Στην τελική ευθεία προκήρυξης του διαγωνισμού για προεπιλογή εργολάβου είναι η ΔΕΦΑ και η θυγατρική της ΕΤΥΦΑ για την ολοκλήρωση των ημιτελών έργων του τερματικού υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) στο Βασιλικό. Η προεπιλογή στοχεύει στην εξεύρεση εξειδικευμένων εταιρειών που θα αναλάβουν την αποπεράτωση του τερματικού. Η προσπάθεια της ΔΕΦΑ ήταν ο διαγωνισμός να προκηρυχθεί μέχρι τέλη Μαΐου, πριν από τη λήξη της θητείας του δ.σ. της ΔΕΦΑ στις 3 Ιουλίου, ώστε να είναι λυμένα τα χέρια του νέου δ.σ. για να προχωρήσει τις διαδικασίες αξιολόγησης κι επιλογής. Κάτι που μέχρι χθες δεν είχε γίνει κατορθωτό.
Όπως εξηγεί στον «Π» ο πρόεδρος της ΔΕΦΑ Γιώργος Ασιήκαλης, υπήρξαν κάποια ζητήματα που έθεσε το Γενικό Λογιστήριο τα οποία έπρεπε να διευκρινιστούν και να συμφωνηθούν με τον σύμβουλο/συντονιστή του έργου σε ανώτατο επίπεδο, εξ ου και η καθυστέρηση.
Όλα ακόμη ρευστά
Σύμφωνα με τον ίδιο ο οδικός χάρτης μέχρι την έναρξη των έργων έχει ως εξής:
- Υποβολή προτάσεων από ενδιαφερόμενους.
- Αξιολόγηση, διαπραγματεύσεις (πόσο χρόνο οι ίδιοι θα εκτιμούν ότι απαιτείται για την εκτέλεση του έργου και με ποιο κόστος) και προεπιλογή όσων έχουν την τεχνογνωσία/εμπειρία. Μία διαδικασία που πρέπει να ολοκληρωθεί μέχρι τον Σεπτέμβριο.
- Στους προεπιλεγέντες θα αποσταλούν οι προσφορές και τα έγγραφα του διαγωνισμού -τώρα ετοιμάζονται- για να υποβάλουν τελικές προσφορές.
- Κατακύρωση πριν το τέλος του 2026.
- Έναρξη εργασιών το 2027.
Πρέπει να έρθει το 2029
Αν εμφανιστούν περαιτέρω εμπόδια κι όλα τα πιο βήματα δεν ολοκληρωθούν πριν το τέλος του τρέχοντος έτους, με στόχο την έλευση φυσικού αερίου πριν το 2030, ο κίνδυνος να υπάρξει κενό επάρκειας στο ήδη προβληματικό ενεργειακό ισοζύγιο της χώρας, είναι υπαρκτό δεδομένης της απόσυρσης των πεπαλαιωμένων ηλεκτροπαραγωγών της Δεκέλειας, αλλά και των τριών ατμοστρόβιλων στο Βασιλικό. Αυτό επιβεβαιώνεται και μέσα από το χθεσινό πρωτοσέλιδο του «Π» το οποίο παρουσίασε το καυτό ζήτημα της επάρκειας με δηλώσεις και του υπουργού Ενέργειας Μιχάλη Δαμιανού.
Θα βρεθεί ανάδοχος;
Το στοίχημα αμέσως μετά την ανακοίνωση του διαγωνισμού προεπιλογής είναι να πειστούν αξιόπιστες και εγνωσμένου κύρους εταιρείες κατασκευής υποδομών φυσικού αερίου - κατά προτίμηση ευρωπαϊκές καθώς μετά την προηγούμενη αποτυχημένη συνεργασία στη ΔΕΦΑ «φυσάνε και το γιαούρτι». Ένα όχι εύκολο εγχείρημα για ένα ημιτελές έργο του οποίου ο ελλιπής σχεδιασμός πρέπει να ολοκληρωθεί από τον νέο ανάδοχο (συμπλήρωση master plan). Μάλιστα είχε εκφραστεί στο παρελθόν αγωνία κατά πόσο θα υπάρξει ενδιαφέρον.
Τι δεν έγινε
Ταυτόχρονα θα πρέπει να αξιολογηθεί και η κατάσταση των συμπληρωμένων υποδομών από τις εργασίες της CPP. Παρά το γεγονός ότι οι μελέτες της Technip Energies που ανέλαβε ως σύμβουλος μετά το ναυάγιο -διενήργησε μελέτες αξιολόγησης της προβλήτας, των χερσαίων υποδομών, των κατασκευαστικών υλικών στις αποθήκες, του καθορισμού των επόμενων βημάτων ολοκλήρωσης του έργου, ενώ συμμετείχε και στην ετοιμασία των προσφορών- δεν κατέδειξαν οποιοδήποτε πρόβλημα υλικών/έργων εκτός προδιαγραφών.
«Ελέγξαμε αν υπήρχε μετατόπιση των υποθαλάσσιων έργων και δεν εντοπίστηκε κάτι τέτοιο. Παράλληλα μέσα στο συμβόλαιο που θα υπογράψουμε με τον ανάδοχο θα υπάρχει πρόνοια για επανέλεγχο των υλικών και αν εντοπιστεί κάτι το οποίο δεν συνάδει με τις προδιαγραφές, θα το αντικαταστήσουμε», εξηγεί ο πρόεδρος της ΔΕΦΑ.
