Ζεστό σπίτι με τον πιο οικονομικό τρόπο - Ίδια τετραγωνικά, άλλη θέρμανση, διαφορά έως και €297 τον μήνα

Καθώς τα νοικοκυριά προσπαθούν να περιορίσουν τα έξοδά τους για να κρατήσουν το σπίτι τους στοιχειωδώς ζεστό –με τέτοιες τιμές η άνεση μπαίνει στο περιθώριο- το ζητούμενο δεν είναι απλώς να περιορίσουμε τις ώρες θέρμανσης αλλά να βρούμε ποια επιλογή προσφέρει τη μεγαλύτερη απόδοση με το μικρότερο δυνατό κόστος. Σύμφωνα με το σενάριο που διερευνήσαμε, ένα νοικοκυριό μπορεί να πληρώνει από €99 μέχρι €396 τον μήνα, ανάλογα με το σύστημα παραγωγής θερμότητας που χρησιμοποιεί.

Ο «Π» βάζει κάτω τους αριθμούς και συγκρίνει το κόστος έξι επιλογών θέρμανσης, με βάση τις φετινές και περσινές τιμές. Το σενάριο είναι το εξής: Έχουμε ένα σπίτι 100 τετραγωνικών μέτρων, με μέτρια θερμομόνωση και ζητούμενο η εσωτερική θερμοκρασία να φτάσει στους 20 - 21 βαθμούς Κελσίου. Υποθέτουμε ότι, για έναν χειμερινό μήνα, η εν λόγω κατοικία χρειάζεται 1.200 κιλοβατώρες ωφέλιμης θερμότητας, δηλαδή θερμότητας που πρέπει να αποδοθεί στους εσωτερικούς χώρους για να διατηρηθεί η θερμοκρασία. Πρόκειται για υποθετικό παράδειγμα και όχι για τον επίσημο μέσο όρο κατανάλωσης των κυπριακών κατοικιών. Οι υπολογισμοί αφορούν το κόστος λειτουργίας κάθε συστήματος για τη συγκεκριμένη ανάγκη θέρμανσης. Να σημειώσουμε ότι το κόστος της επένδυσης για κάθε τεχνολογία διαφέρει.

Αντλία θερμότητας: €99/μήνα

Η οικονομικότερη επιλογή ως προς το κόστος λειτουργίας φαίνεται πως είναι η αντλία θερμότητας. Με την παραδοχή ότι επιτυγχάνει συντελεστή απόδοσης 4, για να προσφέρει 1.200 κιλοβατώρες θερμότητας χρειάζεται να καταναλώσει 300 κιλοβατώρες ηλεκτρικής ενέργειας.

Με τη φετινή τιμή των 33 σεντ/κιλοβατώρα, η μηνιαία δαπάνη ανέρχεται στα €99. Με την περσινή τιμή των 28 σεντ, το κόστος θα ήταν €84. Επομένως, για την ίδια χρήση, το νοικοκυριό θα πληρώσει €15, ήτοι 18%, περισσότερα.

Κλιματιστικά: €120/μήνα

Στη δεύτερη θέση βρίσκονται τα κλιματιστικά inverter. Για τον υπολογισμό χρησιμοποιείται συντελεστής απόδοσης 3,3, που σημαίνει ότι για την παραγωγή 1.200 κιλοβατωρών θερμότητας απαιτούνται 364 κιλοβατώρες ηλεκτρικής ενέργειας. Η φετινή δαπάνη υπολογίζεται στα €120, έναντι €102 πέρσι. Η επιβάρυνση ανέρχεται στα €18 τον μήνα και το κόστος 17,5% ακριβότερο.

Για να επιτευχθεί η θέρμανση σε ολόκληρο το σπίτι, προϋποτίθεται ότι υπάρχουν κλιματιστικά σε όλους τους χώρους. Εάν χρησιμοποιείται ένα κλιματιστικό για το σαλόνι, το κόστος μπορεί να είναι χαμηλότερο αλλά δεν θα καλύπτονται κατ' ανάγκη οι θερμικές ανάγκες ολόκληρης της κατοικίας.

