H ακρίβεια στην Κύπρο, όσο και στην υπόλοιπη Ευρώπη τα τελευταία χρόνια, είναι αδιαμφισβήτητο και 
παραδεκτό γεγονός, με τη γεωπολιτική κρίση να οδηγεί σε περαιτέρω αύξηση του πληθωρισμού και του κόστους ζωής.
Οι τιμές των τροφίμων τους τελευταίους μήνες παρουσιάζουν αυξήσεις υψηλότερες του γενικού δείκτη τιμών, με οικονομολόγους να ζητούν από την Πολιτεία να αναζητήσει βαθύτερα τις αιτίες που προκαλούν αυτό το φαινόμενο.
Σύμφωνα με στοιχεία που ανακοίνωσε την Πέμπτη η Στατιστική Υπηρεσία, ο γενικός πληθωρισμός στην Κύπρο τον Ιούνιο ανήλθε στο 3,1%. Στα τρόφιμα και μη αλκοολούχα ποτά η αύξηση ανήλθε στο 5,1% και είναι η τέταρτη μεγαλύτερη ανά κατηγορίες αγαθών και υπηρεσιών μετά τον τομέα των μεταφορών (8,3%), στέγασης, ύδρευσης, ηλεκτρικού ρεύματος, φυσικού αερίου και άλλων καυσίμων (5,6%) και αναψυχής, αθλητισμού και πολιτισμού (5,25%).
Πρόσφατο άρθρο του διευθυντή της Trojan Economics, Παναγιώτη Αγησιλάου, ο οποίος ειδικεύεται σε θέματα ανταγωνισμού, και του συνεργάτη Σταύρου Ευθυμίου, που δημοσιεύτηκε πριν την ανακοίνωση των στοιχείων Μαΐου, καταπιάνεται με τις αυξημένες τιμές των τροφίμων στην Κύπρο.
«Κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2024 οι τιμές των τροφίμων αυξήθηκαν ταχύτερα από τον γενικό πληθωρισμό, ενώ η διαφορά μεταξύ των δύο δεικτών περιορίστηκε κατά τη διάρκεια του 2025. Η εικόνα αυτή μεταβάλλεται κατά το πρώτο τετράμηνο του 2026, καθώς η απόκλιση επανεμφανίζεται, με τις τιμές των τροφίμων να καταγράφουν εκ νέου υψηλότερο ρυθμό αύξησης από τον γενικό δείκτη τιμών», σημείωσαν.
Οι αυξήσεις στις τιμές των τροφίμων, υποστηρίζουν, συχνά οδηγούν σε περιορισμό άλλων δαπανών, με δυσανάλογα μεγαλύτερη επίπτωση στα νοικοκυριά χαμηλότερου εισοδήματος, τα οποία διαθέτουν μεγαλύτερο μέρος του προϋπολογισμού τους για την κάλυψη βασικών αναγκών.
Ένα κρίσιμο ερώτημα που ανακύπτει είναι ποιοι παράγοντες εξηγούν την πορεία των τιμών των τροφίμων, τονίζουν.
Ένας πρώτος παράγοντας αφορά το κόστος. Οι διεθνείς τιμές αγροτικών προϊόντων, το κόστος ενέργειας, τα μεταφορικά έξοδα, οι κλιματικές συνθήκες και οι διαταραχές στις αλυσίδες εφοδιασμού λόγω γεωπολιτικών εξελίξεων επηρεάζουν άμεσα το κόστος παραγωγής και τη διάθεση των τροφίμων.
Εξίσου σημαντικά, προσθέτουν, είναι τα χαρακτηριστικά της ίδιας της αγοράς. «Η ένταση του ανταγωνισμού, ο βαθμός συγκέντρωσης, η κατανομή της διαπραγματευτικής ισχύος μεταξύ των επιχειρήσεων και τα εμπόδια εισόδου επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο διαμορφώνονται οι τιμές και τον βαθμό στον οποίο οι μεταβολές του κόστους μετακυλίονται στον τελικό καταναλωτή».
