Αποτελεί πλέον κοινό σημείο αναφοράς στις συζητήσεις ανάμεσα στους συμπολίτες μας σε θέσεις ευθύνης στον δημόσιο και ιδιωτικό τομέα ότι η ελλιπής πολιτική ηγεσία έχει αρνητική επίπτωση στον τρόπο λειτουργίας του κράτους μας. Ποια είναι όμως τα χαρακτηριστικά της ελλιπούς πολιτικής ηγεσίας και πώς αυτά επηρεάζουν όλους τους υπόλοιπους από εμάς με εκείνον τον τρόπο που φαίνεται από τα γεγονότα ότι είναι ανεπαρκής;
Ασφαλώς το πρώτο είναι η απουσία εμπνευσμένης καθοδήγησης που, αν υπήρχε, θα έδινε πρώτο «γραμμή» και κατεύθυνση και δεύτερο οργανωτική διαχείριση των πόρων ώστε να φτάσουμε εκεί που θέλουμε να φτάσουμε ως χώρα. Δυστυχώς, η εμπνευσμένη καθοδήγηση υποκαταστάθηκε από την εντυπωσιοθηρία και την έμφαση στον κατακερματισμό μηνυμάτων, που στόχο έχουν τη διατήρηση και αύξηση της δημοφιλίας ενός ηγέτη. Μπερδέψαμε, δηλαδή, τη δραστηριότητα με την αποτελεσματικότητα.
Το δεύτερο που συζητείται ευρέως, είναι ο κατακερματισμός προτεραιοτήτων. Σίγουρα ένα κράτος και μια οικονομία αποτελούνται από πάρα πολλούς τομείς, δομές, μηχανισμούς και μέρη. Όμως η δουλειά της ηγεσίας, όπως αντίστοιχα του οδηγού ενός αυτοκινήτου ή του πιλότου ενός αεροσκάφους ή του καπετάνιου, για να χρησιμοποιήσουμε μια γνωστή από τα παλιά κουβέντα, είναι να κυβερνά και όχι να τρέχει πίσω από κάθε μέρος του μηχανισμού, πίσω από κάθε εξάρτημα και πίσω από κάθε τροχό. Η προτεραιότητα θα έπρεπε να ήταν η διεύθυνση και όχι η διαχείριση, η επιμέλεια ή ακόμα και η επισκευή. Γι' αυτά υπάρχουν άλλοι μέσα στο σύστημα που αν άξιζαν τους ρόλους που κατέχουν θα έπρεπε να το αποδείκνυαν με την εργασία και την αποτελεσματικότητά τους.
Το τρίτο είναι η δική μας νοοτροπία που πάει πίσω στη φεουδαρχία, αφού για κάθε τι, μικρό ή μεγάλο τρέχουμε στην ανώτατη αρχή της Πολιτείας, της εταιρείας, της επιχείρησης, προκρίνοντας έτσι, άθελά μας, την αναποτελεσματικότητα του συστήματος λειτουργίας ενός όποιου οργανισμού. Αυτό με τη σειρά του δίνει λαβή στους επιμέρους επικεφαλής και προϊσταμένους να μην αναλαμβάνουν τις ευθύνες τους, να μην δρομολογούν βελτιωτικές αλλαγές και να μην λογοδοτούν. Με άλλα λόγια, να καθίστανται αχρείαστοι και άρα άχρηστοι.
Υπάρχουν και άλλα χαρακτηριστικά του τρόπου λειτουργίας μας που συμβάλλουν στην κανονικοποίηση του ερασιτεχνισμού που μας διακρίνει ως τόπο, αλλά ο σκοπός του κειμένου δεν είναι η αποδόμηση και η κριτική. Δεν είναι καν η διάγνωση. Για τα πραγματικά παραδείγματα που αποτέλεσαν την αφορμή του παρόντος αρκεί να παρακολουθεί ο καθένας μας την επικαιρότητα στην Κύπρο ή καλύτερα, φτάνει να ζει εδώ!
Ο σκοπός, λοιπόν, είναι να τραβήξουμε επιτέλους μία κόκκινη γραμμή και να δοθεί «σήμα» ανάληψης ευθύνης που να συνοδεύεται από την ενίσχυση της δυνατότητας και ικανότητας λήψης απόφασης και εφαρμογής της. Και εδώ είναι που και πάλι προκύπτει το ζήτημα του όποιου επικεφαλής. Όσο μεγαλύτερη διάθεση έχει να «αναβαθμίσει» τον ρόλο των υπό της ηγεσίας του στελεχών του και να τους καταστήσει υπόλογους, υπεύθυνους αλλά και «συνιδιοκτήτες» της πολιτικής που θέσπισε για τον οργανισμό του, την εταιρεία του, το υπουργείο του, τόσο πιο αποτελεσματικός θα γίνει και ο ίδιος. Αν τον ενδιαφέρει και αν τον απασχολεί, ασφαλώς, περισσότερο από το να δίνει την εντύπωση ότι τον ενδιαφέρει.
Και αυτό φαίνεται ότι είναι το πρόβλημα στην καρδιά της σημερινής Κύπρου. Η σχέση του «είναι» με το «φαίνεσθαι», αφού έχει καταστεί τόσο εμφανής η προτίμηση στο δεύτερο που και οι μηχανισμοί κάτω από την ηγεσία κατάλαβαν ότι οι επικεφαλής δεν ενδιαφέρονται για το πραγματικό αποτέλεσμα αλλά για την πλασματική εντύπωση του αποτελέσματος. Και αυτό το βλέπουμε πλέον παντού όπου ισχύει το κορπορατιστικό μοντέλο λειτουργίας, στον δημόσιο και στον ιδιωτικό τομέα.
