Τρόπους για καλύτερη εφαρμογή της υφιστάμενης νομοθεσίας αλλά και διάφορες νομοθετικές αλλαγές για διορθώσεις προωθεί το Υπουργείο Εσωτερικών σε σχέση με τις επικίνδυνες οικοδομές ανά το παγκύπριο. Η κατεύθυνση έχει ως στόχο, κυρίως σε πρώτο στάδιο, την προστασία του κόσμου και ειδικά των ενοίκων, αλλά και ταυτόχρονα να δοθούν στους ΕΟΑ τα απαραίτητα εργαλεία για άμεση επίλυση του προβλήματος, με πίεση στους ιδιοκτήτες μέσω πλατφόρμας όπου θα δημοσιεύονται όλες οι επικίνδυνες οικοδομές για ενημέρωση του κόσμου.
Η συνάντηση του υπουργού Εσωτερικών, Κωνσταντίνου Ιωάννου, με αντιπροσωπεία του Επιστημονικού Τεχνικού Επιμελητηρίου Κύπρου (ΕΤΕΚ) έγινε προς αυτή την κατεύθυνση, ενώ την ίδια ώρα σε επικοινωνία είναι μεταξύ τους οι ΕΟΑ και οι δήμοι οι οποίοι αναμένεται να έχουν επίσης συνάντηση με το ΕΤΕΚ.
Πάντως από τη συνάντηση με το ΕΤΕΚ, το μήνυμα από το Υπουργείο Εσωτερικών επιχειρείται να είναι ξεκάθαρο, ότι δηλαδή τα εργαλεία υπάρχουν αλλά πρέπει να χρησιμοποιηθούν. Οι ΕΟΑ, που από τον Απρίλιο του 2025 έχουν την αρμοδιότητα, βρίσκονται πλέον στο επίκεντρο της εφαρμογής, με τους ίδιους όμως τους Οργανισμούς να φαίνεται να έχουν διαφορετική ανάγνωση τόσο επί της υφιστάμενης νομοθεσίας όσο και για τα διαθέσιμα εργαλεία, βάζοντας ταυτοχρόνως στην ατζέντα και το οικονομικό κόστος για τις επιδιορθώσεις.
Η νομοθεσία, σύμφωνα με τον υπουργό, δεν είναι κενό γράμμα. Προβλέπει κατεδαφίσεις, είτε ολικές είτε μερικές, απαγόρευση χρήσης, σφράγιση κτηρίων, ακόμη και άμεση απομάκρυνση ενοίκων. Όμως παραμένει το κρίσιμο ερώτημα γιατί αυτά τα μέτρα δεν εφαρμόζονται με την απαιτούμενη ταχύτητα. Από τη μία, το υπουργείο κινεί διαδικασίες για ενίσχυση του νομικού πλαισίου, με τροποποίηση που βρίσκεται ήδη ενώπιον της Βουλής από το 2025. Από την άλλη, αναγνωρίζεται ότι ακόμη και με τα υφιστάμενα εργαλεία μπορούν να γίνουν περισσότερα και πιο γρήγορα.
Στο μεσοδιάστημα, οι ΕΟΑ καλούνται να κινηθούν με βάση τον περί Οδών και Οικοδομών Νόμο. Υπάρχει ήδη καθορισμένη ενιαία διαδικασία στα χέρια τους από τον περασμένο Μάρτιο. Το κράτος έχει διαθέσει δύο εκατομμύρια ευρώ για να καλύψει άμεσες ανάγκες, εκεί όπου οι ιδιοκτήτες δεν ανταποκρίνονται και οι παρεμβάσεις δεν μπορούν να περιμένουν, αν και υπάρχουν φωνές που θεωρούν το εν λόγω ποσό εξαιρετικά μικρό μπροστά στις πραγματικές ανάγκες. Είναι μάλιστα ενδεικτικό ότι μόνο ο Δήμος Λεμεσού, για αναβάθμιση μόλις πέντε πολυκατοικιών που ήταν σε επικίνδυνη κατάσταση, δαπάνησε 1,6 εκατομμύριο ευρώ, χωρίς να υπάρχει διαδικασία εξασφάλισης του ποσού από τους ιδιοκτήτες που φέρουν την ευθύνη.