Όπως σημειώνουν, τα τελευταία χρόνια αρκετές ευρωπαϊκές Αρχές ανταγωνισμού, μεταξύ των οποίων η Ελληνική Επιτροπή Ανταγωνισμού (HCC), η Ιταλική Αρχή Ανταγωνισμού και Αγοράς (AGCM) και η Ολλανδική Αρχή Καταναλωτών και Αγορών (ACM), έχουν εξετάσει συστηματικά τη λειτουργία των αγορών τροφίμων και της ευρύτερης εφοδιαστικής αλυσίδας.
«Ο αποτελεσματικός ανταγωνισμός δεν μπορεί ούτε να αποτρέψει τις διεθνείς ανατιμήσεις ούτε να εξαλείψει εξωγενείς πιέσεις κόστους. Μπορεί όμως να διασφαλίσει ότι οι καταναλωτές επωφελούνται στον μέγιστο δυνατό βαθμό από τις δυνάμεις της αγοράς και ότι λαμβάνουν τις καλύτερες δυνατές τιμές που επιτρέπουν οι επικρατούσες οικονομικές συνθήκες», επεσήμαναν.
Δεν έκανε αρκετά η Κύπρος
Μιλώντας στο ραδιόφωνο του «Π» και στην εκπομπή «Πρωινή Επιθεώρηση» με την Κατερίνα Ηλιάδη, ο πρόεδρος του Συνδέσμου Καταναλωτών, Μάριος Δρουσιώτης, επεσήμανε ότι η Κύπρος δεν έκανε κάτι για συγκράτηση των τιμών, σε αντίθεση με την Ελλάδα όπου από την 1η Μαρτίου για τέσσερις μήνες καθιερώθηκε πλαφόν στο μικτό περιθώριο κέρδος σε μια πολύ μεγάλη κατηγορία προϊόντων, γύρω στις 2 χιλ. προϊόντα.
Το μέτρο στην Ελλάδα, υποστήριξε, έφερε πραγματικές μειώσεις στα προϊόντα που κάλυπτε, ενώ μετά τον Ιούλιο καταργείται το πλαφόν αλλά οι τιμές παγοποιούνται για δύο μήνες, Ιούλιο και Αύγουστο, και τον Σεπτέμβριο θα επανεξεταστεί πώς μπορούν να μειωθούν περαιτέρω.
Ενώ στα γαλακτοκομικά προϊόντα αυτό το τετράμηνο στην Ελλάδα μειώθηκαν οι τιμές 5%-6%, στην Κύπρο από 1η Μαρτίου μέχρι τέλος Ιουνίου αυξήθηκαν 4,6%. Στα είδη αρτοποιείων στην Ελλάδα, πρόσθεσε, οι τιμές μειώθηκαν κατά 4%-6%, στην Κύπρο αυξήθηκαν κατά 12%. Στους χυμούς, που αποτελούν το μεγαλύτερο μέρος της κατηγορίας μη αλκοολούχων ποτών, στην Ελλάδα οι τιμές μειώθηκαν κατά 5%-6% και στην Κύπρο αυξήθηκαν κατά 6,17%.
Ο κ. Δρουσιώτης εξαπέλυσε πυρά για αδράνεια στην εφαρμογή των νομοθεσιών που υπάρχουν στην Κύπρο.
Τι λέει η Υπηρεσία Προστασίας Καταναλωτή
Ο διευθυντής της Υπηρεσίας Προστασίας του Καταναλωτή, Κωνσταντίνος Καραγιώργης, μιλώντας στον «Π» επεσήμανε ότι η Υπηρεσία δύναται να παρεμβαίνει στον καθορισμό ανώτατων τιμών όπου προβλέπεται από τη νομοθεσία. Αναφέρθηκε, επίσης, στο υφιστάμενο νομοθετικό πλαίσιο που επιτρέπει, σε εξαιρετικές περιστάσεις και υπό αυστηρές προϋποθέσεις, την επιβολή ανώτατων τιμών σε συγκεκριμένα προϊόντα, διευκρινίζοντας ότι πρόκειται για μέτρο που εφαρμόζεται μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις και όχι ως συνήθης πρακτική σε μια ελεύθερη αγορά, όπου οι τιμές διαμορφώνονται από την προσφορά και τη ζήτηση.
