Περισσότερα από 40 ηγετικά στελέχη οργανισμών νεολαίας από ολόκληρη την Ευρώπη συγκεντρώθηκαν αρχές Φεβρουαρίου στη Λεμεσό για να συζητήσουν το μέλλον της εκπαίδευσης, των δεξιοτήτων και της επιχειρηματικότητας σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η συνάντηση έφερε κοντά τους επικεφαλής των εθνικών οργανισμών Junior Achievement που δραστηριοποιούνται υπό την ομπρέλα του JA Europe, ενός από τα μεγαλύτερα και πιο εκτεταμένα εκπαιδευτικά δίκτυα στην Ευρώπη. Για τον διευθύνοντα σύμβουλό του JA Europe, Σαλβατόρε Νίγκρο, αυτή η εμβέλεια αντανακλά τόσο το μέγεθος όσο και τη διαχρονικότητα του οργανισμού. Το Junior Achievement ιδρύθηκε το 1919, γεγονός που του προσδίδει περισσότερα από εκατό χρόνια εμπειρίας και συνεργασίας με εκπαιδευτικά συστήματα, εκπαιδευτικούς και μαθητές, σε διαφορετικά κοινωνικά και οικονομικά περιβάλλοντα.
Η στρατηγική του JA Europe εκτείνεται έως το 2050 και θέτει ως στόχο την προσέγγιση 20 εκατ. νέων Ευρωπαίων κάθε χρόνο. Το φιλόδοξο αυτό πλάνο επικεντρώνεται σε δομικές αλλαγές στην εκπαίδευση, με στόχο τα μαθησιακά περιβάλλοντα να εξελίσσονται παράλληλα με την αγορά εργασίας και οι νέοι να προετοιμάζονται για επαγγέλματα και οικονομικές πραγματικότητες που διαμορφώνονται ήδη.
Η επιλογή της Κύπρου για τη φιλοξενία του φόρουμ είχε ιδιαίτερη σημασία. Με τη χώρα να ασκεί την προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η συνάντηση πραγματοποιήθηκε σε ένα ευρύτερο πολιτικό ευρωπαϊκό πλαίσιο. Για το JA Europe, αυτό δημιούργησε τον χώρο ώστε οι δεξιότητες των νέων και η εκπαίδευση να συνδεθούν άμεσα με τις τρέχουσες συζητήσεις για το μέλλον του ευρωπαϊκού εργατικού δυναμικού. «Ο χρόνος είναι επίσης σημαντικός. Η Κύπρος ασκεί την προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οπότε το να φέρνουμε την Ευρώπη εδώ, στη Λεμεσό, είναι πραγματικό πλεονέκτημα για όλους μας», ανέφερε ο Νίγκρο.
Κοινές προτεραιότητες
Η Μπλερίνα Γκούγκα, διευθύνουσα σύμβουλος του JA Albania, χαρακτήρισε τη συνάντηση ως μέρος του τακτικού στρατηγικού κύκλου του οργανισμού. Παρότι το γενικό πλαίσιο καθορίζεται σε πενταετή βάση, οι προτεραιότητες επανεξετάζονται κάθε χρόνο. Των φετινών συζητήσεων προηγήθηκαν μήνες προετοιμασίας υπό τον συντονισμό της διευθύνουσας συμβούλου του Junior Achievement Κύπρου, Αντιγόνης Κομοδίκη.