Όλα στο φως
Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και πρόταση για δημιουργία ηλεκτρονικής πλατφόρμας, στην οποία θα καταγράφονται οι επικίνδυνες οικοδομές. Όπως εξήγησε ο πρόεδρος του ΕΤΕΚ κ. Κωνσταντή, στόχος είναι να αναρτηθούν επικαιροποιημένα στοιχεία, να γίνει κατηγοριοποίηση των οικοδομών ανάλογα με τον βαθμό επικινδυνότητας και να υπάρχει σαφής ενημέρωση προς τους πολίτες. Αντίστοιχα, ο υπουργός κάλεσε τους ΕΟΑ, μέχρι να δημιουργηθεί το μητρώο, να προχωρήσουν σε δημοσιοποίηση των στοιχείων, ως μέτρο προστασίας του κοινού.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ευθύνη των ιδιοκτητών, την οποία ανέδειξε και ο υπουργός Εσωτερικών, Κωνσταντίνος Ιωάννου. Όπως σημείωσε, η νομική και οικονομική υποχρέωση για άρση της επικινδυνότητας ανήκει πρωτίστως στους ίδιους τους ιδιοκτήτες των κτηρίων. Την ίδια ώρα, υπενθύμισε ότι η νομοθεσία δίνει τη δυνατότητα στους ΕΟΑ να προχωρούν σε λήψη μέτρων, όπου αυτό κρίνεται απαραίτητο, και στη συνέχεια να ανακτούν το σχετικό κόστος. Σε περιπτώσεις άμεσου κινδύνου μπορούν να γίνονται παρεμβάσεις χωρίς την πλήρη τήρηση της προβλεπόμενης διαδικασίας. Καθοριστικός, σύμφωνα με όσα συζητήθηκαν στη συνάντηση, είναι και ο ρόλος του Επιστημονικού Τεχνικού Επιμελητηρίου Κύπρου. Ο πρόεδρός του, Κωνσταντίνος Κωνσταντή, ανέφερε ότι το Επιμελητήριο είναι έτοιμο να στηρίξει έμπρακτα τους ΕΟΑ, με ομάδες εμπειρογνωμόνων που θα συμβάλουν στην αξιολόγηση των οικοδομών και στην ταχύτερη λήψη αποφάσεων, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις που απαιτείται άμεση εκκένωση. Παράλληλα, έθεσε ως αναγκαία τη λήψη συγκεκριμένων μέτρων, ώστε, όπως είπε, «το τραγικό συμβάν να μην επαναληφθεί».
Παράλληλα, στο τραπέζι παραμένει ο μεγάλος αριθμός οικοδομών που έχουν ήδη εντοπιστεί. Σύμφωνα με τον υπουργό, πρόκειται για περίπου 1.300 περιπτώσεις, οι οποίες θα πρέπει να εξεταστούν εκ νέου και να ιεραρχηθούν με βάση τον βαθμό επικινδυνότητάς τους. Για τις πιο σοβαρές περιπτώσεις, υπογράμμισε ότι οι ΕΟΑ οφείλουν να προχωρήσουν σε σήμανση και να εφαρμόσουν τα προβλεπόμενα μέτρα, όπως η απαγόρευση χρήσης των κτηρίων μέχρι την αποκατάστασή τους
Παρόμοια εικόνα σε όλες τις πόλεις
Το πρόβλημα των επικίνδυνων οικοδομών έχει παγκύπρια διάσταση, με τα στοιχεία από Λευκωσία, Λεμεσό, Λάρνακα και Πάφο να αποτυπώνουν το μέγεθος του προβλήματος αλλά και τις διαφορετικές ταχύτητες και δυσκολίες στη διαχείρισή του από τους ΕΟΑ και τις τοπικές Αρχές.
