Τις σημαντικές καθυστερήσεις στην υλοποίηση του σχεδίου «ΚτίΖΩ», την ανάγκη επιτάχυνσης των διαδικασιών για την ανέγερση νέων πολυκατοικιών στους κυβερνητικούς οικισμούς στέγασης εκτοπισθέντων, αλλά και τις αδυναμίες που έχουν εντοπιστεί στην εφαρμογή του νέου νομοθετικού πλαισίου για τη διαχείριση των τουρκοκυπριακών περιουσιών, εξέτασε σήμερα, Τρίτη η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Προσφύγων.
Βουλευτές όλων των κομμάτων έκαναν λόγο για την ανάγκη επίσπευσης των διαδικασιών, ενίσχυσης της διαφάνειας και αντιμετώπισης προβλημάτων που έχουν ανακύψει τόσο στο σχέδιο «ΚτίΖΩ» όσο και στη διαχείριση των τουρκοκυπριακών περιουσιών.
Ο Πρόεδρος της Επιτροπής Προσφύγων και βουλευτής του ΑΚΕΛ, Νίκος Κέττηρος, δήλωσε ότι το πρώτο θέμα που συζητήθηκε αφορούσε το σχέδιο «ΚτίΖΩ» και ειδικότερα τις χορηγίες για τις υφιστάμενες πολυκατοικίες στους κυβερνητικούς οικισμούς και τις καθυστερήσεις που εξακολουθούν να παρατηρούνται.
Όπως ανέφερε, η Επιτροπή ενημερώθηκε ότι το ζήτημα της χρηματοδότησης μέσω του Φορέα Ισότιμης Κατανομής Βαρών, για το οποίο, όπως είπε, η Επιτροπή επέμενε από την πρώτη στιγμή, θα τεθεί ενώπιον του Διοικητικού Συμβουλίου του Φορέα στις 9 Ιουλίου για έγκριση και στη συνέχεια θα προωθηθεί στο Υπουργείο Οικονομικών. Εξέφρασε την προσδοκία η διαδικασία να ολοκληρωθεί το συντομότερο δυνατό, ώστε να μπορέσουν οι δικαιούχοι να συμμετάσχουν στο σχέδιο.
Όπως είπε, μέχρι σήμερα έχουν παραχωρηθεί 4,344 εκατ. ευρώ για σκοπούς ενοικίων, ενώ το συνολικό ποσό που απαιτείται για τη συνεισφορά των δικαιούχων υπολογίζεται περίπου στα 6 εκατ. ευρώ, με το ακριβές ποσό να αναμένεται να γνωστοποιηθεί τις επόμενες ημέρες.
Ο κ. Κέττηρος αναφέρθηκε ακόμη στην ανάγκη αυστηρού ελέγχου, καθώς πρόκειται, όπως είπε, για δημόσιο χρήμα, ενώ έθεσε και το θέμα της μη κατεδάφισης επικίνδυνων πολυκατοικιών. Επισήμανε ότι καμία από τις πολυκατοικίες που έπρεπε να είχαν κατεδαφιστεί δεν έχει ακόμη κατεδαφιστεί, ούτε έχουν σφραγιστεί τα κτίρια, με αποτέλεσμα να παρατηρούνται περιστατικά παράνομης εισόδου και κλοπών. Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα ανέφερε τις πολυκατοικίες στους Αγίους Αναργύρους στη Λάρνακα, όπου, όπως είπε, υπάρχουν κτίρια που έπρεπε να είχαν κατεδαφιστεί εδώ και περίπου 15 χρόνια, ενώ εξακολουθούν να κατοικούνται παράνομα.
Αναφερόμενος στο δεύτερο θέμα της συνεδρίασης, τη διαχείριση των τουρκοκυπριακών περιουσιών, σημείωσε ότι μετά την ψήφιση της σχετικής νομοθεσίας, η οποία εισήγαγε αντικειμενικά κριτήρια και σύστημα μοριοδότησης, έχουν εντοπιστεί αδυναμίες κατά την εφαρμογή της. Όπως είπε, τόσο τα μέλη της Επιτροπής όσο και η αρμόδια Υπηρεσία εκφράζουν πρόθεση να προχωρήσουν σε διορθωτικές παρεμβάσεις, ενώ τέθηκε επίσης το ζήτημα των κενών κατοικιών και η ανάγκη να εξευρεθούν τρόποι ώστε να αξιοποιηθούν ευκολότερα προς όφελος των προσφύγων, με μεγαλύτερη διαφάνεια και καλύτερη ενημέρωση των ενδιαφερομένων.
