*Δρα Χρίστου Χριστοδουλίδη
Η κατάσταση του τερματικού φυσικού αερίου στο Βασιλικό είναι τραγική. Δεν υπάρχει καμιά ένδειξη ή επίσημη ενημέρωση ως προς το πότε και εάν κάποτε θα ολοκληρωθεί το καταστροφικό αυτό έργο, που μπορεί να στοιχίσει στον Κύπριο φορολογούμενο κοντά στο ένα δισεκατομμύριο ευρώ.
Ο θεμέλιος λίθος τέθηκε το 2019. Ο εργολάβος εγκατέλειψε το έργο πριν δύο χρόνια και έκτοτε δεν έχει γίνει τίποτα απολύτως επιτόπου. Ο εξοπλισμός που έχει εγκατασταθεί στο Βασιλικό, συμπεριλαμβανομένης και της ημιτελούς προβλήτας, σκουριάζει και το πλοίο Προμηθέας βρίσκεται στη Μαλαισία και μας στοιχίζει ουκ ολίγα κάθε μήνα για τον ελλιμενισμό του, τις επιδιορθώσεις και τη συντήρησή του. Έχουν καταβληθεί πολλά εκατομμύρια σε νομικούς και τεχνικούς συμβούλους. Η Ευρωπαϊκή Ένωση μάς ζήτησε να επιστρέψουμε την επιχορήγηση που μας είχε δώσει και η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία έχει ξεκινήσει έρευνα για το έργο αυτό. Υπάρχει σε εξέλιξη δικαστική διαδικασία στο Διαιτητικό Δικαστήριο στο Λονδίνο και ο εργολάβος ζητεί αποζημιώσεις εκατομμυρίων ευρώ. Τι άλλο χρειάζεται για να χαρακτηριστεί το έργο αυτό καταστροφικό και ως το μεγαλύτερο σκάνδαλο από ιδρύσεως της Κυπριακής Δημοκρατίας;
Το φυσικό αέριο που θα παράγεται από αυτό το τερματικό, εάν κάποτε ολοκληρωθεί, θα είναι παντελώς ασύμφορο καθότι θα είναι πανάκριβη η τιμή του λόγω του τεράστιου κεφαλαιουχικού κόστους του έργου αλλά και του υψηλού κόστους λειτουργίας και συντήρησής του. Πέραν τούτου είναι και η όλη κοστοβόρα διαδικασία που απαιτείται για τη μεταφορά του φυσικού αερίου στην Αίγυπτο, την υγροποίησή του στα τερματικά της Αιγύπτου, τη μεταφορά του υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) πίσω στο Βασιλικό, την αποθήκευσή του και την επαναεριοποίηση του LNG.
Με βάση όλα τα αρνητικά δεδομένα που επικρατούν, δεν υπάρχει πιθανότητα να ολοκληρωθεί το έργο αυτό πριν το 2030 ή το 2031, ακόμη και εάν η διαγωνιστική διαδικασία ξεκινούσε άμεσα, χωρίς μάλιστα να λαμβάνεται υπόψη πιθανή προσφυγή στην Αναθεωρητική Αρχή Προσφορών. Η πιθανότητα να μην ολοκληρωθεί ποτέ το τερματικό αυτό είναι μεγάλη, γιατί δύσκολα θα εξευρεθεί ένας σοβαρός εργολάβος που θα αναλάβει την ευθύνη να ολοκληρώσει και να εγγυηθεί ένα τέτοιο έργο που βρίσκεται σε μια τέτοια τραγική κατάσταση.
Αέριο από το «Αφροδίτη»
Ενόψει τούτου, η μόνη ελπίδα σωτηρίας για την Κύπρο για να μειωθεί η τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας αλλά και για να αποσοβηθεί ο ορατός κίνδυνος για εκ περιτροπής διακοπές ή ακόμα και blackout, λόγω της μεγάλης έλλειψης επάρκειας στην εγκατεστημένη ισχύ συμβατικής παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας που θα υπάρχει μετά το 2029, είναι να προωθηθεί άμεσα η εναλλακτική λύση για έλευση φυσικού αερίου σε αέρια μορφή μέσω ενός αγωγού μικρών διαστάσεων από το κοίτασμα «Αφροδίτη». Αυτό το φυσικό αέριο θα προέρχεται από το δικό μας μερίδιο, δηλαδή αυτό που μας αναλογεί από τις επιβεβαιωμένες ποσότητες των 120 bcm (δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα) που έχει το κοίτασμα «Αφροδίτη». Με αυτή τη λύση, πέραν της χαμηλής τιμής του φυσικού αερίου σε αέρια μορφή για τις ανάγκες της ηλεκτροπαραγωγής μας, θα έχουμε τη δική μας ενεργειακή ανεξαρτησία αλλά και ένα πολύ σημαντικό γεωπολιτικό όφελος. Θα είμαστε μια χώρα αυτόνομη ενεργειακά όσον αφορά τη συμβατική ηλεκτροπαραγωγή μας, κάτι που ελάχιστες χώρες στον κόσμο έχουν και η μόνη από τις 27 χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η ζημιά στον τόπο από τη μη έλευση φυσικού αερίου είναι τεράστια και ξεπερνά τα 350 εκατομμύρια ευρώ τον χρόνο. Συνεπώς το κόστος του αγωγού από το κοίτασμα «Αφροδίτη» στο Βασιλικό, που θα είναι δικής μας ιδιοκτησίας, θα αποσβεσθεί σε 2 χρόνια περίπου και θα έχουμε φυσικό αέριο με πολύ χαμηλό κόστος, γιατί απλά θα αφαιρείται από το μερίδιό μας.
