Στις 22 Ιουνίου 2026, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κυρία Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν παρέθεσε δείπνο στους επικεφαλής εκπροσώπους των επτά μεγαλύτερων ευρωπαϊκών εταιρειών υψηλής τεχνολογίας. Γύρω από το τραπέζι της Γερμανίδας προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κάθισαν οι επικεφαλής των κολοσσών Airbus, Simens, ASML, Nokia, Ericsson, BMW και Mistral AI. Ασφαλώς η επιλογή δεν ήταν τυχαία, αφού το αποτύπωμα, των συγκεκριμένων επιχειρήσεων στον νευραλγικό τομέα των υψηλών τεχνολογιών αιχμής στην αλυσίδα παραγωγής και εφαρμογής της Τεχνητής Νοημοσύνης, είναι γνωστό.
Ασφαλώς υπάρχουν και άλλες ευρωπαϊκές επιχειρήσεις εξίσου σημαντικές με εκείνες που κάλεσε η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, αλλά η επιλογή της ίσως να μπορεί να εξηγηθεί καλύτερα από την ίδια. Σκοπός της συνάντησης ήταν να συζητηθεί η κατάσταση πραγμάτων γύρω από τις εξελίξεις στην Τεχνητή Νοημοσύνη και στις συνδεδεμένες με αυτήν προαπαιτούμενες τεχνολογικές υποδομές και υφιστάμενες και μελλοντικές εφαρμογές. Και τούτο επειδή η ΕΕ αντιμετωπίζει ήδη μια πολύ σοβαρή κρίση στην παγκόσμια κούρσα ανάπτυξης αυτών των τεχνολογιών.
Η κρίση αυτή αποτυπώνεται άλλωστε και στα δεδομένα του κλάδου στην ΕΕ. Με βάση τη σχετική συγκριτική μελέτη που ετοίμασε η ΕΕ και που βρίσκεται δημοσιευμένη στην ιστοσελίδα της, από τα 2.900 αναγνωρισμένα μεγάλα μοντέλα Τεχνητής Νοημοσύνης που λειτουργούν διεθνώς, μόνο τα 30 φτιάχτηκαν στην Ευρώπη. Από πλευράς, δε, των σχετικών επεξεργαστών GPUs, τα τρία τέταρτα του συνολικού παγκόσμιου αριθμού τους βρίσκονται στις ΗΠΑ, και ένα άλλο 15% στην Κίνα. Τούτο άλλωστε αντανακλάται και στη διασπορά των Κέντρων Επεξεργασίας Δεδομένων (Data Centers) διεθνώς, όπου και εκεί οι ΗΠΑ προηγούνται με πολύ μεγάλη διαφορά από τους υπόλοιπους μεγάλους παίχτες του κλάδου, όπως η Κίνα, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γερμανία και η Γαλλία.
Η δυναμική που χαρακτηρίζει τις αμερικανικές και πλέον και τις κινεζικές εταιρείες δεν έχει βρει αντίστοιχή της σε κάποια ευρωπαϊκή πλατφόρμα, παρά τις προσπάθειες της γαλλικής Mistral AI, έστω και αν πλέον γίνονται κάποιες απόπειρες για απεξάρτηση από τις αμερικανικές κυρίως πλατφόρμες, που μάλλον παραμένουν περισσότερο σε επίπεδο συμβολισμών αντί ουσίας, όπως έγινε πρόσφατα, για παράδειγμα, με τη μηχανή αναζήτησης στους υπολογιστές του Ευρωκοινοβουλίου. Ακόμα και η Γαλλία και η Γερμανία, που έχουν την υποδομή να στηρίξουν ένα τέτοιο επιχείρημα, βρίσκονται πολύ μακριά από την πολυπόθητη αυτονομία ή έστω την απεξάρτηση από τις μεγάλες αμερικανικές πλατφόρμες.
Επιπλέον, βλέπουμε μπροστά στα μάτια μας και εμείς εδώ στην Κύπρο και στην Ελλάδα, πως οι αμερικανικοί κολοσσοί κατάφεραν να γίνουν «εταίροι» των κυβερνήσεων μέσω πιλοτικών και δοκιμαστικών εργαλείων και ακολούθως να αξιοποιήσουν την πολιτική «ευπλαστότητα» των κρατών της ευρωπαϊκής περιφέρειας που δεν έχουν καμιά ίδια δυνατότητα και υποδομή, για να εισχωρήσουν αξιοποιώντας το πλεονέκτημα που αποκτούν. Και αυτό με τη σειρά του, αλλάζει και τους πολιτικούς συσχετισμούς γύρω από τον καθορισμό της πολιτικής της ΕΕ για τον κλάδο της Τεχνητής Νοημοσύνης επί του εδάφους, ό,τι και αν λένε οι πολυσέλιδες μελέτες και δημόσιες ομιλίες των πολιτικών στην Ευρώπη ή στα κράτη μέλη.
Αυτή η παρατηρούμενη διάσταση μεταξύ προθέσεων και δυνατοτήτων κάποια στιγμή θα βρεθεί στην κορυφή της πολιτικής ατζέντας και εκεί η ΕΕ θα ανακαλύψει, αν δεν το ανακάλυψε ήδη, πως τα κράτη μέλη της απέκτησαν ακόμα έναν τομέα στον οποίο διαφέρουν και διαφωνούν. Με τη διαφορά, ότι αυτός ο τομέας δεν θα αφορά ένα οποιοδήποτε αγαθό ή υπηρεσία, αλλά την υποδομή πάνω στην οποία θα αναπτυχθεί η ανθρωπότητα από εδώ και πέρα.
Θα δούμε αν θα τα καταφέρει η πρόεδρος της ΕΕ και οι μεγάλες ευρωπαϊκές εταιρείες να ενεργήσουν με τον τρόπο που υποδεικνύουν οι σχετικές εξαγγελθείσες στρατηγικές και πρωτοβουλίες όπως του πακέτου τεχνολογικής κυριαρχίας ή αν στο τέλος η «αυτονομία» θα καταντήσει κενή περιεχομένου και η αποτυχία θα δικαιολογηθεί, ακόμα μια φορά, ως «επιλογή» και αν θα συνεχίσουμε να αναλωνόμαστε σε πρωταθλητισμό κανονισμών, που πλέον και αυτός σταδιακά αναθεωρείται, αφού εκτός από τις ΗΠΑ και την Κίνα, περισσότερο εμποδίζει τις δικές μας μικρότερες σε μέγεθος και δυνατότητες προσπάθειες από του να ευδοκιμήσουν.