Πετρέλαιο: €225/μήνα

Υψηλότερο είναι το κόστος για τα νοικοκυριά που χρησιμοποιούν θέρμανση πετρελαίου. Ένας λέβητας με απόδοση 85% χρειάζεται 141 λίτρα πετρελαίου για να αποδώσει τις 1.200 κιλοβατώρες του παραδείγματος. Ο υπολογισμός βασίζεται σε ενεργειακή περιεκτικότητα 10 κιλοβατωρών/λίτρο.

Με τιμή €1,59/λίτρο, το μηνιαίο κόστος διαμορφώνεται στα €225. Για την ίδια ποσότητα καυσίμου, με την περσινή τιμή των €0,99, η δαπάνη θα ήταν €140 ευρώ. Αυτό σημαίνει ότι ένα νοικοκυριό που διατηρεί την ίδια κατανάλωση θα πληρώσει €85 περισσότερα. Είναι δηλαδή 40% ακριβότερο! 

Θερμάστρα υγραερίου: €208/μήνα

Στην περίπτωση του υγραερίου, για την ίδια ανάγκη θέρμανσης και με παραδοχή αξιοποίησης του 90% της ενέργειας του καυσίμου, το ποσό αντιστοιχεί σε 104 κιλά υγραερίου, δηλαδή λίγο περισσότερες από δέκα φιάλες των 10 κιλών. Με τη φετινή τιμή των €20 ανά φιάλη, το κόστος υπολογίζεται στα €208, έναντι €177 με την περσινή τιμή των €17. Ο καταναλωτής θα δει αύξηση €31 (17,5%).   

Ηλεκτρικά σώματα: €396/μήνα

Στην ακριβότερη θέση της σύγκρισης βρίσκονται τα ηλεκτρικά θερμαντικά σώματα αντίστασης, όπως τα καλοριφέρ λαδιού, οι θερμοπομποί, τα αερόθερμα και τα ηλεκτρικά πάνελ θέρμανσης. Οι συσκευές αυτές μετατρέπουν σχεδόν το σύνολο της ηλεκτρικής ενέργειας σε θερμότητα. Με τιμή 33 σεντ ανά κιλοβατώρα, το κόστος ανέρχεται στα €396, έναντι €336 πέρσι. Η αύξηση αγγίζει τα €60 τον μήνα, ήτοι 18%.

Για να γίνει κατανοητό το μέγεθος της επιβάρυνσης, αρκεί το παράδειγμα ενός ηλεκτρικού σώματος ισχύος 2.000 Watt. Εάν λειτουργεί οκτώ ώρες την ημέρα για 30 ημέρες, καταναλώνει 480 κιλοβατώρες. Με τη φετινή τιμή ηλεκτρικής ενέργειας, αυτό μεταφράζεται σε €158 ευρώ τον μήνα, έναντι €134 ευρώ πέρσι. Και αυτό αφορά ένα σώμα. Εάν το νοικοκυριό χρησιμοποιεί δύο ή τρεις συσκευές, το κόστος αυξάνεται κατακόρυφα.

Καυσόξυλα: Αύξηση 40%+

Στην περίπτωση των καυσόξυλων, ο υπολογισμός είναι πιο σύνθετος, καθώς το κόστος εξαρτάται από την ποσότητα, τη θερμογόνο αξία των ξύλων και την απόδοση της εγκατάστασης. Με τιμή €199 ανά κυβικό μέτρο ξύλων ελιάς, η αγορά 1,25 κυβικού μέτρου θα κόστιζε €249. Με τις περσινές τιμές, η ίδια αγορά θα κόστιζε €175. Δηλαδή €74 περισσότερα, ήτοι 42% ακριβότερα.    

Τα ποσά αυτά αποτελούν κόστος προμήθειας ξύλων και δεν μπορούν να εξισωθούν με την παραγωγή των 1.200 κιλοβατωρών θερμότητας του παραδείγματος. Για να γίνει συγκρίσιμος ο υπολογισμός θα έπρεπε να είναι γνωστά το βάρος, η υγρασία και η ενεργειακή απόδοση των ξύλων, καθώς και η απόδοση της εστίας.