Αναφερόμενος στα μέτρα που έχουν ληφθεί για την αντιμετώπιση της ακρίβειας, σημείωσε ότι παραμένει σε ισχύ το πλαφόν στην τιμή του νερού στα σημεία όπου δεν λειτουργεί αποτελεσματικά ο ανταγωνισμός. Παράλληλα, σε συνεργασία με το Υπουργείο Οικονομικών, αποφασίστηκε η παράταση της μείωσης του φόρου κατανάλωσης στα καύσιμα, ενώ εξακολουθούν να εφαρμόζονται οι μηδενικοί συντελεστές ΦΠΑ σε προϊόντα βασικής ανάγκης.
Ο κ. Καραγιώργης τόνισε ακόμη ότι η Υπηρεσία καταβάλλει διαρκή προσπάθεια για την καλύτερη δυνατή ενημέρωση των καταναλωτών μέσω του μηνιαίου Παρατηρητηρίου Βασικών Καταναλωτικών Αγαθών και των εργαλείων σύγκρισης τιμών που έχει στη διάθεσή της.
Όπως ανέφερε, πολλές φορές η τελική επιλογή ανήκει στον ίδιο τον καταναλωτή, ο οποίος καλείται να αξιοποιεί τα διαθέσιμα εργαλεία, ώστε να πραγματοποιεί τις πιο συμφέρουσες αγορές, ανάλογα με τις οικονομικές του δυνατότητες. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στο e-Kalathi, καθώς και στην ηλεκτρονική πλατφόρμα σύγκρισης τιμών καυσίμων στα πρατήρια, η οποία δίνει τη δυνατότητα στους πολίτες να εντοπίζουν τις χαμηλότερες τιμές.
Παράλληλα, παρατήρησε ότι καταγράφονται σημαντικές διακυμάνσεις στις τιμές ομοειδών προϊόντων μεταξύ των υπεραγορών, γεγονός που καθιστά ακόμη πιο σημαντική την έρευνα αγοράς πριν από κάθε αγορά.
Κλείνοντας, απηύθυνε μήνυμα προς τους καταναλωτές, καλώντας τους να είναι ενημερωμένοι και να προγραμματίζουν τις αγορές τους με βάση τις πραγματικές τους ανάγκες.
«Ο ενημερωμένος και προετοιμασμένος καταναλωτής είναι ο πιο ισχυρός καταναλωτής. Αξιοποιήστε τα εργαλεία σύγκρισης τιμών που παρέχει η Υπηρεσία, συγκρίνετε τις επιλογές σας και κάντε αγορές που ανταποκρίνονται στις ανάγκες και τις οικονομικές σας δυνατότητες. Με σωστή ενημέρωση και προγραμματισμό, κάθε νοικοκυριό μπορεί να εξοικονομήσει σημαντικά ποσά», ανέφερε.
Πότε παρεμβαίνει η ΕΠΑ
Ο «Π» επικοινώνησε και με την Υπηρεσία Προστασίας του Ανταγωνισμού, με την πρόεδρο Εύα Παντζαρή να επισημαίνει ότι η υπηρεσία παρεμβαίνει εάν διαπιστωθεί κατάχρηση της δεσπόζουσας θέσης στην αγορά, εάν υπάρχουν ενδείξεις καρτέλ, ενώ υπάρχει και η δυνατότητα για κλαδικές έρευνες εάν παραστεί ανάγκη, όπως έγινε με τα καύσιμα και το γάλα.
Παρατηρητήριο τιμών
Σύμφωνα με το τελευταίο παρατηρητήριο τιμών καταναλωτικών προϊόντων για τον Μάιο που ανακοίνωσε η Υπηρεσία Προστασίας Καταναλωτή, σε σύνολο 45 κατηγοριών βασικών προϊόντων, 36 κατηγορίες κατέγραψαν αύξηση και 9 κατηγορίες μείωση έναντι του Απριλίου 2026.
Από 400 καταστήματα λιανικής πώλησης παγκύπρια, η μεγαλύτερη αύξηση, σε σύγκριση με τον προηγούμενο μήνα, καταγράφηκε στην τιμή των αλλαντικών με 6,4% (+9,2% έναντι Μαΐου 2025), στα κατεψυγμένα ψάρια πανέ και προψημένα κατά 6,3% (αν και μειωμένα κατά 15,3% έναντι Μαΐου 2025), στα κατεψυγμένα μαλάκια και οστρακοειδή κατά 6,1% (αν και μειωμένα κατά 10,9% έναντι Μαΐου 2025), στο λάδι κατά 5,8% (-0,2% έναντι Μαΐου 2025), στις κονσέρβες κρέατος κατά 5,4% (+7,3% έναντι Μαΐου 2025).