Υπάρχει άλλη χώρα στον κόσμο που στα 160 χιλιόμετρα περίπου από τις ακτές της να έχει δικό της φυσικό αέριο, σε ποσότητες που θα την αρκούσαν για πέραν των 200 χρόνων για τις ανάγκες της ηλεκτροπαραγωγής της, και προχωρεί να κατασκευάσει τεράστια έργα εισαγωγής, αποθήκευσης και επαναεριοποίησης υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG);
Η επάρκεια
Έχουν χαθεί τρία χρόνια στις διαπραγματεύσεις μας με τη διαχειρίστρια εταιρεία του κοιτάσματος «Αφροδίτη» και είμαστε τώρα στην τραγική κατάσταση να χάνουμε 350 εκατομμύρια ευρώ τον χρόνο από τη μη έλευση φυσικού αερίου. Επιπρόσθετα, έχουμε και το πολύ σοβαρό πρόβλημα επάρκειας ισχύος συμβατικής παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, παρ' όλο που υπάρχουν μονάδες δυναμικότητας 420 MW οι οποίες παραμένουν ανενεργές, επειδή μόνο με φυσικό αέριο μπορούν να λειτουργήσουν (160 MW η 6η μονάδα της ΑΗΚ στο Βασιλικό και 260 MW του ιδιώτη παραγωγού PEC στο Βασιλικό).
Το κοίτασμα «Αφροδίτη» έχει 120 bcm (δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα) επιβεβαιωμένες ποσότητες φυσικού αερίου. Γιατί δεν δίδουμε στην Αίγυπτο μόνο τα 100 bcm και να κρατήσουμε τα 20 bcm για μας, που μπορούν να καλύψουν τις ανάγκες της συμβατικής ηλεκτροπαραγωγής της Κύπρου για τα επόμενα 40 χρόνια; Θα είναι έγκλημα να μην γίνει αυτή η πρόνοια για την Κύπρο, τώρα που ολοκληρώνεται το πλάνο ανάπτυξης (FEED) του κοιτάσματος «Αφροδίτη».
Η ποσότητα των 0,5 bcm φυσικού αερίου που χρειαζόμαστε το χρόνο για τη δική μας ηλεκτροπαραγωγή άνετα θα μπορούσε να προέλθει από το μερίδιο που μας αναλογεί. Και θα πρέπει να σταματήσει το παραμύθι ότι δεν συμφέρει ο αγωγός επειδή είναι λίγη η ποσότητα που χρειαζόμαστε και ότι είναι οι εταιρείες/επενδυτές που αποφασίζουν για την ανάπτυξη των κοιτασμάτων μας. Έχουμε και εμείς λόγο, ειδικά πάνω στο δικό μας μερίδιο, από τις επιβεβαιωμένες ποσότητες του κοιτάσματος «Αφροδίτη». Ο αγωγός προς το Βασιλικό θα είναι δικής μας ιδιοκτησίας και να πληρώσουμε εμείς το κόστος του αγωγού, για να μην υπάρχει καμία επιβάρυνση στο κόστος ανάπτυξης του κοιτάσματος και αρνητική τοποθέτηση από πλευράς της διαχειρίστριας εταιρείας.
Η ενεργειακή ανεξαρτησία και το γεωπολιτικό όφελος είναι τεράστιας σημασίας για την Κύπρο. Δεν θα υπήρχε καμιά επίπτωση τώρα στα ενεργειακά μας όσον αφορά την ηλεκτροπαραγωγή, από τις μεγάλες αυξομειώσεις διεθνώς στα καύσιμα. Δεν υπάρχει άλλη λύση για την Κύπρο για να μειωθεί η τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας.
Ενέργειες, επιπτώσεις και οφέλη
1. Αγωγός μεταφοράς φυσικού αερίου σε αέρια μορφή από το κοίτασμα «Αφροδίτη» στο Βασιλικό και εγκατάσταση χερσαίας μονάδας καθαρισμού/φιλτραρίσματος και διάθεση του φυσικού αερίου στις μονάδες της ΑΗΚ και στους ιδιώτες παραγωγούς στην περιοχή του Βασιλικού. Το κόστος της επένδυσης θα αποσβεσθεί σε δύο χρόνια περίπου, εφόσον η ζημιά από τη συνέχιση στη χρήση των ρυπογόνων μαζούτ και ντίζελ είναι 350 εκατ. τον χρόνο.
