Στη διεύρυνση της εφαρμογής του μέτρου της ηλεκτρονικής επιτήρησης σε κατάδικους (βραχιολάκι) προχωρεί το Υπουργείο Δικαιοσύνης, στη βάση συστάσεων της Επιτροπής κατά των Βασανιστηρίων του Συμβουλίου της Ευρώπης και της Νομικής Υπηρεσίας. Προς αυτή την κατεύθυνση ετοιμάστηκε σχετικό νομοσχέδιο, το οποίο δίνει τη δυνατότητα σε σημαντικά περισσότερους κατάδικους να εκτίουν το υπόλοιπο της ποινής τους εκτός φυλακών, υπό ηλεκτρονική επιτήρηση μέσω ειδικού βραχιολιού στον αστράγαλο. Με τον τρόπο αυτό, οι κατάδικοι θα μπορούν, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να εργάζονται ή και να σπουδάζουν κατά τη διάρκεια της έκτισης της ποινής τους. Παράλληλα, η εφαρμογή του νομοσχεδίου αναμένεται να συμβάλει και στην αντιμετώπιση του υπερπληθυσμού στις Κεντρικές Φυλακές.
Το νομοσχέδιο τιτλοφορείται ως ο περί Φυλακών (Τροποποιητικός) Νόμος του 2026 και προβλέπει την επέκταση της ηλεκτρονικής παρακολούθησης σε περισσότερες κατηγορίες κρατουμένων τόσο κατά την αποφυλάκιση υπό όρους όσο και κατά την έκτιση της ποινής, με διαφοροποιημένα ηλικιακά και χρονικά κριτήρια. Παράλληλα, εισάγει πρόνοιες που διευκολύνουν την ένταξη ευάλωτων ομάδων κρατουμένων, όπως ηλικιωμένων και ατόμων που συμμετέχουν σε προγράμματα απεξάρτησης, ενισχύοντας το πλαίσιο κοινωνικής επανένταξης και εναλλακτικών μορφών έκτισης ποινής.
Το σχετικό νομοσχέδιο αναρτήθηκε την περασμένη Τρίτη σε δημόσια διαβούλευση, με το Υπουργείο Δικαιοσύνης να καλεί κάθε ενδιαφερόμενο να αποστείλει απόψεις και σχόλια επί των προνοιών του έως τις 8 Ιουλίου 2026. Ακολούθως, το νομοσχέδιο θα τεθεί σε επεξεργασία με βάση τα σχόλια που θα υποβληθούν και, όπως εκτιμάται, πριν από το τέλος του έτους θα εγκριθεί από το Υπουργικό Συμβούλιο και θα κατατεθεί στη Βουλή για ψήφιση.
Τι αλλάζει
Συγκεκριμένα, το νομοσχέδιο προβλέπει:
Τη δυνατότητα του Συμβουλίου Αποφυλάκισης να διατάσσει την εφαρμογή ηλεκτρονικής παρακολούθησης σε κατάδικους των οποίων εγκρίνεται η αίτηση αποφυλάκισης επ’ αδεία, για την παρακολούθηση της τήρησης των όρων που τους επιβάλλονται.
Την επέκταση του χρονικού πλαισίου εφαρμογής της ηλεκτρονικής παρακολούθησης σε πρόσωπα που έχουν καταδικαστεί σε ποινή φυλάκισης άνω των 12 μηνών και κάτω των 5 ετών και έχουν εκτίσει το ήμισυ της ποινής τους. Το σχετικό χρονικό όριο αυξάνεται από 12 σε 18 μήνες.
Τη δυνατότητα εφαρμογής της ηλεκτρονικής παρακολούθησης σε πρόσωπα που έχουν καταδικαστεί σε ποινή φυλάκισης μικρότερη των 18 μηνών (αντί 12 που προβλέπει ο υφιστάμενος νόμος) και έχουν εκτίσει το ένα τρίτο της ποινής τους.