Η Διευθύντρια της Υπηρεσίας Διαχείρισης Τουρκοκυπριακών Περιουσιών, Ανθή Λακκοτρύπη, παρουσιάζοντας την εφαρμογή του νέου νομοθετικού πλαισίου, ανέφερε ότι αυτό τέθηκε σε ισχύ μετά την ψήφισή του τον Ιούλιο του 2025, με βασικό στόχο την ενίσχυση της διαφάνειας, της αξιοκρατίας και της ισονομίας στην παραχώρηση των τουρκοκυπριακών περιουσιών.
Όπως είπε, στο πλαίσιο της εφαρμογής του νέου συστήματος έχουν απλοποιηθεί και τυποποιηθεί οι διαδικασίες παραχώρησης, ενώ πλέον δημοσιεύονται ανά τρίμηνο οι διαθέσιμες τουρκοκυπριακές περιουσίες. Από την έναρξη εφαρμογής του νόμου μέχρι σήμερα έχουν πραγματοποιηθεί τέσσερις δημοσιεύσεις, μέσω των οποίων παραχωρήθηκαν 37 κατοικίες, 71 επαγγελματικά υποστατικά και ανοικτοί χώροι, καθώς και 177 γεωργικοί κλήροι.
Παράλληλα, ανέφερε ότι έχουν διεξαχθεί τρεις πλειοδοτικοί διαγωνισμοί, ενώ εντατικοποιήθηκαν οι έλεγχοι τόσο σε κατοικίες όσο και σε επαγγελματικά υποστατικά σε ολόκληρη την Κύπρο. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρέθεσε, πραγματοποιήθηκαν 79 ανακτήσεις ακινήτων, ενώ άλλες 130 υποθέσεις βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο ενώπιον των δικαστηρίων.
Η κ. Λακκοτρύπη ανέφερε επίσης ότι η Υπηρεσία αξιολογεί διαρκώς την εφαρμογή του νέου πλαισίου σε συνεργασία με την Επιτροπή Προσφύγων, την Παγκύπρια Ένωση Προσφύγων και άλλους οργανωμένους φορείς. Όπως είπε, ορισμένα κενά έχουν ήδη αντιμετωπιστεί μέσω εσωτερικών εγκυκλίων, ενώ για άλλα ζητήματα θα προωθηθούν τροποποιητικοί κανονισμοί, ώστε να αποσαφηνιστούν σημεία που ανέδειξε η εφαρμογή της νομοθεσίας.
Από πλευράς ΔΗΣΥ, ο βουλευτής Γιώργος Λυσανδρίδης χαρακτήρισε το σχέδιο «ΚτίΖΩ» και τη διαχείριση των τουρκοκυπριακών περιουσιών ως δύο από τα σημαντικότερα ζητήματα που απασχολούν το Υπουργείο Εσωτερικών.
Σε σχέση με το σχέδιο «ΚτίΖΩ», σημείωσε ότι, τρία χρόνια μετά την εξαγγελία του, εξακολουθούν να υπάρχουν σοβαρές καθυστερήσεις, παρά το γεγονός ότι στόχος του ήταν η ταχύτερη αντικατάσταση επικίνδυνων πολυκατοικιών. Αναγνώρισε ότι πρόκειται για πρόγραμμα που βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην πρωτοβουλία του ιδιωτικού τομέα και των ιδιοκτητών, ωστόσο υπογράμμισε ότι πρέπει να αναζητηθούν τρόποι επιτάχυνσης των διαδικασιών.
Παράλληλα, ανέδειξε το ζήτημα της παρατεταμένης επιδότησης ενοικίων από το κράτος, καθώς και το πρόβλημα της λεηλασίας κρατικής περιουσίας, αφού, όπως είπε, οι πολυκατοικίες που εκκενώνονται δεν περιφράσσονται έγκαιρα πριν από την κατεδάφισή τους. Εξέφρασε ακόμη την προσδοκία ότι με την επανέναρξη των εργασιών της Βουλής τον Σεπτέμβριο θα κατατεθούν οι νέοι κανονισμοί του Φορέα Ισότιμης Κατανομής Βαρών, ώστε να εξεταστούν τρόποι επιτάχυνσης της εφαρμογής του σχεδίου.
