Σοβαρά προβλήματα, παραλήψεις αλλά και εσκεμμένη αδιαφορία για σε νομικές γνωματεύσεις και επισημάνσεις εντοπίζει η Ελεγκτική Υπηρεσία σε Ειδική Έκθεση για τον Δήμο Λεμεσού που αφορά θέματα προσωπικού. Από την έκθεση διαπιστώνεται ότι τα προβλήματα δεν αποτελούν μεμονωμένες αστοχίες, αλλά αποτυπώνουν μια διαχρονική απόκλιση από το ισχύον νομοθετικό και κανονιστικό πλαίσιο, καταλήγει η Ελεγκτική Υπηρεσία. Σύμφωνα με τα συμπεράσματα του ελέγχου, οι πρακτικές που εφαρμόστηκαν σε σειρά ζητημάτων προσωπικού δεν συνάδουν με τις αρχές της νομιμότητας, της χρηστής διοίκησης και της λογοδοσίας, εκθέτοντας τον Δήμο σε διοικητικούς, οικονομικούς και νομικούς κινδύνους. Στην έκθεση καταγράφονται εκτόξευση υπερωριών, μη νόμιμες μετατάξεις και αναβαθμίσεις προσωπικού, προσλήψεις μέσω συμβάσεων παροχής υπηρεσιών, ελλείψεις στα Σχέδια Υπηρεσίας, αδικαιολόγητα επιδόματα και πρόσθετα ωφελήματα, καθώς και κενά στους μηχανισμούς εσωτερικού ελέγχου και λογοδοσίας. Βασική περίοδος ελέγχου αφορά την περίοδο 2017-2024.
Σε αρκετές περιπτώσεις, όπως επισημαίνει η Ελεγκτική Υπηρεσία, δεν πρόκειται για ζητήματα ερμηνείας της νομοθεσίας, αλλά για περιπτώσεις στις οποίες οι εφαρμοστέοι κανόνες ήταν σαφείς και, παρ' όλα αυτά, δεν τηρήθηκαν. Στον πρόλογο της έκθεσης, ο Γενικός Ελεγκτής Ανδρέας Παπακωνσταντίνου σημειώνει ότι ο Δήμος δεν ήταν πάντοτε σε θέση να τεκμηριώσει τις ενέργειές του ή να προσκομίσει κρίσιμα στοιχεία που ζητήθηκαν κατά τη διάρκεια του ελέγχου. Η αδυναμία αυτή, σύμφωνα με την Ελεγκτική Υπηρεσία, δεν αποτελεί απλή διοικητική αδυναμία, αλλά πλήττει τη διαφάνεια, δυσχεραίνει τον έλεγχο και αφήνει ανοικτά ζητήματα ως προς τη νομιμότητα συγκεκριμένων διοικητικών ενεργειών.
Δεν συμφωνεί το Δημοτικό Συμβούλιο
Θυμίζουμε ότι το θέμα έφερε πρώτος στο φως ο «Π» με την επιστολή της Ελεγκτικής Υπηρεσίας προς το Δήμο Λεμεσού, η οποία απασχόλησε για σειρά συνεδριών το Δημοτικό Συμβούλιο. Μάλιστα έχουν ληφθεί ορισμένες αποφάσεις σε σχέση με τα ευρήματα, με την πλειοψηφία του συμβουλίου (εξαιρουμένου του Δημάρχου) να επιμένει στην ορθότητα των αποφάσεων, παρά τις επισημάνσεις. Σημειώνεται ότι επίσης ότι έγιναν και ορισμένες αλλαγές, κυρίως στο ζήτημα τα προσωπικών κλιμάκων.
Αύξηση 176% στις υπερωρίες!
Από τα σοβαρότερα ευρήματα της έκθεσης είναι η σημαντική αύξηση των υπερωριών.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει η Ελεγκτική Υπηρεσία, το κόστος των υπερωριών αυξήθηκε από €492.563 το 2017 σε €1.359.681 το 2024, παρουσιάζοντας αύξηση 176%. Η αύξηση αυτή καταγράφηκε, όπως επισημαίνεται, παρά τις επανειλημμένες διαβεβαιώσεις του Δήμου προς την Ελεγκτική Υπηρεσία ήδη από το 2011 ότι λαμβάνονται μέτρα για τον περιορισμό των υπερωριών στις απολύτως αναγκαίες.
