυτήτων
Ιδιαίτερα επικριτική εμφανίζεται η Ελεγκτική Υπηρεσία και για τον τρόπο με τον οποίο ο ΚΟΑ διαχειρίστηκε υποθέσεις ομοσπονδιών που βρέθηκαν στο μικροσκόπιο ερευνών ή καταγγελιών.
Σύμφωνα με τα ευρήματα, δεν προκύπτει ότι οι αποφάσεις του Οργανισμού λαμβάνονταν στη βάση προκαθορισμένων και τεκμηριωμένων κριτηρίων, ενώ παράλληλα δεν τηρείται ολοκληρωμένο μητρώο ελέγχων που να καταγράφει συστηματικά τα ευρήματα, τις αποφάσεις και τα μέτρα που ακολουθούν.
Σε μία περίπτωση ο ΚΟΑ προχώρησε μέχρι και στην ανάληψη της οικονομικής διαχείρισης ομοσπονδίας, έπειτα από διαπίστωση σοβαρής σύγκρουσης συμφερόντων σε επίπεδο προέδρου. Ωστόσο, σε άλλες περιπτώσεις όπου υπήρχαν επίσης σοβαρά ευρήματα ή εκκρεμούσαν έρευνες, δεν λήφθηκαν ανάλογες αποφάσεις.
«Προκύπτουν ενδείξεις ότι ο χειρισμός Ομοσπονδιών που βρίσκονται υπό έρευνα από την ΕΔΠΑ ή για τις οποίες προκύπτουν σημαντικά ευρήματα δεν τεκμηριώνεται ότι ακολουθεί συνεπή και ομοιόμορφη προσέγγιση», αναφέρεται χαρακτηριστικά στην έκθεση.
Οι δαπάνες της Επιτροπής Δεοντολογίας και Προστασίας του Αθλητισμού (ΕΔΠΑ) ξεπέρασαν σημαντικά τα προϋπολογισμένα ποσά τόσο το 2023 όσο και το 2024, σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει η Ελεγκτική Υπηρεσία.
Η ΚΟΠ στο επίκεντρο
Ξεχωριστό κεφάλαιο της έκθεσης αφιερώνεται στην Κυπριακή Ομοσπονδία Ποδοσφαίρου (ΚΟΠ), με την Ελεγκτική Υπηρεσία να σημειώνει ότι το ζήτημα της λογοδοσίας αναδεικνύεται ιδιαίτερα στην περίπτωσή της και αποτελεί εδώ και χρόνια αντικείμενο δημόσιου προβληματισμού.
«Το ζήτημα αυτό (έλλειψη επαρκούς λογοδοσίας) αναδεικνύεται ιδιαίτερα στην περίπτωση της Κυπριακής Ομοσπονδίας Ποδοσφαίρου (ΚΟΠ) και έχει αποτελέσει αντικείμενο δημόσιου προβληματισμού αναφορικά με την έκταση της δικαιοδοσίας του ΚΟΑ ως προς την εποπτεία της», αναφέρεται χαρακτηριστικά.
Η Υπηρεσία υπενθυμίζει ότι το κράτος στηρίζει διαχρονικά το ποδόσφαιρο με πολλούς τρόπους, από τις χορηγίες και τη διάθεση δημόσιων αθλητικών εγκαταστάσεων μέχρι τα έσοδα από το στοίχημα, την αστυνόμευση αγώνων και άλλες μορφές άμεσης ή έμμεσης ενίσχυσης.
Γίνεται μάλιστα αναφορά στη διαχρονική και πολυεπίπεδη σχέση κράτους και ποδοσφαίρου, επισημαίνοντας ότι η συζήτηση για την εποπτεία δεν αφορά μόνο τις κρατικές χορηγίες αλλά ένα πολύ ευρύτερο πλέγμα σχέσεων και υποχρεώσεων.
Παρότι αναγνωρίζει τις υποχρεώσεις της ΚΟΠ έναντι της FIFA και της UEFA και δεν αμφισβητεί την αυτονομία της, η Ελεγκτική Υπηρεσία θεωρεί ότι στην Κύπρο έχει εδραιωθεί μια λανθασμένη αντίληψη γύρω από την έννοια της ανεξαρτησίας των ομοσπονδιών.
