Δεν υπάρχει μεγαλύτερος λαϊκισμός από τις αποζημιώσεις χωρίς κοινωνικά και εισοδηματικά κριτήρια, όπως αυτές που δόθηκαν στους κατόχους αξιογράφων, αλλά και στους κουρεμένους καταθέτες της Λαϊκής Τράπεζας και -σε μικρότερο βαθμό- της Τράπεζας Κύπρου. Ωστόσο, εκείνες οι αποζημιώσεις δόθηκαν με τα ταμεία του κράτους γεμάτα, τις τιμές ενέργειας να υποχωρούν και τα εισοδήματα να αυξάνονται χάρη στην ισχυρή ανάπτυξη. Η αντιστροφή, όμως, του οικονομικού κλίματος λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή, καθιστά την επανάληψη των περσινών πληρωμών εγκληματικά λαϊκιστική. Πρέπει κάποιος ενήλικας να τους το εξηγήσει και να πράξει το σωστό: να δοθούν, δηλαδή, αποζημιώσεις με κοινωνικοοικονομικά κριτήρια, υποδεικνύοντας παράλληλα από πού μπορούν να γίνουν εξοικονομήσεις.
«Και τι σε νοιάζει εσένα, ρε φίλε, πού θέλει να μοιράσει λεφτά η πολιτεία; Είναι ή δεν είναι θύματα αδικίας οι κάτοχοι αξιογράφων της Λαϊκής Τράπεζας και οι καταθέτες που έχασαν τα λεφτά τους το 2013; Γίναμε στον 'Πολίτη' και στην εκπομπή 'Show me the Money' βασιλικότεροι της Τρόικας; Και γιατί να μην δοθούν αποζημιώσεις στα 'πλάσματα', με τα ταμεία γεμάτα και το χρέος να υποχωρεί; Τι πειράζει, δηλαδή, αν κερδίσουν η κυβέρνηση και η Βουλή λίγους πόντους; Δεν βλέπεις που οι θεσμοί είναι στα τάρταρα κι εσείς οι δημοσιογράφοι έχετε εμπεδώσει την εικόνα πως τίποτα δεν λειτουργεί; Άσε τους, λοιπόν, να μοιράσουν τα λεφτά. Τουλάχιστον, αν είναι να βουλιάξουμε από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή, ας πάμε με λεφτά στην τσέπη». Υπάρχει και αυτή η λογική.
Πρόκειται για την επιτομή του προσκαιρισμού και τη χαρά των λαοπλάνων. Μπορούμε, όμως, να κάνουμε το σωστό; Θυμόμαστε ως κράτος ποιο είναι το δίκαιο; Το δίκαιο είναι να αποζημιώσουμε τους μικροκαταθέτες και τους μικροκατόχους αξιογράφων με βάση ηλικιακά κριτήρια, θέματα υγείας και εισοδήματος, και όχι με βάση το πόσα πολλά λεφτά έχασαν. Γιατί, αν έχασες κάποια εκατομμύρια αλλά έχεις άλλα τόσα, καλό είναι να περιμένεις να αποζημιωθούν πρώτα οι φτωχότεροι και όχι αυτοί που έχουν την καλύτερη πρόσβαση στα κέντρα λήψης αποφάσεων. Μπορεί να αντέξει το σύστημα να δει να μπαίνουν πρώτοι στη γραμμή για αποζημιώσεις οι χαμηλοσυνταξιούχοι που έχασαν τις οικονομίες τους, ή θα νιώσουμε πως χάθηκε η «τάξη»; Να ξέρει, δηλαδή, ο καθένας τη θέση του. Ή μήπως πρέπει να περάσουν πρώτοι όσοι έχασαν πολλά και, μάλλον, έχουν ακόμη περισσότερα;
Ας περάσουμε, όμως, και στη δημοσιονομική πτυχή του θέματος. Ωραία τα καταφέραμε πέρσι, με μια χρονιά-ρεκόρ σε έσοδα και ανάπτυξη κοντά στο 4%. Φέτος, που η μισή τουριστική σεζόν χάθηκε από το χτύπημα με drone, με τον ρυθμό ανάπτυξης να πέφτει στο μισό σε σχέση με πέρσι και τα σταθερά έξοδα του κράτους να καταγράφουν επίσης ρεκόρ, από πού θα γίνουν περικοπές για να πληρωθούν οι αποζημιώσεις; Θα αγγίξουμε το κρατικό μισθολόγιο, τις αναπτυξιακές δαπάνες ή τις κοινωνικές παροχές; Θα παραβιάσουμε όλους τους κανόνες δημοσιονομικής πειθαρχίας για να δούμε αν οι αγορές θα μας τιμωρήσουν με υψηλά επιτόκια, ή θα προσποιηθούμε πως κανείς δεν κοιτάζει; Να σπρώξουμε για λίγο ακόμη τη δημοσιονομική πειθαρχία παρακάτω, μέχρι να δούμε πού μπορεί να βγει. Στο κάτω-κάτω, συμβαίνει και στις πιο σοβαρές ευρωπαϊκές οικονομίες.
Μόνο που, αν μάθαμε κάτι από το 2013, είναι πως δεν είμαστε όλοι ίσοι κι όμοιοι. Πως κάποιοι είναι συστημικοί και θα τους διασώσουν, ενώ κάποιοι άλλοι έχουν πολύ πιο σοβαρές προσβάσεις στην αγορά από εμάς. Πως μικρά κράτη, αμφιλεγόμενα και στην περιφέρεια της ΕΕ, θα πρέπει να είναι διπλά και τριπλά προσεκτικά. Πως δεν μας παίρνει να σπάμε τους κανόνες που φτιάχνουν οι μεγάλοι και οι αγορές. Τι δεν καταλάβαμε από όλα αυτά;
Και αυτό είναι ακόμη πιο ανησυχητικό από τα 50 εκατομμύρια ευρώ που θα δώσουμε φέτος για τους κουρεμένους του 2013. Για να δούμε αν το ερώτημα θα απαντηθεί στις 20 Ιουλίου, στην ετήσια συνέλευση του ΣΥΚΑΤΑ και στην Επιτροπή Διαχείρισης του Εθνικού Ταμείου Αλληλεγγύης.
