Νέα ώθηση στο εγχείρημα ενεργειακής συνεργασίας της Ανατολικής Μεσογείου επιχειρεί να δώσει η κοινή διακήρυξη της 10ης Υπουργικής Συνόδου του Φόρουμ Φυσικού Αερίου της Ανατολικής Μεσογείου (East Mediterranean Gas Forum – EMGF), η οποία πραγματοποιήθηκε στην Ουάσινγκτον, υπό την αιγίδα και με ισχυρή πολιτική στήριξη των Ηνωμένων Πολιτειών.
Η σύνοδος πραγματοποιήθηκε υπό την προεδρία του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας της Ελλάδας, Σταύρου Παπασταύρου, μετά από κοινή πρόσκληση με τον Αμερικανό ομόλογό του Chris Wright, και μετείχαν οι υπουργοί Ενέργειας της Κύπρου, της Αιγύπτου, της Ελλάδας, του Ισραήλ, της Ιταλίας, της Ιορδανίας και της Παλαιστίνης. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, οι Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής και η Παγκόσμια Τράπεζα συμμετείχαν ως παρατηρητές.
Η Υπουργική Σύνοδος σηματοδοτεί την επανενεργοποίηση ενός σχήματος περιφερειακής συνεργασίας που τα τελευταία χρόνια είχε υποχωρήσει από το προσκήνιο λόγω γεωπολιτικών εξελίξεων και μεταβολών στις διεθνείς ενεργειακές προτεραιότητες και της σαφούς πρόθεσης της Ουάσινγκτον να διαδραματίσει ενεργότερο ρόλο στην ενεργειακή αρχιτεκτονική της Ανατολικής Μεσογείου.
Στη διακήρυξη υπογραμμίζεται η «συνεχής δέσμευση των Ηνωμένων Πολιτειών στην προώθηση του διαλόγου για την ενίσχυση της ενεργειακής συνεργασίας στην Ανατολική Μεσόγειο», στοιχείο που ερμηνεύεται ως πολιτική επένδυση των ΗΠΑ στη σταθερότητα και στη γεωστρατηγική σημασία της περιοχής.
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά η αναφορά της διακήρυξης στον «πλήρη σεβασμό στα δικαιώματα των μελών επί των φυσικών τους πόρων, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο», διατύπωση με πολιτική βαρύτητα για χώρες όπως η Κύπρος και η Ελλάδα, σε μια περίοδο κατά την οποία οι ενεργειακοί σχεδιασμοί στην Ανατολική Μεσόγειο εξακολουθούν να επηρεάζονται από περιφερειακές εντάσεις και ανταγωνισμούς. Ωστόσο από το κείμενο δεν προκύπτει διάθεση αντιπαράθεσης με την Τουρκία, η οποία προβάλλει μονομερώς αξιώσεις στην Ανατολική Μεσόγειο.
«Η διαρκής πολιτική βούληση και η προσήλωση στον εποικοδομητικό διάλογο αποτελούν απαραίτητες προϋποθέσεις προς όφελος της περιοχής και των λαών της. Υπό αυτή την έννοια, η συνάντηση σηματοδότησε ένα σημαντικό βήμα για την επανενεργοποίηση της συλλογικής δέσμευσης στο πλαίσιο του EMGF», αναφέρει η διακήρυξη.
Οι υπουργοί συμφώνησαν ότι το EMGF παραμένει μια κρίσιμη πλατφόρμα για την ενεργειακή ασφάλεια της περιοχής και πέραν αυτής, δίνοντας έμφαση στη δημιουργία διασυνδεδεμένων και ανθεκτικών ενεργειακών συστημάτων με βάση το φυσικό αέριο. Παράλληλα, επαναβεβαιώθηκε ο στόχος ανάδειξης της Ανατολικής Μεσογείου σε στρατηγικό ενεργειακό διάδρομο που συνδέει τη Μέση Ανατολή, την Ευρώπη και την Αφρική.
Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρέθηκε και η αναθεώρηση της μακροπρόθεσμης στρατηγικής του Φόρουμ, η οποία βρίσκεται υπό επεξεργασία στο Εκτελεστικό Συμβούλιο, με στόχο την επίτευξη κοινής αντίληψης μεταξύ των κρατών μελών για τη μελλοντική κατεύθυνση του οργανισμού.
Παράλληλα, οι συμμετέχοντες εξέφρασαν την πρόθεσή τους να ενισχύσουν τις πρωτοβουλίες συνεργασίας μεταξύ κυβερνήσεων, βιομηχανίας και χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, μέσω μηχανισμών όπως οι Ομάδες Εφαρμογής της Συμβουλευτικής Επιτροπής Βιομηχανίας Φυσικού Αερίου, επιδιώκοντας πιο συντονισμένες πολιτικές και τεκμηριωμένη λήψη αποφάσεων.
Οι υπουργοί εξέφρασαν την εκτίμησή τους προς τις Ηνωμένες Πολιτείες για τη φιλοξενία της Υπουργικής Συνάντησης και απηύθυναν ευχαριστίες προς τον Πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, και τον υπουργό Ενέργειας, Κρις Ράιτ, για τη συμβολή τους.
Τέλος, υπογράμμισαν ότι η πρωτοβουλία αυτή καταδεικνύει την κοινή βούληση για την προώθηση εποικοδομητικής συνεργασίας προς ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας και της ανθεκτικότητας των ενεργειακών συστημάτων, αναδεικνύοντας παράλληλα την αλληλεξάρτηση μεταξύ των δικτύων φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας σε μια κρίσιμη συγκυρία.