«Υπάρχει μια παρεξηγημένη ερμηνεία των όρων "ανεξαρτησία" και "ελέγχου/λογοδοσίας", η οποία οδηγεί στη λανθασμένη εντύπωση ότι τα δύο δεν μπορούν σε κάποιο βαθμό να συνυπάρξουν», σημειώνεται χαρακτηριστικά.
Αναφέρεται ότι σε ορισμένες περιπτώσεις το υφιστάμενο καθεστώς λειτουργεί με τρόπο που «δίνει την εντύπωση κλειστού συστήματος», δυσχεραίνοντας την άσκηση ουσιαστικής εποπτείας και ενισχύοντας την καχυποψία της κοινής γνώμης.
«Το κράτος βολεύτηκε σε απραξία»
Η Ελεγκτική Υπηρεσία αποδίδει ευθύνες και στο κράτος για τη σημερινή εικόνα που επικρατεί στον χώρο του αθλητισμού.
Όπως αναφέρει, το κράτος «διαχρονικά βολεύτηκε σε μια σχετική απραξία με την επίκληση της ανάγκης διατήρησης ανεξαρτησίας των ομοσπονδιών», ενώ την ίδια ώρα ορισμένες ομοσπονδίες αξιοποίησαν το ίδιο επιχείρημα για να λειτουργούν με περιορισμένη λογοδοσία και αυξημένη εσωστρέφεια.
«Δεν θεωρούμε ότι αυτό το πλαίσιο μπορεί να χαρακτηριστεί υγιές», αναφέρει χαρακτηριστικά η έκθεση, υπογραμμίζοντας ότι ο αθλητισμός αποτελεί σημαντικό κομμάτι του κοινωνικού ιστού και πως απαιτείται ένα πιο αποτελεσματικό σύστημα εποπτείας.
Χορηγίες χωρίς επαρκή τεκμηρίωση
Σημαντικά ευρήματα καταγράφονται και στον τρόπο διαχείρισης των κρατικών χορηγιών προς τις ομοσπονδίες.
Σύμφωνα με την έκθεση, 78 από τις 85 ομοσπονδίες δεν είχαν υποβάλει εμπρόθεσμα τις οικονομικές τους καταστάσεις για το 2023, ενώ μέχρι τον Αύγουστο του 2025 οι 35 εξακολουθούσαν να μην έχουν συμμορφωθεί. Παρά τις καθυστερήσεις, δεν επιβλήθηκαν κυρώσεις, καθώς ο Οδηγός Αποδέσμευσης Επιχορηγήσεων δεν προέβλεπε σχετικές ποινές.
Η Ελεγκτική Υπηρεσία διαπιστώνει επίσης ότι δεν υπάρχει σαφώς καταγεγραμμένη διαδικασία που να εξηγεί με ποιο τρόπο αξιοποιούνται οι οικονομικές καταστάσεις των ομοσπονδιών κατά τον καθορισμό των κρατικών χορηγιών.
Μάλιστα, από τον δειγματοληπτικό έλεγχο οικονομικών καταστάσεων προέκυψε ότι ορισμένες ομοσπονδίες παρουσίαζαν ελλείμματα, συσσωρευμένες ζημιές και αυξημένες υποχρεώσεις, ενώ άλλες διέθεταν σημαντικά πλεονάσματα και υψηλά ταμειακά διαθέσιμα. Παρά τα δεδομένα αυτά, η ΕΥ σημειώνει ότι δεν τεκμηριώνεται πως το ύψος των επιχορηγήσεων καθορίζεται μέσα από συστηματική αξιολόγηση των οικονομικών δεδομένων κάθε ομοσπονδίας.
Μόλις πέντε έλεγχοι σε τρία χρόνια
Η έκθεση καταγράφει σοβαρές καθυστερήσεις και στο πρόγραμμα διαχειριστικών ελέγχων των ομοσπονδιών.
