Αντί να ψάχνει για τα 42 εκατ. ευρώ της δημόσιας προσφοράς, η Παγκύπρια Συνεργατική Εταιρεία Συμμετοχών και Προώθησης του Συνεργατισμού θα έπρεπε να πιέζει προς μια εντελώς διαφορετική κατεύθυνση: τη δημιουργία ενός εξειδικευμένου εθνικού νομοθετικού πλαισίου για τις μικροχρηματοδοτήσεις. Αυτός είναι ο μόνος πραγματικός τρόπος για να διοχετευτούν τα ευρωπαϊκά κονδύλια απευθείας στην κοινωνική επιχειρηματικότητα, στους νέους αγρότες και στα ευάλωτα νοικοκυριά. Διαφορετικά, είτε η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θα «τελειώσει» με συνοπτικές διαδικασίες τον νέο συνεργατισμό προτού καν γεννηθεί, είτε νομοτελειακά θα οδηγηθούμε σε μια νέα μαύρη τρύπα. Όπως και να έχει, η τρέχουσα συγκυρία αποτελεί την τελευταία ίσως ευκαιρία για παροχή πρόσβασης σε δανεισμό για τους οικονομικά αποκλεισμένους, και δεν πρέπει να τη σπαταλήσουμε στον βωμό του ρομαντισμού.
Δεν ξέρω τι θα κάνετε εσείς, αλλά εγώ δεν πρόκειται να δώσω τα 100 ευρώ, που αποτελούν το ελάχιστο ποσό για την αγορά των νέων ονομαστικών μετοχών του υπό διαμόρφωση συνεργατισμού. Και αυτό όχι γιατί μου λείπει η κοινωνική ευαισθησία ή επειδή έχει στεγνώσει μέσα μου κάθε ίχνος ρομαντισμού. Το αντίθετο. Εδώ και καιρό, τόσο από αυτή τη στήλη όσο και μέσα από την εκπομπή στο ραδιόφωνο του «Πολίτη 107.6 & 97.6», επισημαίνω επίμονα το γεγονός ότι ένα τεράστιο μέρος της κοινωνίας έχει αποκλειστεί από τα βασικά χρηματοδοτικά προϊόντα, μένοντας χωρίς στήριγμα στις δύσκολες στιγμές.
Εξηγώ συχνά στο κοινό που μας ακούει, ότι ο πραγματικός ορισμός της οικονομικής φτώχειας είναι να μην μπορείς να δανειστείς. Ναι, η ανάγκη για κοινωνικά πιστωτικά ιδρύματα είναι επιτακτική, αλλά δεν χρειαζόμαστε έναν νέο συνεργατισμό που θα αποτελεί απλώς μια κακοποιημένη μικρογραφία του προηγούμενου.
Κανένας νέος συνεργατισμός δεν πρόκειται να επιβιώσει, αν υποχρεωθεί να ακολουθήσει τους ίδιους άκαμπτους και αυστηρούς κανόνες που έχουν θεσπιστεί για την προστασία των καταθέσεων στις εμπορικές τράπεζες. Το δίλημμα για τη διοίκησή του θα είναι αμείλικτο: ή θα αναγκαστεί να αποκλείσει τους ευάλωτους από το πελατολόγιό του για να επιβιώσει εποπτικά, ή θα πρέπει να προχωρεί σε τεράστιες προβλέψεις και να δεσμεύει ασήκωτα κεφάλαια για κάθε ευρώ που θα τους δανείζει, όπως ακριβώς επιτάσσει η Φρανκφούρτη. Με άλλα λόγια, τα 42 εκατ. ευρώ των κεφαλαίων μπορεί να αποδειχθούν ανεπαρκή ή να δεσμευτούν από τους επόπτες προτού καν δοθεί το πρώτο δάνειο. Την ίδια ώρα, καλή η εξοικονόμηση που επαγγέλλονται μέσω της χρήσης της τεχνολογίας και η φιλοσοφία ότι το όποιο κέρδος θα επιστρέφει στην κοινωνία, αλλά αυτά δεν αρκούν για να ανταγωνιστείς τις εμπορικές τράπεζες. Έτσι όπως πάει να ανοίξει, αν τελικά ανοίξει, θα κλείσει. Και το χειρότερο είναι ότι θα κλείσει έχοντας σπαταλήσει χρόνο και μιαν από τις τελευταίες ευκαιρίες του τόπου για τη δημιουργία πιστωτικών ιδρυμάτων με πραγματικό κοινωνικό προσανατολισμό. Αν το εγχείρημα αποτύχει, οι πιθανότητες θα γυρίσουν τόσο δραματικά εναντίον μας, που θα περάσουν δεκαετίες προτού κάποιος άλλος αποτολμήσει κάτι παρόμοιο.
Είναι για αυτόν ακριβώς τον λόγο που, αντί για νέους συνεργατισμούς στα πρότυπα των εμπορικών τραπεζών, οι συνδικαλιστές και οι εναπομείναντες φίλοι του συνεργατισμού θα έπρεπε να πιέζουν για τη δημιουργία ενός αυτόνομου οργανισμού μικροχρηματοδοτήσεων, ο οποίος θα λειτουργεί εκτός του παραδοσιακού τραπεζικού συστήματος. Στόχος ενός τέτοιου σχήματος πρέπει να είναι η εξασφάλιση πρόσβασης για μικροεπιχειρηματίες και ευάλωτα νοικοκυριά σε ευρωπαϊκά προγράμματα, όπως το InvestEU, και σε κονδύλια για μικροδάνεια από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων. Κάτι τέτοιο, όμως, είναι αδύνατο να επιτευχθεί χωρίς την ενεργό συμμετοχή και τη συνδιοργάνωση του κράτους. Ένα τέτοιο εγχείρημα απαιτεί σοβαρό στρατηγικό πλάνο, ειδικές νομοθεσίες και ξεκάθαρη πολιτική βούληση από την κυβέρνηση. Αν αφεθεί να τρέχει απλώς ως μια ιδιωτική πρωτοβουλία συνδικαλιστών και πρώην συνεργατιστών, είναι μαθηματικά βέβαιο ότι θα αποτύχει.
Είναι καιρός, λοιπόν, να παγώσουν οι όποιες πρόχειρες ενέργειες για συγκέντρωση κεφαλαίων. Οι εμπνευστές της προσπάθειας οφείλουν να αναζητήσουν τρόπους ώστε η θεσμοθέτηση ενός αυτόνομου, μη τραπεζικού πλαισίου μικροχρηματοδοτήσεων, να ενταχθεί άμεσα στα προγράμματα των πολιτικών κομμάτων και των υποψηφίων. Και καλό είναι να θυμούνται όλοι πως οι καλές προθέσεις δεν αρκούν για να στηρίξουν την οικονομία. Άλλωστε, ο δρόμος προς την κόλαση είναι διαχρονικά στρωμένος με τέτοιες.