Αναφερόμενος στο νέο πλαίσιο διαχείρισης των τουρκοκυπριακών περιουσιών, ο κ. Λυσανδρίδης είπε ότι συμπληρώνεται περίπου ένας χρόνος από την εφαρμογή της μεταρρύθμισης και χαιρέτισε, όπως ανέφερε, την ανταπόκριση της αρμόδιας Υπηρεσίας στις επισημάνσεις που έχουν υποβληθεί από τη Βουλή, σημειώνοντας ότι αρκετές από αυτές αντιμετωπίζονται μέσω εσωτερικών εγκυκλίων. Πρόσθεσε, ωστόσο, ότι εξακολουθούν να υπάρχουν ζητήματα που χρήζουν βελτίωσης, όπως η ενίσχυση της διαφάνειας στη μοριοδότηση, η πληροφόρηση των αιτητών, τα κριτήρια επιλεξιμότητας, η διαχείριση των εξοχικών κατοικιών, ο περιορισμός των αυξήσεων στα ενοίκια, καθώς και ο τρόπος παραχώρησης των ανοικτών χώρων.
Ο βουλευτής του ΔΗΚΟ Ζαχαρίας Κουλίας χαρακτήρισε παραγωγική τη συζήτηση της Επιτροπής για τα δύο θέματα, ασκώντας παράλληλα έντονη κριτική στην πορεία υλοποίησης του σχεδίου «ΚτίΖΩ». Όπως ανέφερε, παρά τα σημαντικά ποσά που έχουν καταβληθεί για επιδότηση ενοικίων, μέχρι σήμερα έχουν ολοκληρωθεί μόνο δύο πολυκατοικίες, γεγονός που, όπως είπε, καταδεικνύει ότι το πρόγραμμα δεν εξελίσσεται με τον απαιτούμενο ρυθμό.
Υποστήριξε ότι το σχέδιο χρειάζεται επαναξιολόγηση και εισηγήθηκε να κληθεί εκ νέου στην Επιτροπή ο Υπουργός Εσωτερικών, ώστε να εξεταστεί συνολικά η λειτουργία του προγράμματος και να ληφθούν αποφάσεις που θα επιτρέψουν την ολοκλήρωσή του μέσα σε εύλογο χρονικό διάστημα.
Για το θέμα των τουρκοκυπριακών περιουσιών, ο κ. Κουλίας είπε ότι κατά τη συζήτηση διαπιστώθηκαν αρκετά κενά στους κανονισμούς που εγκρίθηκαν από την προηγούμενη Βουλή. Ειδική αναφορά έκανε στις παραθεριστικές κατοικίες, στους δενδροκομικούς κλήρους, στις ομαδικές καλλιέργειες και στις οικιστικές μονάδες, εκφράζοντας την εκτίμηση ότι μέσα από συνεργασία του Υπουργείου Εσωτερικών και της αρμόδιας Υπηρεσίας μπορούν να δοθούν λύσεις και να καλυφθούν οι αδυναμίες που έχουν αναδειχθεί.
Ο βουλευτής του ΕΛΑΜ Λίνος Ιωάννης Χατζηγεωργίου αναφέρθηκε αρχικά στην πρόοδο του σχεδίου «ΚτίΖΩ», σημειώνοντας ότι, σύμφωνα με την ενημέρωση που έλαβε η Επιτροπή, το πρόγραμμα εξελίσσεται σε τρεις φάσεις που αφορούν συνολικά 358 πολυκατοικίες, οι οποίες έχουν κατηγοριοποιηθεί ανάλογα με τον βαθμό επικινδυνότητάς τους.
Όπως είπε, οι πρώτες 43 πολυκατοικίες θεωρούνται υψηλής επικινδυνότητας και θα πρέπει να κατεδαφιστούν άμεσα. Εξέφρασε προβληματισμό για το γεγονός ότι προτεραιότητα δίνεται επί του παρόντος στις πρώτες 20 και ήδη έχουν ξεκινήσει ενέργειες για τις πρώτες 18, υπογραμμίζοντας ότι θα πρέπει να προχωρήσουν άμεσα όλες οι περιπτώσεις υψηλού κινδύνου, ώστε να αποφευχθούν νέα δυστυχήματα.
Ο κ. Χατζηγεωργίου αναφέρθηκε επίσης στη χρηματοδότηση του σχεδίου, σημειώνοντας ότι αυτή προβλέπεται να προέλθει από κρατική χορηγία, τα κίνητρα προς εργολάβους και τη συνεισφορά των ιδιοκτητών. Επισήμανε ότι παραμένει σε εκκρεμότητα η χρηματοδότηση μέσω του Φορέα Ισότιμης Κατανομής Βαρών, προσθέτοντας ότι η Επιτροπή ενημερώθηκε πως το θέμα θα εξεταστεί από το Διοικητικό Συμβούλιο του Φορέα στις 9 Ιουλίου, ώστε στη συνέχεια να προωθηθεί στο Υπουργικό Συμβούλιο.