Τρεις ειδικοί εξηγούν ποια θέρμανση αποδίδει περισσότερο και τι μειώνει τον λογαριασμό

Το αποτέλεσμα της σύγκρισης συνδέεται με την απόδοση κάθε συστήματος θέρμανσης, εξηγεί ο διευθυντής του Ενεργειακού Γραφείου Κύπρου, Σάββας Βλάχος. Οι λέβητες πετρελαίου και υγραερίου έχουν αποδόσεις γύρω στο 90%, ενώ τα κλιματιστικά και οι αντλίες θερμότητας μπορούν να επιτύχουν απόδοση 400% έως 500%. Στην πράξη, ένα κλιματιστικό μπορεί να προσφέρει τέσσερις ή πέντε μονάδες θερμότητας για κάθε μονάδα ηλεκτρικής ενέργειας που καταναλώνει, ανάλογα με τις συνθήκες.

Εξετάστε το SCOP

Ο κ. Βλάχος εξηγεί ότι ο καταναλωτής πρέπει να εξετάζει τον εποχικό συντελεστή απόδοσης SCOP, που αναγράφεται στην ενεργειακή σήμανση των κλιματιστικών. Ένας δείκτης 4,3 σημαίνει ότι η συσκευή αποδίδει εποχικά 4,3 μονάδες θερμότητας για κάθε μονάδα ηλεκτρικής ενέργειας. Αυτό εξηγεί γιατί τα κλιματιστικά και οι αντλίες θερμότητας είναι οικονομικότερα στη λειτουργία τους, παρότι χρησιμοποιούν ηλεκτρική ενέργεια, η τιμή της οποίας έχει αυξηθεί.

Διευκρινίζει ότι και τα κλιματιστικά αποτελούν αντλίες θερμότητας. Ωστόσο, έχουν χαμηλότερο κόστος προμήθειας και εγκατάστασης από ένα κεντρικό σύστημα αντλίας θερμότητας. Για νοικοκυριά με κεντρική θέρμανση πετρελαίου και σύγχρονα κλιματιστικά εισηγείται να αξιοποιούν περισσότερο τα τελευταία, ιδιαίτερα στους χώρους καθημερινής χρήσης.

Ηλεκτρικά σώματα 

Ο μηχανολόγος μηχανικός Κυριάκος Αθηαινίτης υπογραμμίζει ότι κάθε σύστημα έχει διαφορετικό αρχικό και λειτουργικό κόστος, επομένως δεν υπάρχει λύση για όλα τα νοικοκυριά. Μια αντλία θερμότητας, σε συνδυασμό με ενδοδαπέδια θέρμανση, μπορεί να λειτουργεί αποδοτικά σε χαμηλές θερμοκρασίες νερού, προσφέροντας οικονομική θέρμανση. Ωστόσο, η εγκατάστασή της προϋποθέτει πολύ πιο υψηλή επένδυση. Αντίθετα, ένα ηλεκτρικό θερμαντικό σώμα κοστίζει λιγότερο και δεν απαιτεί μηχανοστάσιο, σωληνώσεις ή αποθήκευση καυσίμου. Όταν όμως λειτουργεί πολλές ώρες, το κόστος κατανάλωσης μπορεί να ξεπεράσει άλλες επιλογές.

Ο κ. Αθηαινίτης διευκρινίζει ότι τα ηλεκτρικά σώματα δεν είναι πάντα ασύμφορα. Για παράδειγμα, σε μικρό διαμέρισμα ή για θέρμανση ενός δωματίου για περιορισμένο χρόνο, μπορούν να αποτελούν πρακτική λύση, με χαμηλό κόστος αγοράς. Διαφορετική είναι η εικόνα όταν θερμαίνεται ολόκληρη η κατοικία για αρκετές ώρες, καθώς τότε το λειτουργικό κόστος ανεβαίνει αισθητά.