Οι μαθητές βρέθηκαν στο επίκεντρο των συζητήσεων, ιδιαίτερα όσοι συμμετέχουν σε προγράμματα υλοποίησης μαθητικών επιχειρήσεων. Παράλληλα, οι εκπαιδευτικοί αναδείχθηκαν επανειλημμένα ως καθοριστικοί εταίροι για τη διασφάλιση μακροπρόθεσμου αντίκτυπου. Η ενίσχυση του ρόλου τους στα σχολεία θεωρείται κρίσιμη για τη βιωσιμότητα των αποτελεσμάτων, ανεξαρτήτως εθνικών συστημάτων και εκπαιδευτικών κουλτουρών. Το ευρωπαϊκό δίκτυο λειτουργεί παράλληλα ως χώρος συντονισμού και κοινής μάθησης. Οι εθνικοί οργανισμοί παρουσιάζουν τις εμπειρίες τους, εντοπίζουν κοινές προκλήσεις και συμβάλλουν στον συλλογικό σχεδιασμό σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Αυτή η διαδικασία επιτρέπει στις τοπικές πραγματικότητες να τροφοδοτούν τη συνολική στρατηγική, διατηρώντας ταυτόχρονα συνοχή μεταξύ χωρών.
Τη δυναμική αυτή υπογράμμισε και ο Γκονσάλο Ντούκε, διευθύνων σύμβουλος του JA Portugal. Σε ένα δίκτυο που εκτείνεται σε 42 χώρες, ο δομημένος διάλογος δίνει τη δυνατότητα σε κάθε οργανισμό να εκφράζει τις ανάγκες του. Η ανταλλαγή αυτή βοηθά στον καθορισμό προτεραιοτήτων και στην ευθυγράμμιση των εθνικών προσπαθειών με τους κοινούς ευρωπαϊκούς στόχους. «Κάθε χώρα είχε τη δυνατότητα να μιλήσει ανοιχτά για τις ανάγκες της. Προφανώς το JA Europe δεν μπορεί να ανταποκριθεί σε όλα, αλλά μπορεί να εντοπίσει κοινές προτεραιότητες και να επικεντρωθεί σε ό,τι έχει πραγματική σημασία για όλους μας», ανέφερε.
Κοινωνική επιχειρηματικότητα
Οι εκπαιδευτικοί αναδείχθηκαν ως καθοριστικό θέμα για την επόμενη δεκαετία. Καθώς τα εκπαιδευτικά συστήματα εξελίσσονται, εκείνοι καθοδηγούν τους μαθητές σε αυτή τη μετάβαση. Ο ρόλος τους περιλαμβάνει διδασκαλία, κινητοποίηση, εμπλοκή και τη δημιουργία διαδρομών για τους νέους. Η κατανόηση του πώς αυτός ο ρόλος μεταβάλλεται με τον χρόνο διαμορφώνει σε μεγάλο βαθμό τον σχεδιασμό του JA Europe.
Σε όλο το δίκτυο δίνεται αυξανόμενη έμφαση στην κοινωνική επιχειρηματικότητα. Τα προγράμματα έχουν σχεδιαστεί ώστε οι μαθητές να κατανοούν πώς η οικονομική δραστηριότητα συνδέεται με την κοινωνική αξία. Η επιχειρηματικότητα παρουσιάζεται ως τρόπος κάλυψης πραγματικών κοινωνικών αναγκών, μέσα από βιώσιμα επιχειρηματικά μοντέλα. Από στρατηγικής άποψης, αυτή η προσέγγιση ενισχύεται μέσω του ευρωπαϊκού συντονισμού. «Είναι σημαντικό να δίνουμε στους μαθητές τα εργαλεία για να δημιουργούν επιχειρήσεις και να επιτυγχάνουν οικονομικά, αλλά εξίσου σημαντικό είναι να τους δείχνουμε πώς να δημιουργούν αξία για την κοινωνία», σημείωσε ο Ντούκε.
Το ευρύτερο πλαίσιο στο οποίο εξελίσσεται αυτό το έργο παραμένει σύνθετο. Ο Νίγκρο αναφέρθηκε σε συζητήσεις που πραγματοποιήθηκαν στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός, όπου το JA Europe διοργάνωσε συνεδρίες αφιερωμένες στις δεξιότητες του μέλλοντος και την ανάπτυξη των νέων. Η καινοτομία στην Ευρώπη παραμένει ισχυρή, διαμορφωμένη ωστόσο από ρυθμιστικά πλαίσια, θεσμικές δομές και διαφορετικές στάσεις απέναντι στο ρίσκο.
