Αιφνιδιαστικό χαρακτήρα είχε για τη Λευκωσία η ανακοίνωση για την είσοδο της γαλλικής Meridiam ως πλειοψηφικού μετόχου στην εταιρεία Great Sea Interconnector GSI. Η συμφωνία υπογράφηκε στην Αθήνα χωρίς την παρουσία αξιωματούχου της Κυπριακής Δημοκρατίας, ενώ το έργο αφορά την ηλεκτρική διασύνδεση της Ελλάδας και της Κύπρου.
Σύμφωνα με πληροφορίες του protothema.gr, οι επαφές με τη Meridiam βρίσκονταν σε εξέλιξη εδώ και μήνες, με τον Έλληνα υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρο Παπασταύρου να πραγματοποιεί σχετικές συναντήσεις στο Παρίσι από τα μέσα Μαΐου. Η διαδικασία φέρεται να απέκτησε πρόσθετη δυναμική μετά την επίσκεψη του Εμανουέλ Μακρόν στην Αθήνα τον Απρίλιο, όταν στην επιχειρηματική αποστολή του Γάλλου Προέδρου συμμετείχε και ο επικεφαλής της Meridiam, Thierry Déau.
Η κίνηση ήταν, συνεπώς, προετοιμασμένη στο ελληνογαλλικό επίπεδο, αλλά εμφανίστηκε ως τετελεσμένο στη δημόσια σφαίρα της Κύπρου. Το γεγονός ότι μέχρι το πρωί της Πέμπτης δεν είχε υπάρξει ολοκληρωμένη επίσημη τοποθέτηση από την κυπριακή κυβέρνηση ενίσχυσε την εικόνα ότι η Λευκωσία καλείται τώρα να μελετήσει μια συμφωνία στη διαμόρφωση της οποίας δεν είχε εμφανή πρωταγωνιστικό ρόλο. Κυβερνητικές πηγές ανέφεραν, σύμφωνα με δημοσίευμα του philenews, ότι εξακολουθούν να θεωρούνται κρίσιμες προϋποθέσεις η έκδοση NAVTEX, η πραγματική επανέναρξη των θαλάσσιων ερευνών και η αξιολόγηση της οικονομικής βιωσιμότητας από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων.
Η αιφνιδιαστική ανακοίνωση δεν είναι κατ’ ανάγκη αρνητική για την Κύπρο. Η είσοδος ενός διεθνούς επενδυτή υποδομών μπορεί να ενισχύσει τη χρηματοδότηση, να επιμερίσει τον κίνδυνο και να προσθέσει πολιτικό βάρος στο έργο. Περιορίζει, όμως, τα περιθώρια της Λευκωσίας να συνεχίσει να αντιμετωπίζει τον GSI με τους προηγούμενους όρους, καθώς το έργο αποκτά πλέον σαφέστερη γαλλική και ευρωπαϊκή διάσταση.
Η αμηχανία της Λευκωσίας
Στον αντίποδα της κυβερνητικής σιωπής, οι πρώτες πολιτικές αντιδράσεις στην Κύπρο ήταν θετικές. Η πρόεδρος του ΔΗΣΥ, Αννίτα Δημητρίου, χαρακτήρισε τη συμφωνία καθοριστικό βήμα για την άρση της ενεργειακής απομόνωσης της χώρας, ενώ ο πρόεδρος του ΔΗΚΟ, Νικόλας Παπαδόπουλος, κάλεσε την κυβέρνηση να ανταποκριθεί στις δεσμεύσεις που έχει αναλάβει έναντι του έργου. Οι τοποθετήσεις αυτές μεταφέρουν πλέον την πίεση στη Λευκωσία, η οποία καλείται να διευκρινίσει κατά πόσο η είσοδος της Meridiam απαντά στις επιφυλάξεις της για τη χρηματοδότηση, τη βιωσιμότητα και τη γεωπολιτική ασφάλεια του GSI.
Η γαλλική σφραγίδα αλλάζει τον GSI
Η είσοδος της γαλλικής Meridiam με ποσοστό 66% στην εταιρεία Great Sea Interconnector δεν αλλάζει τη διαδρομή, την ισχύ ή την τεχνολογία της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου. Αλλάζει, όμως, κάτι εξίσου κρίσιμο, ποιος βάζει τα κεφάλαια, ποιος αναλαμβάνει το μεγαλύτερο μέρος του επιχειρηματικού κινδύνου και ποια πολιτική ισχύς βρίσκεται πλέον πίσω από το έργο.
Ο ΑΔΜΗΕ παραμένει στο νέο σχήμα με ποσοστό 34%, σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, διατηρώντας δικαιώματα καταστατικής μειοψηφίας, την τεχνική ηγεσία και τη μελλοντική λειτουργία της διασύνδεσης. Η νέα μετοχική σύνθεση μετατρέπει τον GSI από ένα έργο που στηριζόταν σχεδόν αποκλειστικά στις δυνατότητες του ελληνικού Διαχειριστή σε μια ισχυρότερη ευρωπαϊκή επενδυτική πλατφόρμα, με καθοριστική γαλλική παρουσία.
Το τεχνικό περίγραμμα παραμένει, σε αυτή τη φάση, το ίδιο: υποθαλάσσια σύνδεση συνεχούς ρεύματος μήκους περίπου 898 χιλιομέτρων ανάμεσα στην Κρήτη και την Κύπρο, αρχικής μεταφορικής ικανότητας 1.000 MW και εκτιμώμενου κόστους περίπου 1,9 δισ. ευρώ. Το έργο διαθέτει ήδη ευρωπαϊκή επιχορήγηση 657 εκατ. ευρώ από τον μηχανισμό Connecting Europe Facility. Επομένως, η συμφωνία της 5ης Αυγούστου δεν φαίνεται να αποτελεί νέα σύμβαση κατασκευής ούτε αναθεώρηση των τεχνικών προδιαγραφών. Είναι αναδιάταξη της ιδιοκτησίας, της χρηματοδότησης και των ευθυνών, η οποία μπορεί να επιτρέψει να εκτελεστούν όσα μέχρι σήμερα καθυστερούσαν.
Η συμφωνία δεν περιορίστηκε στην αλλαγή μετόχων. Παράλληλα υπογράφηκε τριμερής συμφωνία μεταξύ ΑΔΜΗΕ, GSI και Nexans για την επιτάχυνση των θαλάσσιων ερευνών βυθού, με στόχο να οριστικοποιηθεί η όδευση του καλωδίου και να προχωρήσουν τα επόμενα τεχνικά στάδια. Αυτό είναι το πρώτο απτό στοιχείο που συνδέει τη νέα εταιρική δομή με την ίδια την κατασκευή: το έργο αποκτά όχι μόνο νέο χρηματοδότη, αλλά και συγκεκριμένο μηχανισμό επανεκκίνησης των εργασιών.