Ο κ. Βλάχος εμφανίζεται επιφυλακτικός απέναντι στις ηλεκτρικές θερμάστρες αντίστασης. Όπως εξηγεί, οι αναφορές περί εξοικονόμησης δεν αλλάζουν το γεγονός ότι η απόδοσή τους παραμένει κοντά στο 100%, σε αντίθεση με τα κλιματιστικά που αποδίδουν πολλαπλάσια θερμότητα ανά κιλοβατώρα.

Η θερμομόνωση κάνει τη διαφορά

Οι διαφορές του παραδείγματος δεν σημαίνουν ότι κάθε κυπριακό σπίτι καταναλώνει την ίδια ενέργεια. Η κατάσταση της κατοικίας επηρεάζει τον λογαριασμό. Ο Κυριάκος Αθηαινίτης εξηγεί ότι, ανάλογα με τις παρεμβάσεις θερμομόνωσης, η εξοικονόμηση μπορεί να φτάσει το 50%. Σύμφωνα με τον κ. Αθηαινίτη, μόνο η αντικατάσταση παραθύρων και πορτών μπορεί να εξασφαλίσει εξοικονόμηση ενέργειας 15%.

Βεβαίως, πέρα από την κατανάλωση, η ανεπαρκής θερμομόνωση συνδέεται και με την εμφάνιση υγρασίας και μούχλας. Όπως εξηγεί άλλος ειδικός που θέλησε να παραμείνει ανώνυμος, όταν η εξωτερική θερμοκρασία είναι χαμηλή και οι τοίχοι δεν διαθέτουν θερμομόνωση, οι εσωτερικές επιφάνειες ψυχραίνονται. Όταν ο θερμός αέρας, που περιέχει υδρατμούς, έρχεται σε επαφή με αυτές, μπορεί να προκληθεί υγρασία. Η θερμομόνωση διατηρεί υψηλότερη θερμοκρασία στους εσωτερικούς τοίχους, περιορίζοντας τον κίνδυνο αυτόν. Ο κ. Αθηαινίτης προσθέτει ότι ρόλο στην αντιμετώπιση της υγρασίας έχει και ο αερισμός. Συστήνει ανανέωση του αέρα, ιδιαίτερα στα μπάνια, και αποφυγή του απλώματος βρεγμένων ρούχων μέσα στο σπίτι.

Θερμοστάτης στους 21 βαθμούς

Την κατανάλωση ενέργειας επηρεάζει βεβαίως και η ρύθμιση του θερμοστάτη. Κάθε επιπλέον βαθμός μπορεί, ανάλογα με τις συνθήκες, να αυξήσει τις ενεργειακές ανάγκες κατά 10%. Η διαφορά ανάμεσα σε ένα σπίτι στους 20 βαθμούς και σε άλλο στους 24 μπορεί να είναι σημαντική. Ο Σάββας Βλάχος προτείνει θερμοκρασία γύρω στους 21 βαθμούς Κελσίου για τους χώρους καθημερινής διαβίωσης. Για χώρους που δεν χρησιμοποιούνται συχνά, όπως διάδρομοι και αποθήκες, η θερμοκρασία μπορεί να παραμένει στους 18 βαθμούς. Μας συμβουλεύει, εξάλλου, τις ηλιόλουστες χειμερινές ημέρες να ανοίγουμε παράθυρα και κουρτίνες επιτρέποντας στον ήλιο να ζεστάνει τους εσωτερικούς χώρους, περιορίζοντας τις ανάγκες θέρμανσης.

Ενεργειακή εστία

Για τα νοικοκυριά που χρησιμοποιούν ξύλα, ο Σάββας Βλάχος επισημαίνει ότι η απόδοση της εγκατάστασης κάνει τη διαφορά. Ένα ανοιχτό τζάκι έχει απόδοση 20% έως 25%, ενώ μια ενεργειακή εστία μπορεί να ξεπερνά το 70% έως 80%. Σε σόμπες πέλετ η απόδοση μπορεί να προσεγγίζει το 90%.