Όπως υποδεικνύει ο ανάδοχος θα πρέπει να προβεί και σε μελέτες επικινδυνότητας. «Μπορεί σε άλλες χώρες όπως η Κίνα να μην είναι απαραίτητες, όμως σε ευρωπαϊκό έδαφος, είναι υποχρεωτικό». Προσθέτοντας πως «υπάρχουν και άλλα πράγματα που πρέπει να εξετάσει ο εργολάβος πριν προχωρήσει». Ένα από αυτά είναι η εξεύρεση των δελτίων/πιστοποιητικών δεδομένων ασφαλείας των κατασκευαστικών υλικών, τα οποία η CPP φαίνεται πως δεν άφησε.
Πάντως ο πρόεδρος της ΔΕΦΑ ξεκαθαρίζει πως το δ.σ. αισθάνεται πιο σοφό ακολουθώντας τη διαδικασία που επέλεξε, με ανάθεση σε συμβούλους και διαγωνισμό προεπιλογής. «Αν για παράδειγμα βγαίναμε στον διαγωνισμό πριν από έναν χρόνο, θα έλειπαν από τις προσφορές σημαντικές παράμετροι, που μπορεί να οδηγούσαν σε άλλο ένα ναυάγιο. Π.χ. η ασφάλεια του έργου μπορεί να διακυβευόταν αν δεν εντάσσαμε στο έργο τη διενέργεια μελετών επικινδυνότητας. Τουλάχιστον τώρα βαδίζουμε σε σωστά μονοπάτια», καταλήγει.
Το θετικό με το πλωτό
Το θετικό στην όλη υπόθεση είναι πως η πλωτή μονάδα «Προμηθέας» που βρισκόταν «αιχμάλωτη» στη Σαγκάη το καλοκαίρι του 2024 όταν λυνόταν η συνεργασία με τη CPP, η οποία επέλεξε να το χρησιμοποιήσει ως μοχλό πίεσης στις διαπραγματεύσεις με την ΚΔ, με τη σκληρή δουλειά του δ.σ. και των τεχνοκρατών της ΔΕΦΑ και της ΕΤΥΦΑ έγινε κατορθωτό να περιέλθει στην κατοχή της ΚΔ, να οδηγηθεί σε ναυπηγείο στη Μαλαισία και να τύχει εκεί των απαραίτητων βελτιώσεων.
Σήμερα, επιβεβαιώνει ο κ. Ασιήκαλης, το πλοίο εξακολουθεί να βρίσκεται στη Μαλαισία εν αναμονή της ολοκλήρωσης του τερματικού. Με βάση τις έως τώρα αποφάσεις θα ταξιδέψει στην Κύπρο με φορτίο LNG ώστε να ολοκληρωθεί η πιστοποίησή του λίγο πριν την ολοκλήρωση του τερματικού. Το θέμα αυτό θα επαναξιολογηθεί από το δ.σ. μετά την προκήρυξη του διαγωνισμού. Ο λόγος κατά τον κ. Ασιήκαλη για τον οποίο δεν προχώρησε η ενοικίασή του σε ενδιαφερόμενους που θα το πιστοποιούσαν κιόλας, είναι γιατί το ήθελαν για μακροχρόνια ενοικίαση, 10 χρόνια τουλάχιστον, κάτι που δεν μπορούσε να γίνει δεδομένου ότι ο στόχος είναι να ολοκληρωθεί το τερματικό αποϋγροποίησης FRSU και να έρθει στην Κύπρο. Επισημαίνοντας ότι το κόστος λειτουργείας του -ενόσω μένει ανενεργό- μειώθηκε σημαντικά και κυμαίνεται στα €2-€2,5 εκατ. ετησίως. «Αν ερχόταν στην Κύπρο να σταθμεύσει το κόστος», αναφέρει, «θα ήταν το διπλάσιο».
Προμήθεια φυσικού αερίου
Στον πάγο παραμένει και η προμήθεια φυσικού αερίου. «Μια διαδικασία που τρέξαμε εδώ και καιρό, έχουμε ήδη έναν κατάλογο ενδιαφερομένων, ο οποίος επικαιροποιήθηκε και όταν γνωρίζουμε πότε θα ολοκληρωθεί το FSRU θα επανεκκινήσει», σημειώνει ο κ. Ασιήκαλης. «Έχουμε κάνει την προεργασία και είμαστε έτοιμοι για το επόμενο βήμα».
Tριπλάσιο κόστος
Όσον αφορά το κόστος του έργου, ο αρχικός προϋπολογισμός για τα κατασκευαστικά έργα που ξεκίνησαν το 2020 ήταν τα €300 εκατ., συν €200 εκατ. η λειτουργία για 20 χρόνια. Ήδη πληρώθηκαν στην CPP €200 εκατ. για το πλωτό τερματικό «Προμηθέας», και άλλα €50 εκατ. για την κατασκευή του 50% των χερσαίων έργων. Ο προϋπολογισμός -απομένουν €50 εκατ. με βάση το αρχικό συμβόλαιο- εκτιμάται ότι θα τριπλασιαστεί -τουλάχιστον- για να ολοκληρωθεί το έργο.