Για κατάδικους που έχουν ενταχθεί σε πρόγραμμα απεξάρτησης από ναρκωτικά ή είναι ηλικίας 70 ετών και άνω δεν θα αποτελεί προϋπόθεση για την έγκριση του αιτήματός τους για ηλεκτρονική παρακολούθηση η ένταξή τους στην Ανοιχτή Φυλακή.
Πώς λειτουργεί
Το ηλεκτρονικό βραχιολάκι τοποθετείται σε ένα από τα άκρα του κατάδικου και είναι συνδεδεμένο με τις Κεντρικές Φυλακές, καθώς και με τον χώρο διαμονής του ή άλλα εγκεκριμένα σημεία στα οποία επιτρέπεται να μετακινείται. Εάν ο κατάδικος επιχειρήσει να καταστρέψει τη συσκευή, να υπερβεί τα καθορισμένα όρια διακίνησης ή να παραβεί οποιονδήποτε από τους όρους που προβλέπονται στην απόφαση αποφυλάκισής του υπό ηλεκτρονική επιτήρηση, ενεργοποιείται συναγερμός στις Κεντρικές Φυλακές και ο πλησιέστερος αστυνομικός σταθμός προχωρεί αμέσως σε έλεγχο. Ο κατάδικος συλλαμβάνεται και επιστρέφει στις φυλακές.
ΕΕ: Βραχιολάκι και σε υπόδικους
Το ηλεκτρονικό βραχιολάκι αποτελεί ένα σύγχρονο μέτρο, το οποίο εφαρμόζεται ήδη σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, όχι μόνο σε κατάδικους αλλά και σε υπόδικους.
Με οδηγίες των βουλευτών της Επιτροπής Νομικών, οι υπηρεσίες της Βουλής διενήργησαν το 2024 έρευνα για να διαπιστωθεί τι ισχύει σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Στο ερωτηματολόγιο της Βουλής απάντησαν 20 Κοινοβούλια κρατών μελών. Από τις απαντήσεις προέκυψαν τα εξής ενδιαφέροντα: Σε 14 κράτη μέλη παρέχεται η δυνατότητα εφαρμογής του μέτρου της ηλεκτρονικής παρακολούθησης και σε υπόδικους, δηλαδή σε άτομα που διώκονται για τη διάπραξη σοβαρών ποινικών αδικημάτων και για τα οποία το δικαστήριο αποφασίζει την κράτησή τους μέχρι την εκδίκαση της υπόθεσης, κυρίως για δύο λόγους: για να αποτραπεί η φυγοδικία και για να μην επηρεαστεί το αποδεικτικό υλικό. Πρόκειται για τα ακόλουθα κράτη: Αυστρία, Βέλγιο, Βουλγαρία, Γαλλία, Ελλάδα, Εσθονία, Ιρλανδία, Ισπανία, Λιθουανία, Ουγγαρία, Πορτογαλία, Σλοβακία, Τσεχία και Φινλανδία. Στα υπόλοιπα έξι κράτη μέλη, ήτοι Κροατία, Λετονία, Πολωνία, Ρουμανία και Σουηδία, το εν λόγω μέτρο δεν εφαρμόζεται σε υπόδικους.
Στις απαντήσεις εννέα κρατών μελών που εφαρμόζουν την ηλεκτρονική παρακολούθηση σε υπόδικους (Αυστρία, Βέλγιο, Γαλλία, Ελλάδα, Εσθονία, Λιθουανία, Ουγγαρία, Πορτογαλία και Φινλανδία) αναφέρεται ότι η απόφαση για την επιβολή του μέτρου λαμβάνεται από το δικαστήριο. Σε τέσσερα από τα κράτη αυτά, συγκεκριμένα στην Αυστρία, την Ελλάδα, την Εσθονία και την Πορτογαλία, διευκρινίζεται ότι η σχετική απόφαση μπορεί να εκδοθεί είτε αυτεπάγγελτα από το δικαστήριο είτε κατόπιν αιτήματος της κατηγορούσας Αρχής ή του κατηγορουμένου.