Τεχνητή Νοημοσύνη
Οι τεχνολογικές εξελίξεις συνεχίζουν να διαμορφώνουν αυτή την ατζέντα. Σε αγορές εργασίας που επηρεάζονται ολοένα και περισσότερο από την Τεχνητή Νοημοσύνη, οι ανθρώπινες δεξιότητες παραμένουν καθοριστικές. Η ενσυναίσθηση, η ομαδική εργασία, η κριτική σκέψη και η επίλυση προβλημάτων εξακολουθούν να αποτελούν βασικές ικανότητες για την πλοήγηση σε σύνθετα περιβάλλοντα. Όταν καλλιεργούνται από νωρίς, στηρίζουν την ουσιαστική και σίγουρη αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών. «Η Ευρώπη διαθέτει ισχυρό δυναμικό καινοτομίας, όμως συχνά περιορίζεται από τη γραφειοκρατία και τη χαμηλή ανοχή στο ρίσκο. Αυτή η πρόκληση αφορά τόσο τις παλαιότερες όσο και τις νεότερες γενιές επιχειρηματιών», σημείωσε ο διευθύνοντας σύμβουλός του JA Europe, Σαλβατόρε Νίγκρο.
Το έργο του JA Europe στον τομέα αυτό έχει αναγνωριστεί διεθνώς. Πρόγραμμα επιχειρηματικότητας που ενσωματώνει την Τεχνητή Νοημοσύνη επιλέχθηκε από το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ ως μία από τις επτά παγκόσμιες καλές πρακτικές. Οι νέοι συμμετέχοντες ήδη ενσωματώνουν την AI σε προϊόντα, υπηρεσίες και οργανωτικές διαδικασίες, μεταφέροντας συχνά αυτές τις δεξιότητες και στους χώρους εργασίας τους. «Οι νέοι είναι εξοικειωμένοι με την Τεχνητή Νοημοσύνη. Τη χρησιμοποιούν για να δημιουργήσουν νέα προϊόντα, υπηρεσίες και επιχειρήσεις. Όταν εντάσσονται σε οργανισμούς, φέρνουν μαζί τους αυτά τα εργαλεία», τόνισε.
Χαρακτηριστικά παραδείγματα αυτής της προσέγγισης αναδύονται σε όλη την Ευρώπη. Στην Κύπρο, ένα τέτοιο παράδειγμα είναι το MammoCheck, μια νεοφυής επιχείρηση που αναπτύχθηκε στο πλαίσιο προγράμματος του Junior Achievement και αξιοποιεί θερμική απεικόνιση συνδεδεμένη με smartphone για την υποστήριξη της έγκαιρης διάγνωσης του καρκίνου του μαστού. Το εγχείρημα αποτυπώνει την έμφαση του οργανισμού στην καινοτομία με κοινωνική συνάφεια και διασυνοριακό δυναμικό.
Ο δρόμος μπροστά
Σε επίπεδο πολιτικής, η ηγεσία συνεχίζει να αναδεικνύει τρεις αλληλένδετους άξονες: Την επιχειρηματική εκπαίδευση, τη χρηματοοικονομική παιδεία και την ετοιμότητα για την αγορά εργασίας. Μαζί, οι δεξιότητες αυτές, συνθέτουν μια βάση που ωφελεί τους μαθητές ανεξαρτήτως επαγγελματικής κατεύθυνσης.
Για την Κύπρο, η προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ προσφέρει την ευκαιρία να ενσωματωθούν πιο σταθερά αυτές οι προτεραιότητες στο εκπαιδευτικό σύστημα. Η εισαγωγή δομημένης επιχειρηματικής εκπαίδευσης σε όλα τα σχολεία, όπως έχει εφαρμοστεί στην Αλβανία, θεωρείται μια ρεαλιστική και ουσιαστική μεταρρύθμιση.
