Σε κατ’ οίκον περιορισμό από την υπηρεσία πληροφοριών των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης φέρεται να βρίσκεται ο πρώην πρόεδρος του Ιράν, Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ, μετά την αποκάλυψη σημαντικού μέρους των μυστικών επαφών του με το Ισραήλ.
Εκτενής έρευνα των New York Times αποκαλύπτει μια πολυετή και εξαιρετικά ασυνήθιστη επιχείρηση της Μοσάντ, η οποία δεν αποσκοπούσε απλώς στη στρατολόγηση του πρώην Ιρανού προέδρου ως πηγής πληροφοριών. Σε μεταγενέστερο στάδιο, οι Ισραηλινοί φέρονται να εξέτασαν ακόμη και το ενδεχόμενο να τον εγκαταστήσουν στην ηγεσία του Ιράν, εάν το θεοκρατικό καθεστώς κατέρρεε.
Οι πληροφορίες προέρχονται από Αμερικανούς και Ιρανούς αξιωματούχους που είχαν γνώση της επιχείρησης, καθώς και από πρόσωπα του περιβάλλοντος του Αχμαντινετζάντ. Η σημερινή κατάστασή του δεν έχει επιβεβαιωθεί επισήμως. Τέσσερις ανώτεροι Ιρανοί αξιωματούχοι, ωστόσο, δήλωσαν στους NYT ότι κρατείται από τον μηχανισμό πληροφοριών των Φρουρών της Επανάστασης και τελεί υπό περιορισμό στην κατοικία του.
Το συνέδριο για το κλίμα που έκρυβε μυστικές συνομιλίες
Η επιχείρηση άρχισε να λαμβάνει πιο συγκεκριμένη μορφή στις αρχές του 2024. Τότε, ένας υψηλόβαθμος Ούγγρος κυβερνητικός αξιωματούχος προσέγγισε τον Γκέργκελι Ντέλι, πρύτανη του Πανεπιστημίου Δημόσιας Διοίκησης Ludovika στη Βουδαπέστη.
Το αίτημα ήταν να διοργανωθεί συνέδριο για την κλιματική αλλαγή και να προσκληθεί ως ομιλητής ο Αχμαντινετζάντ. Σύμφωνα με όσα δήλωσε ο Ντέλι, η πραγματική αποστολή του συνεδρίου ήταν διαφορετική: θα λειτουργούσε ως κάλυψη για μυστικές συνομιλίες του πρώην Ιρανού προέδρου με Ισραηλινούς αξιωματούχους των υπηρεσιών πληροφοριών.
Παρά τις ανησυχίες του για τις συνέπειες που θα μπορούσε να έχει η υπόθεση στη φήμη του πανεπιστημίου, ο πρύτανης αποδέχθηκε να απευθύνει την πρόσκληση, θεωρώντας ότι, όταν δύο εχθρικές πλευρές επιθυμούν να συνομιλήσουν, η επικοινωνία πρέπει να διευκολύνεται.
Κατά την παραμονή του Αχμαντινετζάντ στη Βουδαπέστη, μέλη της ιρανικής συνοδείας ασφαλείας φέρονται να διαπίστωσαν ότι εξαφανίστηκε τουλάχιστον δύο φορές για αρκετή ώρα. Όταν τον ρώτησαν πού βρισκόταν, εκείνος υποστήριξε ότι είχε συναντήσεις με πανεπιστημιακούς καθηγητές.
Πρώην Αμερικανοί αξιωματούχοι ανέφεραν ότι ο τότε επικεφαλής της Μοσάντ, Ντέιβιντ Μπαρνέα, ταξίδεψε προσωπικά στη Βουδαπέστη για να συναντήσει τον Αχμαντινετζάντ. Λίγο αργότερα, η ισραηλινή υπηρεσία πληροφοριών ενημέρωσε τη CIA ότι είχε αποκαταστήσει επαφή με τον πρώην πρόεδρο του Ιράν.
Ο Αχμαντινετζάντ επισκέφθηκε ξανά τη Βουδαπέστη τον Ιούνιο του 2025 και φέρεται να είχε νέες συναντήσεις με Ισραηλινούς πράκτορες. Επαφές είχαν προηγηθεί, σύμφωνα με το δημοσίευμα, και στη διάρκεια ταξιδιού του στη Γουατεμάλα το 2023 για περιβαλλοντικό συνέδριο.
Οι New York Times υποστηρίζουν ότι το Ισραήλ κάλυψε μυστικά έξοδα διαμονής και ταξιδιών του Αχμαντινετζάντ και πραγματοποίησε πληρωμές προς τον Αλί Ακμπάρ Τζαβανφέκρ, στενό συνεργάτη και εκπρόσωπό του. Οι συναντήσεις εκτός Ιράν συνεχίστηκαν για χρόνια.
Από φανατικός αντίπαλος του Ισραήλ σε πιθανός διάδοχος
Η επιλογή του Αχμαντινετζάντ προκαλεί ιδιαίτερη εντύπωση λόγω του πολιτικού παρελθόντος του. Ως πρόεδρος του Ιράν από το 2005 έως το 2013 είχε υιοθετήσει ακραία αντιισραηλινή ρητορική, είχε επανειλημμένα αμφισβητήσει το Ολοκαύτωμα και είχε ζητήσει την εξαφάνιση του ισραηλινού κράτους. Κατά τη διάρκεια της προεδρίας του επιταχύνθηκε επίσης το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Μετά την αποχώρησή του από την προεδρία, όμως, οι σχέσεις του με τον ανώτατο ηγέτη Αλί Χαμενεΐ και τον σκληρό πυρήνα του καθεστώτος επιδεινώθηκαν. Οι αρχές τού απαγόρευσαν τρεις φορές να διεκδικήσει εκ νέου την προεδρία, συνεργάτες του συνελήφθησαν και οι μετακινήσεις του τέθηκαν υπό αυξανόμενους περιορισμούς.
