Με φόντο τη συζήτηση για πιθανή απαγόρευση πρόσβασης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης από τα 15, η Επίτροπος για τα Δικαιώματα του Παιδιού θέτει το δίλημμα ανάμεσα στην προστασία των ανηλίκων και την ελευθερία έκφρασης, προκρίνοντας τεκμηριωμένες αποφάσεις και διάλογο με τα ίδια τα παιδιά.
Σε εξέλιξη βρίσκεται στην Κύπρο μια πολυεπίπεδη συζήτηση γύρω από την προστασία των ανηλίκων στο διαδίκτυο, με ένα από τα πιο επίμαχα ζητήματα να αφορά την πιθανή απαγόρευση ή τον περιορισμό πρόσβασης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μέχρι την ηλικία των 15 ετών.
Μιλώντας στο ραδιόφωνο του «Π» και στην εκπομπή «Δεύτερη Ματιά», η Επίτροπος για τα Δικαιώματα του Παιδιού, Έλενα Περικλέους, ξεκαθάρισε ότι η τελική θέση του Γραφείου της δεν έχει ακόμη διαμορφωθεί, καθώς θα βασιστεί σε επιστημονική μελέτη αλλά και στις απόψεις των ίδιων των παιδιών.
Όπως εξήγησε, η συζήτηση εντάσσεται σε έναν ευρύτερο σχεδιασμό που βρίσκεται σε εξέλιξη από τον περασμένο Δεκέμβριο, με τη συμμετοχή πολλών φορέων, μεταξύ των οποίων τα Υπουργεία Παιδείας και Καινοτομίας, η Αρχή Ραδιοτηλεόρασης, η Επίτροπος Νομοθεσίας και η Επίτροπος Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων. Στόχος είναι η διαμόρφωση ενός ολοκληρωμένου σχεδίου δράσης που θα ενισχύει την ασφάλεια των παιδιών στο ψηφιακό περιβάλλον.
Σύγκρουση δικαιωμάτων
Η Επίτροπος υπογράμμισε ότι το ζήτημα δεν είναι μονοδιάστατο. Από τη μία πλευρά, μια ενδεχόμενη απαγόρευση θα μπορούσε να προστατεύσει τα παιδιά από τον εθισμό, την έκθεση σε επιβλαβές περιεχόμενο και τη διαδικτυακή βία, ενισχύοντας παράλληλα την ψυχική τους υγεία.
Από την άλλη όμως, όπως σημείωσε, τίθεται σοβαρό ζήτημα περιορισμού θεμελιωδών δικαιωμάτων, όπως η ελευθερία έκφρασης και η συμμετοχή στη δημόσια σφαίρα.
«Υπάρχει μια σαφής σύγκρουση δικαιωμάτων», ανέφερε χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι για ορισμένα παιδιά, ιδιαίτερα όσα βιώνουν κοινωνική απομόνωση, η πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αποτελεί βασικό κανάλι επικοινωνίας και έκφρασης.
Αντίθετα, για παιδιά που ζουν σε πιο ευάλωτα ή επικίνδυνα περιβάλλοντα, ένας περιορισμός θα μπορούσε να έχει θετικό αντίκτυπο.
Μελέτη πριν από αποφάσεις
Κεντρικός άξονας της προσέγγισης του Γραφείου είναι η εκπόνηση μελέτης επίπτωσης, η οποία θα εξετάσει συνολικά τις επιπτώσεις μιας πιθανής νομοθετικής ρύθμισης στα δικαιώματα των παιδιών.
Η μελέτη αυτή θα τεθεί στη συνέχεια σε δημόσια διαβούλευση, όπου θα κληθούν να τοποθετηθούν όχι μόνο ειδικοί και γονείς, αλλά και τα ίδια τα παιδιά και οι νέοι, μέσω σχετικής πλατφόρμας.
Πέρα από τις απαγορεύσεις
Παράλληλα, η ίδια τόνισε ότι η απαγόρευση από μόνη της δεν μπορεί να αποτελέσει λύση. Αντίθετα, απαιτείται ένα σύνολο παράλληλων δράσεων που να ενισχύουν την ικανότητα των παιδιών να κινούνται με ασφάλεια στο ψηφιακό περιβάλλον.
Μεταξύ αυτών, περιλαμβάνονται η ψηφιακή εκπαίδευση, η καλλιέργεια κριτικής σκέψης και η ανάπτυξη δεξιοτήτων που θα επιτρέπουν στα παιδιά να διαχειρίζονται τους κινδύνους του διαδικτύου.
Χρονοδιάγραμμα έως το 2027
Σε ό,τι αφορά τα επόμενα βήματα, η Επίτροπος ανέφερε ότι στόχος είναι η μελέτη να ολοκληρωθεί εντός του 2026, ενώ τυχόν νομοθετικές αλλαγές τοποθετούνται χρονικά έως το 2027.
Η ίδια σημείωσε ότι η τάση σε αρκετές χώρες, τόσο στην Ευρώπη όσο και διεθνώς, κινείται προς πιο αυστηρά μέτρα, ακόμη και προς την κατεύθυνση της πλήρους απαγόρευσης.
Ωστόσο, όπως υπογράμμισε, το κρίσιμο ζητούμενο δεν είναι μόνο ο περιορισμός, αλλά η συνολική θωράκιση των παιδιών σε ένα περιβάλλον που εξελίσσεται διαρκώς, με την τεχνητή νοημοσύνη και τις ψηφιακές πλατφόρμες να δημιουργούν συνεχώς νέα δεδομένα.