Παρότι η σύμβαση που υπέγραψε ο ΚΟΑ με ιδιωτικό ελεγκτικό οίκο προέβλεπε τη διενέργεια 100 ελέγχων σε διάστημα τριών ετών, μέχρι τα τέλη του 2025 είχαν ολοκληρωθεί μόλις πέντε έλεγχοι σε ισάριθμες ομοσπονδίες.
Παράλληλα, η εφαρμογή του πρότυπου καταστατικού και του Κώδικα Χρηστής Διακυβέρνησης παραμένει εξαιρετικά περιορισμένη. Μόλις πέντε από τις 85 ομοσπονδίες είχαν εναρμονιστεί με το πρότυπο καταστατικό που προωθεί ο ΚΟΑ, ενώ η έκθεση επισημαίνει ότι δεν προβλέπονται ουσιαστικές κυρώσεις για τη μη συμμόρφωση.
Κενά και στα γυμναστήρια
Προβλήματα εντοπίζει η Ελεγκτική Υπηρεσία και στην εποπτεία των ιδιωτικών σχολών γυμναστικής, έναν τομέα που αφορά άμεσα χιλιάδες πολίτες.
Σύμφωνα με την έκθεση, μόνο το 2024 ο ΚΟΑ πραγματοποίησε 1.063 επιτόπιους ελέγχους σε σχολές γυμναστικής παγκύπρια. Παρά ταύτα, η έκθεση διαπιστώνει αδυναμίες στην τήρηση μητρώων, στην παρακολούθηση καταγγελιών και στον έλεγχο σχολών που λειτουργούν χωρίς τις απαιτούμενες άδειες. «Ο Οργανισμός δεν τηρούσε ολοκληρωμένο μητρώο καταγγελιών για περιπτώσεις παράνομης λειτουργίας σχολών, με αποτέλεσμα να μην υπάρχει πλήρης εικόνα για τις καταγγελίες που υποβάλλονταν, τις ενέργειες που ακολουθούσαν και τα αποτελέσματα των ερευνών» αναφέρεται.
Η έκθεση αναφέρεται επίσης στον χειρισμό υποθέσεων που οδηγήθηκαν στη Δικαιοσύνη. Από τις 425 υποθέσεις στις οποίες αποσύρθηκαν κατηγορητήρια, οι 216 αποσύρθηκαν επειδή οι σχολές εξασφάλισαν τελικά άδεια λειτουργίας, 177 λόγω παύσης της λειτουργίας τους και 32 λόγω αδυναμίας επίδοσης των κατηγορητηρίων.
«Από τα ευρήματα της διερεύνησης προκύπτει ότι ο έλεγχος και η παρακολούθηση της συμμόρφωσης
των γυμναστηρίων με τις απαιτήσεις αδειοδότησης δεν ασκούνται με επαρκώς αποτελεσματικό τρόπο
από τον ΚΟΑ»
Παράλληλα καταγράφονται περιπτώσεις σχολών που λειτουργούσαν για χρόνια χωρίς άδεια ενώ οι υποθέσεις τους εκκρεμούσαν ενώπιον δικαστηρίων, καθώς και περιπτώσεις όπου δεν υπήρξε επαρκής παρακολούθηση της εφαρμογής δικαστικών διαταγμάτων αναστολής λειτουργίας.
Ιδιαίτερο προβληματισμό προκαλεί και η παραδοχή του ίδιου του ΚΟΑ ότι εξακολουθεί να μην υπάρχει «ικανοποιητική ανταπόκριση από τις σχολές γυμναστικής για συμμόρφωση με τις διατάξεις της σχετικής νομοθεσίας», ακόμη και μετά από καταδικαστικές αποφάσεις και την επιβολή χρηματικών ποινών.
Κατά την Ελεγκτική Υπηρεσία, ένας από τους λόγους είναι ότι τα υφιστάμενα πρόστιμα «δεν κρίνονται αποτρεπτικά», με αποτέλεσμα αρκετές σχολές να συνεχίζουν να λειτουργούν χωρίς τη νενομισμένη άδεια.
Δείτε την έκθεση ΕΔΩ