Τα τελευταία χρόνια εμφανιζόταν περισσότερο ως επικριτής της διαφθοράς και της κακοδιοίκησης, επιχειρώντας να οικοδομήσει ένα νέο προφίλ ως υπερασπιστής των απλών Ιρανών.
Πρόσωπο από το στενό περιβάλλον του ανέφερε στους New York Times ότι ο Αχμαντινετζάντ είχε καταλήξει στο συμπέρασμα πως δεν μπορούσε να επιστρέψει στην εξουσία όσο παρέμενε το υφιστάμενο σύστημα. Θεωρούσε επομένως ότι η ξένη παρέμβαση θα μπορούσε να αποτελέσει τον δρόμο για την πολιτική του επάνοδο.
Ο ίδιος φέρεται να παρουσίαζε τον εαυτό του ως μεταρρυθμιστή και να υποστήριζε ότι, εάν επέστρεφε στην εξουσία, το Ιράν θα μπορούσε να αναγνωρίσει το Ισραήλ και να ενταχθεί στις Συμφωνίες του Αβραάμ.
Ο πρώην σύμβουλός του Αμπντολρεζά Νταβαρί εκτίμησε ότι το βασικό κίνητρο του Αχμαντινετζάντ δεν θα ήταν τα χρήματα, καθώς διέθετε ήδη οικονομική επιφάνεια και εκτεταμένο δίκτυο συμφερόντων. Κατά την άποψή του, το πραγματικό κίνητρο θα ήταν η επιστροφή στην κορυφή της εξουσίας.
Το ισραηλινό πλήγμα και η μαύρη Peugeot
Η επιχείρηση κορυφώθηκε στις 28 Φεβρουαρίου 2026, κατά τις πρώτες ημέρες του πολέμου των ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον του Ιράν.
Ισραηλινή αεροπορική επιδρομή έπληξε το συγκρότημα κατοικιών του Αχμαντινετζάντ στην Τεχεράνη. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, στόχος δεν ήταν να σκοτωθεί ο πρώην πρόεδρος, αλλά να πληγούν το κτήριο στο οποίο βρίσκονταν οι φρουροί του και το θωρακισμένο όχημά του.
Λίγη ώρα μετά την επίθεση, μια μαύρη Peugeot εμφανίστηκε στο σημείο. Παρέλαβε τον Αχμαντινετζάντ και απομακρύνθηκε με μεγάλη ταχύτητα μέσα στο χάος που είχε προκαλέσει ο βομβαρδισμός.
Αμερικανοί και Ιρανοί αξιωματούχοι που γνώριζαν τις λεπτομέρειες της επιχείρησης υποστήριξαν ότι στο αυτοκίνητο βρίσκονταν πράκτορες της Μοσάντ. Ο πρώην πρόεδρος μεταφέρθηκε σε μυστικό ασφαλές κατάλυμα εντός του Ιράν, από όπου θα άρχιζε, σύμφωνα με τον σχεδιασμό, η διαδικασία για την ανατροπή του καθεστώτος και την ανάδειξή του στην ηγεσία της χώρας.
Το ευρύτερο σχέδιο φέρεται να περιλάμβανε, εκτός από τις αμερικανοϊσραηλινές επιδρομές, τον εξοπλισμό και την εκπαίδευση κουρδικών αντικαθεστωτικών δυνάμεων που βρίσκονταν στο βόρειο Ιράκ. Οι δυνάμεις αυτές θα επιχειρούσαν να εισέλθουν στο Ιράν, να καταλάβουν εδάφη και να εντείνουν την πίεση στο καθεστώς.
Το σχέδιο, ωστόσο, κατέρρευσε. Ο Αχμαντινετζάντ φέρεται να αναστατώθηκε από τον χαοτικό και βίαιο τρόπο με τον οποίο πραγματοποιήθηκε η απομάκρυνσή του. Παράλληλα, άρχισε να απογοητεύεται από τη στρατηγική του Ισραήλ και από τις πραγματικές πιθανότητες επιστροφής του στην εξουσία.
Υπό συνθήκες που παραμένουν αδιευκρίνιστες, εγκατέλειψε το ασφαλές κατάλυμα. Έκτοτε δεν εμφανίστηκε δημόσια, παρά μόνο για λίγα λεπτά την περασμένη εβδομάδα στην νεκρώσιμη πομπή του Αλί Χαμενεΐ, όπου εμφανίστηκε υπό αυστηρή φρούρηση.
Σύμφωνα με τέσσερις ανώτερους Ιρανούς αξιωματούχους, οι αρχές της Τεχεράνης έχουν πλέον αποκαλύψει μεγάλο μέρος των επαφών του με την ισραηλινή πλευρά. Ο πρώην πρόεδρος φέρεται να βρίσκεται υπό τον έλεγχο της υπηρεσίας πληροφοριών των Φρουρών της Επανάστασης και να τελεί σε κατ’ οίκον περιορισμό.
Η σημερινή κατάσταση του Αχμαντινετζάντ παραμένει επισήμως ασαφής. Τόσο η Μοσάντ όσο και ο εκπρόσωπός του αρνήθηκαν να σχολιάσουν τις πληροφορίες των New York Times.