Για τη διαχείριση των τουρκοκυπριακών περιουσιών, ανέφερε ότι περίπου το 10% των περιουσιών που βρίσκονται υπό τη διαχείριση της Κυπριακής Δημοκρατίας είναι διαθέσιμο προς παραχώρηση και ότι το νέο σύστημα που θεσπίστηκε το 2025 βασίζεται σε δύο στάδια, την επιλεξιμότητα και τη μοριοδότηση. Αν και χαρακτήρισε ορθή τη φιλοσοφία του νέου πλαισίου, υποστήριξε ότι υπάρχουν περιπτώσεις που αναδεικνύουν την ανάγκη περαιτέρω βελτίωσης της διαδικασίας, ώστε η τελική επιλογή να ανταποκρίνεται καλύτερα στις πραγματικές ανάγκες των δικαιούχων.
Η βουλευτής του Άλμα – Πολίτες για την Κύπρο, Λίτσα Δρουσιώτου, χαρακτήρισε επίσης εποικοδομητική τη συνεδρίαση, επισημαίνοντας ότι η αποτελεσματική εφαρμογή του σχεδίου «ΚτίΖΩ» προϋποθέτει καλύτερο συντονισμό μεταξύ του Κτηματολογίου, του Φορέα Ισότιμης Κατανομής Βαρών και του Υπουργείου Εσωτερικών.
Εξέφρασε ανησυχία για το γεγονός ότι υπάρχουν πολυκατοικίες οι οποίες, ενώ έπρεπε ήδη να είχαν κατεδαφιστεί, παραμένουν ασφράγιστες και κατοικούνται παράνομα, προειδοποιώντας για τον κίνδυνο κατάρρευσής τους. Παράλληλα, σημείωσε ότι τα υψηλά ενοίκια της αγοράς, σε συνδυασμό με το ύψος της κρατικής επιδότησης, ενδέχεται να λειτουργούν αποτρεπτικά για τη μετακίνηση των ενοίκων.
Η κ. Δρουσιώτου αναφέρθηκε ακόμη στο ζήτημα της οικονομικής δυνατότητας των δικαιούχων να καλύψουν τη συνεισφορά που απαιτείται για την ένταξή τους στο σχέδιο, ιδιαίτερα στις περιπτώσεις ατόμων με υφιστάμενα μη εξυπηρετούμενα δάνεια ή ηλικιωμένων, διερωτώμενη κατά πόσο θα είναι σε θέση να ανταποκριθούν στις νέες οικονομικές υποχρεώσεις.
Σε σχέση με τις τουρκοκυπριακές περιουσίες, ανέφερε ότι η Επιτροπή ενημερώθηκε για το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο και ότι αυτό θα μελετηθεί εκ νέου, καθώς, όπως είπε, υπάρχουν κενά που θα πρέπει να ρυθμιστούν, ώστε να διαμορφωθεί ένα πιο ολοκληρωμένο και λειτουργικό σύστημα.
Ο βουλευτής της Άμεσης Δημοκρατίας Δημήτρης Σούγλης έκανε λόγο για εποικοδομητική συζήτηση και για διάθεση όλων των μελών της Επιτροπής να ασκήσουν πίεση προς τις αρμόδιες υπηρεσίες για επίσπευση των διαδικασιών.
Όπως ανέφερε, κατά τη συνεδρίαση διαπιστώθηκε ότι εξακολουθούν να υπάρχουν πολυκατοικίες σε προσφυγικούς συνοικισμούς που βρίσκονται σε ιδιαίτερα επικίνδυνη κατάσταση. Πρόσθεσε ότι η Επιτροπή ζήτησε να σφραγιστούν άμεσα τα κτίρια και να απομακρυνθούν οι κάτοικοι, κάνοντας λόγο για καθυστερήσεις και γραφειοκρατικά εμπόδια στην υλοποίηση του σχεδίου «ΚτίΖΩ».
Για το θέμα των τουρκοκυπριακών περιουσιών, ο κ. Σούγλης είπε ότι εντοπίζονται προβλήματα στην κατανομή τους, τα οποία θα εξεταστούν σε συνεργασία με τις αρμόδιες υπηρεσίες. Εξέφρασε την εκτίμηση ότι μέσα από τη συνεργασία της Επιτροπής και των κυβερνητικών υπηρεσιών μπορεί να διαμορφωθεί ένα σύστημα που θα διασφαλίζει δικαιότερη αξιοποίηση των περιουσιών και ίση μεταχείριση των νόμιμων δικαιούχων.
Πηγή: ΚΥΠΕ