2. Κατασκευή υποθαλάσσιου αγωγού φυσικού αερίου από το Βασιλικό στη Δεκέλεια και εγκατάσταση μονάδας 160 MW ή και 220 MW συνδυασμένου κύκλου για να κρατηθεί η Δεκέλεια ως ηλεκτροπαραγωγός σταθμός βάσης.
3. Η μονάδα 6 της ΑΗΚ συνδυασμένου κύκλου ισχύος 160 MW στο Βασιλικό, με κόστος που υπερβαίνει τα 160 εκατομμύρια ευρώ, παραμένει ανενεργή εδώ και δύο χρόνια επειδή μόνο με φυσικό αέριο μπορεί να λειτουργήσει. Η μονάδα του ιδιώτη παραγωγού PEC, ισχύος 260 MW, μόνο με φυσικό αέριο μπορεί να λειτουργήσει. Συνεπώς, χωρίς φυσικό αέριο, δεν έχουμε 420 MW από τις δύο αυτές μονάδες.
4. Οι τρεις ατμοηλεκτρικές μονάδες (1, 2 και 3) στο Βασιλικό, συνολικής ισχύος 390 MW, που χρησιμοποιούν ως καύσιμο το ρυπογόνο μαζούτ, θα πρέπει να αποσυρθούν μετά το 2029, λόγω των υποχρεώσεών μας ως κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυτές οι μονάδες έχουν ήδη μετατραπεί από την ΑΗΚ και μπορούν να καίνε και φυσικό αέριο. Με την έλευση του φυσικού αερίου, θα υπάρχει δυνατότητα αξιοποίησης αυτών των μονάδων.
5. Μετά το 2029, που θα αποσυρθούν οι 6 μονάδες της Δεκέλειας ισχύος 360MW και οι τρεις ατμοηλεκτρικές μονάδες (1, 2 και 3) του Βασιλικού ισχύος 390MW, θα αντιμετωπίσουμε ένα τεράστιο πρόβλημα επάρκειας ισχύος συμβατικής παραγωγής, καθότι η εγκατεστημένη ισχύς θα μειωθεί από τα 1.478 MW στα 820 MW, που είναι αδύνατο να καλύψει τη ζήτηση του ηλεκτρικού μας φορτίου.
6. Δυστυχώς, οι ιθύνοντες εμμένουν ακόμα στην κατασκευή του τερματικού LNG στο Βασιλικό, μιας εξαρχής λανθασμένης απόφασης, μιας παταγώδους αποτυχίας, που θα αυξήσει ακόμη περισσότερο την τιμή της κιλοβατώρας. Ως παράδειγμα έχουμε την Ευρώπη και κυρίως τη Γερμανία, όπου το κόστος της ενέργειας αυξήθηκε σημαντικά με την εισαγωγή LNG σε αντικατάσταση της εισαγωγής φυσικού αερίου σε αέρια μορφή μέσω αγωγών.
7. Ειδικά για την Κύπρο, που σε δύο με τρία χρόνια χρήσης του δικού μας φυσικού αερίου σε αέρια μορφή από το κοίτασμα «Αφροδίτη», θα αποσβεσθεί η επένδυση για την κατασκευή του αγωγού και θα παίρνουμε φυσικό αέριο σε πολύ χαμηλή τιμή, αφού θα είναι από το δικό μας μερίδιο. Το κράτος θα μπορεί να καθορίσει την τιμή του φυσικού αερίου που θα διαθέτει στην ΑΗΚ και τους ιδιώτες παραγωγούς συμβατικής ηλεκτρικής ενέργειας, με αποτέλεσμα φθηνή ηλεκτρική ενέργεια για τους καταναλωτές κα ταυτόχρονα έσοδα για το κράτος, σε σύντομο χρονικό διάστημα.
Σύγκριση της λύσης του τερματικού του Βασιλικού με την προτεινόμενη εναλλακτική λύση:
δεν ξέρουμε καν πότε θα αρχίσει η κατασκευή του ημιτελούς τερματικού,
πότε θα τελειώσει,
αν θα μπορέσει να πιστοποιηθεί το πλοίο Προμηθέας ως FSRU,
αν θα μπορέσει να λειτουργήσει το έργο με ασφάλεια και αξιοπιστία,
θα έχουμε τεράστια κόστη λειτουργίας και συντήρησης των υποδομών και μισθούς προσωπικού,
θα εξαρτώμαστε από τις διεθνείς τιμές LNG.
*πρώην διευθυντής Διαχειριστή Συστήματος Μεταφοράς Κύπρου
