Σε μία πλαγιά έξω από τη Σμύρνη βρίσκεται μια σπηλιά γνωστή σε γενιές ντόπιων ως το μέρος όπου ο Όμηρος έγραψε την "Οδύσσεια".
"Αυτός ο τόπος πάντα λεγόταν Κοιλάδα του Ομήρου από τους ντόπιους. Ταξιδιώτες από όλο τον κόσμο έρχονταν και έβλεπαν τη σπηλιά όπου λέγεται ότι ο Όμηρος συνέθεσε τα ποιήματά του", εξήγησε ο Τούρκος ερευνητής Αλτάν Αλτίν, ο οποίος έχει γράψει ένα βιβλίο για το θέμα.
Στην πραγματικότητα, κανείς δεν γνωρίζει ακριβώς πού έγραψε ο Όμηρος τα έπη του και υπάρχουν πολλοί μύθοι για τη σπηλιά. Σήμερα, φυσικά, η συζήτηση έχει γίνει πιο ζωντανή και άμεση χάρη στην ταινία του Κρίστοφερ Νόλαν "Η Οδύσσεια".
Ο επικός ποιητής έχει συνδεθεί ήδη από την αρχαιότητα με την περιοχή της Σμύρνης. "Οι Σμυρναίοι έχουν τον ποταμό Μέλη, με τα όμορφα νερά του, και στις πηγές του είναι η σπηλιά, όπου λένε ότι ο Όμηρος συνέθεσε τα ποιήματά του", έγραψε ο Έλληνας χρονικογράφος και γεωγράφος του 2ου αιώνα, Παυσανίας. Αυτά τα λόγια έχουν τροφοδοτήσει μια συζήτηση, που συνεχίζεται μέχρι σήμερα, σχετικά με τη ζωή του Ομήρου και την τοποθεσία του ποταμού όπου πιστεύεται ότι ο ποιητής γεννήθηκε τον 8ο αιώνα π.Χ.
Εξαιρετική ακρίβεια
Η επίσκεψη στη σπηλιά, που είναι γεμάτη βράχους, δεν είναι εύκολη. Στα τοιχώματά της έχουν χαραχτεί ελληνικές επιγραφές στους τοίχους, αν και δεν είναι σαφές πόσο παλιές είναι. Αν και άλλα μέρη, κυρίως η Χίος, διεκδικούν επίσης την καταγωγή του Ομήρου, η αρχαία Σμύρνη και η ενδοχώρα της - όπου βρίσκεται η πόλη Μπορνόβα - συνδέονται στενά με τον ποιητή.
"Για μένα, δεν υπάρχει αμφιβολία, ο Όμηρος είναι από την Μπορνόβα. Σε κάθε περίπτωση, είναι από την Ιωνία, που περιλαμβάνει τη Σμύρνη και τη Χίο. Είναι από αυτά τα εδάφη", δήλωσε ο Αλτίν στο Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων (AFP).
Για να υποστηρίξει τη θεωρία του, ο Αλτίν αναφέρθηκε σε ένα ανάγλυφο του 3ου αιώνα π.Χ. που απεικονίζει την αποθέωση του Ομήρου, το οποίο λέει ότι αναπαριστά τη σπηλιά της Μπορνόβα με εξαιρετική ακρίβεια. "Αυτό το ανάγλυφο ήταν ήδη γνωστό, αλλά κανείς δεν είχε παρατηρήσει ποτέ τις ταυτόσημες λεπτομέρειες που βρίσκονται στη σπηλιά του Ομήρου. Αυτή είναι η πρώτη φορά που ήρθε στο φως μια τόσο λεπτομερής γεωγραφική περιγραφή," σημείωσε.
Αρχαιολογικά ευρήματα από την περιοχή υποδηλώνουν επίσης μια σύνδεση με τον Όμηρο. "Τα ευρήματα από τις ανασκαφές, ειδικά νομίσματα που φέρουν ομοιότητα με τον Όμηρο, μας δείχνουν ότι οι κάτοικοι της αρχαίας Σμύρνης θεωρούσαν τον ποιητή δικό τους," είπε ο αρχαιολόγος Μεχμέτ Ακίφ Ερντέμ. "'Η Ιλιάδα' και 'Η Οδύσσεια' γράφτηκαν στις (αρχαίες ελληνικές) διαλέκτους της Ιωνίας και της Αιολίας, υποδηλώνοντας ότι η αρχαία Σμύρνη και η Μπορνόβα θα μπορούσαν να είναι ανάμεσα στις πατρίδες του Ομήρου," είπε.
Ο Όμηρος παντού
Πέρα από την ακαδημαϊκή συζήτηση σχετικά με την καταγωγή του, ο Όμηρος είναι παντού στην Μπορνόβα. Στο Γεσιλόβα Χογιούκ, μια νεολιθική τοποθεσία που θεωρείται ο παλαιότερος γνωστός προϊστορικός οικισμός στη Σμύρνη, υπάρχει ένα άγαλμα του Ομήρου με την επιγραφή: "Συνέθεσα τα έπη 'Η Ιλιάδα' και 'Η Οδύσσεια' σε αυτή τη γη. Έζησα στην Μπορνόβα."
Η πόλη - που ήδη φιλοξενεί μια έκθεση βιβλίου αφιερωμένη στον Όμηρο και έχει ένα άγαλμα του ήρωα του Τρωικού Πολέμου Έκτορα σε ένα τοπικό πάρκο - σχεδιάζει να ανακαινίσει τη σπηλιά και να την ανοίξει στους επισκέπτες για να εκμεταλλευτεί την αναβίωση του ενδιαφέροντος για τον αρχαίο ποιητή.
"Η διατήρηση της κληρονομιάς του Ομήρου είναι ένα καθήκον που οφείλουμε στην ανθρωπότητα. Είναι ένας από τους ιδρυτές της λογοτεχνίας", δήλωσε ο δήμαρχος της Μπορνόβα, Ομέρ Εσκί, στο AFP. "Οι ιστορίες που διηγείται αφορούν αυτή τη γη. Το ερώτημα δεν είναι αν θα διεκδικήσουμε τον Όμηρο ή όχι. Η ιστορία του είναι επίσης δική μας", ανέφερε.
Ωστόσο, δεν συμμμερίζονται όλοι την άποψή του. Το 2024, δημοτικοί αξιωματούχοι από το κυβερνών κόμμα ΑΚΡ του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν πρότειναν η Κοιλάδα του Ομήρου να πάρει το όνομα ενός Τούρκου μαχητή, λέγοντας ότι ο χώρος δεν θα έπρεπε να έχει ελληνικό όνομα.
"Η διαγραφή του ονόματος του Ομήρου θα ήταν ένα από τα χειρότερα πράγματα που θα μπορούσαμε να κάνουμε για την Μπορνόβα," αντέτεινε ο δήμαρχος, του οποίου ο στόχος είναι να "κάνει τον Όμηρο γνωστό σε όλο τον κόσμο ως άνθρωπο από την Μπορνόβα" και να καταστήσει την πόλη τουριστική ατραξιόν.
Πηγή: ΚΥΠΕ