Η Ελεγκτική Υπηρεσία αποδίδει την εξέλιξη αυτή κυρίως στη μη συμμόρφωση με το ισχύον θεσμικό και κανονιστικό πλαίσιο. Στην έκθεση αναφέρονται περιπτώσεις υπερωριών που δεν είχαν προεγκριθεί όπως προβλέπεται, πληρωμές χωρίς επαρκή τεκμηρίωση, καθώς και αποζημιώσεις που δεν επιβεβαιώνονταν από το ηλεκτρονικό σύστημα καταγραφής παρουσίας.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται σε Ανώτερο Λειτουργό, στον οποίο καταβλήθηκαν συνολικά €114.784 για υπερωριακή απασχόληση κατά την περίοδο 2017-2023. Σύμφωνα με την Ελεγκτική Υπηρεσία, η αποζημίωση καταβλήθηκε στο σύνολό της, αντί στο 60% που προβλέπει σχετική εγκύκλιος του Τμήματος Δημόσιας Διοίκησης και Προσωπικού για λειτουργούς της συγκεκριμένης μισθολογικής κλίμακας, ενώ η έγκριση δόθηκε από τον τότε Δήμαρχο και όχι από το Δημοτικό Συμβούλιο. Παράλληλα, ο συγκεκριμένος λειτουργός λάμβανε χρηματική αποζημίωση ακόμη και για ώρες για τις οποίες το ισχύον πλαίσιο προβλέπει αποζημίωση με ελεύθερο χρόνο.
Από το ένα τμήματα στο άλλο, παρά τη νομική γνωμάτευση
Η έκθεση καταγράφει επίσης αποφάσεις του Δημοτικού Συμβουλίου που, σύμφωνα με την Ελεγκτική Υπηρεσία, λήφθηκαν παρά την ύπαρξη αντίθετης νομικής γνωμάτευσης.
Συγκεκριμένα, τέσσερις από τους 21 τροχονόμους του Δήμου μετονομάστηκαν σε Βοηθούς Γραμματειακούς Λειτουργούς, ενώ δύο από αυτούς τοποθετήθηκαν σε προσωπική ανώτερη μισθολογική κλίμακα Α8+4. Η νομική γνωμάτευση που είχε ζητήσει ο ίδιος ο Δήμος κατέληγε ότι η συγκεκριμένη μετάταξη δεν ήταν επιτρεπτή, εκτός εάν καταργείτο συνολικά η κατηγορία των τροχονόμων.
Παράλληλα, παραχωρήθηκαν προσωπικές μισθολογικές κλίμακες και σε άλλους υπαλλήλους, όπως σε Βοηθούς Γραφείου, στον Λειτουργό Ασφάλειας και Υγείας, στην Προϊστάμενη Πολιτιστικών Υπηρεσιών, στον Λειτουργό Κήπων και σε Ανώτερο Υγειονομικό Επιθεωρητή. Η Ελεγκτική Υπηρεσία αναφέρει ότι οι συγκεκριμένες κλίμακες δεν συνάδουν με όσα ισχύουν στον δημόσιο και ευρύτερο δημόσιο τομέα.
Αξιοσημείωτο είναι ότι, ενώ αρχικά ο Δήμος ενημέρωσε την Ελεγκτική Υπηρεσία ότι δεν επρόκειτο να ανακαλέσει τις σχετικές αποφάσεις, στη συνέχεια γνωστοποίησε ότι το Δημοτικό Συμβούλιο προχώρησε σε μερική ανάκλησή τους, χωρίς να εξηγούνται οι λόγοι της αλλαγής στάσης.
Προσλήψεις μέσω συμβάσεων παροχής υπηρεσιών
Ένα ακόμη βασικό εύρημα αφορά τον τρόπο στελέχωσης υπηρεσιών του Δήμου.
Σύμφωνα με την έκθεση, ο Δήμος ενίσχυσε το προσωπικό του μέσω συμβάσεων παροχής υπηρεσιών, παρακάμπτοντας, κατά την Ελεγκτική Υπηρεσία, τις προβλεπόμενες διαδικασίες πρόσληψης προσωπικού και σχετικές οδηγίες του Υπουργείου Οικονομικών.
Οι συγκεκριμένες συμβάσεις διήρκεσαν πέραν των 30 μηνών, με αποτέλεσμα έξι από τα πρόσωπα αυτά να αναγνωριστούν το 2024 από τον Διευθυντή των Υπηρεσιών Κοινωνικών Ασφαλίσεων ως εργοδοτούμενοι αορίστου χρόνου.
Ελλείψεις στα Σχέδια Υπηρεσίας
Η Ελεγκτική Υπηρεσία εντοπίζει επίσης σημαντικές αδυναμίες στα Σχέδια Υπηρεσίας, τα οποία αποτελούν απαραίτητη προϋπόθεση για την πλήρωση θέσεων στη δημοτική υπηρεσία.
Κατά τον έλεγχο, ο Δήμος δεν προσκόμισε δημοσιευμένα Σχέδια Υπηρεσίας για όλες τις θέσεις, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις η ίδια η Ελεγκτική Υπηρεσία εντόπισε ότι τα διαθέσιμα στοιχεία δεν αντιστοιχούσαν στις υφιστάμενες μισθολογικές κλίμακες.