Στη Λευκωσία, ο όγκος των υποθέσεων παραμένει ιδιαίτερα μεγάλος. Σύμφωνα με τον ΕΟΑ Λευκωσίας, συνολικά 268 οικοδομές έχουν κηρυχθεί επικίνδυνες μέχρι σήμερα, ενώ τέσσερις περιπτώσεις κρίνονται άμεσης προτεραιότητας και χρήζουν εκκένωσης. Οι υποθέσεις αυτές προστίθενται σε ένα ευρύτερο φορτίο 1.466 εκκρεμοτήτων που παραλήφθηκαν από δήμους και την επαρχιακή διοίκηση. Το εκτιμώμενο κόστος για παρεμβάσεις στις 268 οικοδομές ανέρχεται στα 2,3 εκατομμύρια ευρώ, χωρίς να υπολογίζονται λειτουργικά έξοδα, την ώρα που η κρατική χορηγία των 2 εκατομμυρίων αφορά το σύνολο των ΕΟΑ για δύο χρόνια. Παρά τις ενέργειες που έχουν γίνει, μέχρι στιγμής δεν έχουν πραγματοποιηθεί εκκενώσεις, με τον Οργανισμό να σημειώνει ότι πολλές από τις επικίνδυνες οικοδομές εξακολουθούν να κατοικούνται.
Για τις τέσσερις πιο κρίσιμες περιπτώσεις, έχει ήδη εκδοθεί διάταγμα εκκένωσης για οικοδομή στο κέντρο της πόλης, ενώ άλλες τρεις περιπτώσεις αφορούν συνοικισμούς, δύο εκ των οποίων συνδέονται με το σχέδιο «ΚτίΖω» και πολύχρονες δικαστικές διαδικασίες. Ο ΕΟΑ επισημαίνει ότι προχωρούν επιτόπιοι έλεγχοι, εκδίδονται ειδοποιήσεις προς ιδιοκτήτες και λαμβάνονται μέτρα όπως περίφραξη και απομάκρυνση επικίνδυνων στοιχείων, υπογραμμίζοντας παράλληλα την ανάγκη για περισσότερους πόρους και ενίσχυση των εργαλείων.
Στη Λεμεσό, τα στοιχεία που παρουσίασε ο δήμαρχος Γιάννης Αρμεύτης και αφορούν μόνο τον Δήμο Λεμεσού καταδεικνύουν ότι το πρόβλημα έχει ήδη καταγραφεί σε μεγάλο βαθμό. Μέχρι το τέλος του 2024 επιθεωρήθηκαν 415 οικοδομές, εκ των οποίων περίπου 130 κηρύχθηκαν επικίνδυνες. Ανάμεσά τους περιλαμβάνονται 69 ιδιόκτητες οικοδομές, 27 πολυκατοικίες και 34 διατηρητέα κτήρια.
Την τελευταία δεκαετία, ο δήμος δαπάνησε περίπου 1,6 εκατομμύριο ευρώ για παρεμβάσεις, ενώ το συνολικό κόστος για άρση της επικινδυνότητας εκτιμάται στα 8 εκατομμύρια ευρώ. Μετά τη μεταφορά αρμοδιοτήτων στους ΕΟΑ, ο δήμος ενημέρωσε για τις περιπτώσεις αυτές και συνέχισε να συνδράμει, εντοπίζοντας επιπλέον 49 οικοδομές που χρήζουν αξιολόγησης, ανεβάζοντάς τις στις 180.
Παράλληλα, έχει ζητηθεί οικονομική στήριξη ύψους 3 εκατομμυρίων ευρώ από το Υπουργείο Εσωτερικών, με έμφαση στο κέντρο της πόλης, με το υπουργείο να απαντά αρνητικά αφού είναι αρμοδιότητα του ΕΟΑ.
Στη Λάρνακα ανακοινώθηκε ήδη ότι οι επικίνδυνες οικοδομές υπολογίζονται γύρω στις 500 (συμπεριλαμβανομένων και των Λευκάρων), ενώ σημαντική είναι η έκταση του προβλήματος και στην Πάφο, όπου συνολικά 226 οικοδομές καταγράφονται ως ετοιμόρροπες σε πόλη και επαρχία, εκ των οποίων 71 βρίσκονται εντός των δημοτικών ορίων Πάφου, με 10 έως 12 να θεωρούνται ιδιαίτερα επικίνδυνες. Άλλες 109 εντοπίζονται σε κοινότητες και 46 στον Δήμο Πόλης Χρυσοχούς. Μετά από έκτακτη σύσκεψη, δόθηκαν οδηγίες για επιτάχυνση των διαδικασιών και εξασφάλιση διαταγμάτων εκκένωσης όπου απαιτείται.
