Η μεταρρύθμιση των κανόνων της ΕΕ για τον συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης, η οποία προτάθηκε το 2016 και συμφωνήθηκε προσωρινά από τους συννομοθέτες τον Απρίλιο του 2026, αναμένει την τελική έγκριση από το Συμβούλιο, σύμφωνα με ενημερωτικό σημείωμα της Υπηρεσίας Έρευνας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (EPRS). Μεταξύ άλλων, προβλέπουν ότι για τα επιδόματα ανεργίας των διασυνοριακών εργαζομένων, μετά από 22 εβδομάδες υπαγωγής στο σύστημα του κράτους μέλους απασχόλησης, το κράτος αυτό, και όχι η χώρα κατοικίας, θα είναι υπεύθυνο για την καταβολή επιδομάτων ανεργίας για έξι μήνες.
Σύμφωνα με το ενημερωτικό σημείωμα που δημοσιεύθηκε την Πέμπτη, μετά την έγκριση από την ολομέλεια του Ευρωκοινοβουλίου τον Ιούλιο, ο φάκελος αναμένεται να εγκριθεί οριστικά από το Συμβούλιο τον Σεπτέμβριο.
Όπως αναφέρεται, οι αναθεωρημένοι κανόνες έχουν στόχο τον συντονισμό της πρόσβασης στην κοινωνική ασφάλιση για όσους ζουν ή εργάζονται σε άλλη χώρα της ΕΕ. Παράλληλα, επιδιώκουν δικαιότερη κατανομή του οικονομικού βάρους μεταξύ των κρατών μελών και ενίσχυση των μέτρων για τον εντοπισμό και την αντιμετώπιση της απάτης.
Η πρόταση της Κομισιόν
Το EPRS υπενθυμίζει ότι το 2016 η Κομισιόν πρότεινε την τροποποίηση του Κανονισμού 883/2004 για τον συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης και του σχετικού εκτελεστικού Κανονισμού 987/2009.
Οι δύο Κανονισμοί εφαρμόζονται σε υπηκόους κρατών μελών, ανιθαγενείς και πρόσφυγες που διαμένουν σε χώρα της ΕΕ, καθώς και στα μέλη των οικογενειών τους και στους επιζώντες τους. Το πεδίο εφαρμογής τους επεκτάθηκε με τον Κανονισμό 1231/2010 σε υπηκόους τρίτων χωρών που διαμένουν ήδη νόμιμα σε χώρα της ΕΕ.
Η πρόταση εισήγαγε αλλαγές σε έξι τομείς. Πιο συγκεκριμένα, αυτοί αφορούν την πρόσβαση οικονομικά ανενεργών μετακινούμενων πολιτών σε ορισμένες κοινωνικές παροχές, την εφαρμοστέα νομοθεσία για αποσπασμένους εργαζόμενους και πρόσωπα που εργάζονται σε δύο ή περισσότερες χώρες της ΕΕ, τις παροχές μακροχρόνιας φροντίδας, τις οικογενειακές παροχές, τα επιδόματα ανεργίας και άλλες τροποποιήσεις.
Σύμφωνα με το ενημερωτικό σημείωμα, η πρόταση άλλαξε και την προσέγγιση ως προς το ποια χώρα καταβάλλει το επίδομα ανεργίας σε διασυνοριακούς εργαζόμενους. Αντί της χώρας κατοικίας, η ευθύνη μεταφέρεται, υπό προϋποθέσεις, στη χώρα εργασίας, δηλαδή στο κράτος όπου ο εργαζόμενος ασκεί τη δραστηριότητά του και καταβάλλει εισφορές κοινωνικής ασφάλισης.
Τι προβλέπει η προσωρινή συμφωνία
Σύμφωνα με το EPRS, για τα επιδόματα ανεργίας των διασυνοριακών εργαζομένων, μετά από 22 εβδομάδες υπαγωγής στο σύστημα του κράτους μέλους απασχόλησης, το κράτος αυτό, και όχι η χώρα κατοικίας, θα είναι υπεύθυνο για την καταβολή επιδομάτων ανεργίας για έξι μήνες. Στη συνέχεια, η ευθύνη θα περνά στη χώρα κατοικίας.
Η υπηρεσία απασχόλησης στη χώρα κατοικίας του ανέργου θα πρέπει να ενημερώνει τον φορέα που είναι υπεύθυνος για την πληρωμή, ιδίως για τις προσπάθειες αναζήτησης εργασίας. Αναφέρει επίσης ότι ο εκτελεστικός Κανονισμός τροποποιήθηκε με ενισχυμένη διατύπωση για τις διαδικασίες ενεργοποίησης και τοποθέτησης στην εργασία.
Αποσπασμένοι εργαζόμενοι
Σε ό,τι αφορά τους εργαζόμενους που αποσπώνται προσωρινά σε άλλη χώρα της ΕΕ, η προηγούμενη γνωστοποίηση, δηλαδή η υποχρέωση αποστολής του εντύπου A1 στην αρχή της χώρας απασχόλησης, θα είναι υποχρεωτική για όλες τις αποσπάσεις.
Προβλέπονται δύο εξαιρέσεις, για επαγγελματικά ταξίδια και για δραστηριότητες διάρκειας έως τριών συνεχόμενων ημερών εντός περιόδου 30 ημερών. Για τον κατασκευαστικό τομέα, η δεύτερη εξαίρεση δεν θα εφαρμόζεται και όλες οι αποσπάσεις θα πρέπει να γνωστοποιούνται.
Για την περίπτωση δραστηριότητας σε δύο ή περισσότερα κράτη μέλη, το EPRS αναφέρει ότι ο σχετικός τόπος επιχειρηματικής δραστηριότητας ή καταστατικής έδρας είναι εκεί όπου λαμβάνονται οι βασικές αποφάσεις. Στις αιτιολογικές σκέψεις περιλαμβάνεται ενδεικτικός και μη εξαντλητικός κατάλογος παραγόντων, όπως ο κύκλος εργασιών, οι τόποι διεξαγωγής γενικών συνελεύσεων και ο συνήθης χαρακτήρας της δραστηριότητας.
Σύμφωνα με το ενημερωτικό σημείωμα, οι προβλέψεις αυτές αποσκοπούν στον εντοπισμό του φορέα που είναι υπεύθυνος για την καταβολή παροχών και στην αντιμετώπιση του φαινομένου των εταιρειών-γραμματοκιβωτίων.
Η διαδικασία αίτησης και λήψης βεβαιώσεων κοινωνικής ασφάλισης θα διευκολύνεται μέσω του συστήματος Ηλεκτρονικής Ανταλλαγής Πληροφοριών Κοινωνικής Ασφάλισης (EESSI). Το σύστημα συνδέει περίπου 3.400 φορείς σε 32 συμμετέχουσες χώρες, δηλαδή τα 27 κράτη μέλη της ΕΕ, την Ισλανδία, το Λιχτενστάιν, τη Νορβηγία, την Ελβετία και το Ηνωμένο Βασίλειο.
ΚΥΠΕ