Η έκθεση διευκρινίζει ότι η συγκεκριμένη διαπίστωση δεν συνεπάγεται ότι οι προσλήψεις ή οι προαγωγές ήταν παράνομες. Ωστόσο, σημειώνει ότι, με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία, δεν είναι δυνατό να αποκλειστεί το σχετικό ενδεχόμενο, ενώ ταυτόχρονα αναδεικνύονται προβλήματα οργάνωσης και διαχείρισης των θεμάτων προσωπικού.
Παράλληλα, ο Δήμος δεν προσκόμισε τα στοιχεία που ζητήθηκαν ώστε να επιβεβαιωθεί ο χρόνος κατά τον οποίο τερματίστηκε η πρακτική τοποθέτησης ωρομισθίων σε μισθολογικές κλίμακες υπαλληλικού προσωπικού, πρακτική που, σύμφωνα με την Ελεγκτική Υπηρεσία, δεν συνάδει με το ισχύον νομικό πλαίσιο.
Επιδόματα και πρόσθετα ωφελήματα
Σημαντικό μέρος της έκθεσης αφορά επίσης τα επιδόματα και τα πρόσθετα οικονομικά ωφελήματα προς το προσωπικό. Σύμφωνα με την Ελεγκτική Υπηρεσία, μέσω συλλογικών συμβάσεων εξακολουθούν να καταβάλλονται ωφελήματα πέραν όσων περιλαμβάνονται στο κανονιστικό πλαίσιο που έχει υιοθετήσει ο Δήμος. Ενδεικτικά αναφέρεται επίδομα ύψους 82,93% του βασικού μισθού πριν από το Πάσχα, με το συνολικό κόστος των συγκεκριμένων ωφελημάτων να ανέρχεται σε περίπου €1,9 εκατ. για την περίοδο 2022-2024.
Παράλληλα, οι δαπάνες για διάφορα επιδόματα αυξήθηκαν από €112.641 το 2021 σε €162.038 το 2023, παρουσιάζοντας αύξηση 44%.
Η Ελεγκτική Υπηρεσία σημειώνει ότι σε αρκετές περιπτώσεις δεν τεκμηριώνεται επαρκώς ούτε η αναγκαιότητα ούτε ο τρόπος υπολογισμού επιδομάτων, όπως το κατ' αποκοπή επίδομα καθηκόντων, το επίδομα οδοιπορικών και το επίδομα ακανόνιστου ωραρίου, ενώ καταγράφονται περιπτώσεις καταβολής επιδομάτων ακόμη και όταν οι δικαιούχοι απουσίαζαν με άδεια.
Ζητήματα εσωτερικού ελέγχου
Η έκθεση εντοπίζει ακόμη προβλήματα που αφορούν την ανεξαρτησία της Μονάδας Εσωτερικού Ελέγχου. Σύμφωνα με την Ελεγκτική Υπηρεσία, το Σχέδιο Υπηρεσίας του Εσωτερικού Ελεγκτή προβλέπει ότι μπορεί να διεξάγει έρευνες που του αναθέτουν ο Δήμαρχος ή ο Δημοτικός Γραμματέας, πρόνοια που, κατά την έκθεση, επηρεάζει την ανεξαρτησία της λειτουργίας του εσωτερικού ελέγχου και δεν συνάδει με τον περί Δήμων Νόμο και τα διεθνή πρότυπα εσωτερικού ελέγχου.
Οι εισηγήσεις της Ελεγκτικής Υπηρεσίας
Στα συμπεράσματά της, η Ελεγκτική Υπηρεσία επισημαίνει ότι η σημερινή διοίκηση του Δήμου θα πρέπει να επανατοποθετήσει τη στρατηγική της ως προς τη διαχείριση του ανθρώπινου δυναμικού, καθορίζοντας σαφείς αρχές και ένα διαφανές, μακροπρόθεσμο σχέδιο υλοποίησης. Όπως αναφέρει ο Γενικός Ελεγκτής, οι αποσπασματικές και άτακτες κινήσεις προκαλούν αβεβαιότητα, καλλιεργούν κουλτούρα κακοδιαχείρισης και αυξάνουν τον κίνδυνο νομικών περιπετειών, με άμεσο αντίκτυπο και στην οικονομική διαχείριση του Δήμου. Στο πλαίσιο αυτό, η Ελεγκτική Υπηρεσία εισηγείται, μεταξύ άλλων, πλήρη συμμόρφωση με το θεσμικό πλαίσιο για τις προσλήψεις και τις υπερωρίες, δημοσίευση Σχεδίων Υπηρεσίας για όλες τις θέσεις, ενίσχυση των μηχανισμών εσωτερικού ελέγχου, τεκμηρίωση όλων των οικονομικών ωφελημάτων προς το προσωπικό και εναρμόνιση των όρων απασχόλησης με εκείνους που ισχύουν στον δημόσιο τομέα.