Αυξήσεις καταγράφονται, επίσης, στην τιμή του κυπριακού καφέ κατά 5,1% (+5,8% έναντι Μαΐου 2025), των βρεφικών τροφών κατά +5,1% (+10,9% έναντι Μαΐου 2025), στα αβγά κατά 5% (+7,9% έναντι Μαΐου 2025) και στο αλεύρι κατά 4,9% (+3,5% έναντι Μαΐου 2025).
Τι λένε οι υπεραγορές
«Η μεγαλύτερη αύξηση των τροφίμων σε σχέση με τον γενικό δείκτη καταναλωτή αποδίδεται σε εξωγενείς παράγοντες λόγω της κρίσης», αναφέρει στον «Π» ο εκτελεστικός γραμματέας του Παγκύπριου Συνδέσμου Υπεραγορών, Ανδρέας Χατζηαδάμου.
«Ευελπιστούμε ότι, με την εξομάλυνση της κατάστασης, σε πρώτο στάδιο θα υπάρξει σταθεροποίηση των τιμών και ακολούθως, εάν καταστεί εφικτό, να παρατηρηθούν μειώσεις», σημειώνει, τονίζοντας ότι ο έντονος ανταγωνισμός μεταξύ των υπεραγορών συγκρατεί τις αυξήσεις. Εάν δεν υπήρχε, οι αυξήσεις θα ήταν ακόμη μεγαλύτερες, υποδεικνύει.
Ο γενικός γραμματέας του Παγκύπριου Συνδέσμου Λιανικού Εμπορίου, Μάριος Αντωνίου, επισημαίνει στον «Π» ότι ο πληθωρισμός στην Κύπρο αυξάνεται με ταχύτερο ρυθμό απ’ ό,τι στην υπόλοιπη Ευρώπη, επηρεάζοντας την κατανάλωση, με τον κόσμο να περιορίζεται στα απολύτως αναγκαία αγαθά.
Όσον αφορά το κόστος των τροφίμων, επισημαίνει ότι «δυστυχώς δεν έχουμε αυτάρκεια, σχεδόν τα πάντα εισάγονται, επομένως είμαστε εγκλωβισμένοι σε αυξήσεις σε ναύλα, ασφάλιστρα, με αυξημένο κόστος μεταφοράς».
«Προσπαθούμε να δώσουμε εναλλακτικές επιλογές με προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας με στόχο οι καταναλωτές να έχουν φθηνότερα προϊόντα», αναφέρει, υποδεικνύοντας ότι εάν δεν υπήρχε ο οξύς ανταγωνισμός στην αγορά, η κατάσταση θα ήταν χειρότερη.
Πόσο αυξάνονται οι τιμές στην ΕΕ
Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat, τον Μάιο του 2026 (τελευταία διαθέσιμα στοιχεία ανά χώρα), οι τιμές των τροφίμων στην ΕΕ με βάση τον εναρμονισμένο δείκτη τιμών καταναλωτή αυξήθηκαν κατά 1,5%, έναντι ετήσιας αύξησης 2,1% τον Απρίλιο του 2026 και 3,1% τον Ιούνιο του 2025.
Στην Κύπρο η αύξηση ανέρχεται στο 2,9% τον Μάιο από 5,1% τον Απρίλιο. Τον Ιούνιο του 2025 οι τιμές ήταν οριακά μειωμένες κατά 0,2%.
Η ετήσια αύξηση στην Κύπρο είναι από τις μεγαλύτερες στην ΕΕ. Μεγαλύτερες είναι οι αυξήσεις των τιμών στα τρόφιμα στη Ρουμανία (6,3%) Βουλγαρία (4%), Πορτογαλία (3,4%) και Ελλάδα (3,3%).
Μειώσεις σημειώνονται σε οκτώ χώρες, με τη μεγαλύτερη στη Σουηδία (-5,6%), ενώ ακολουθεί η Τσεχία (-2%).
