Το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης έδωσε την Πέμπτη, 3 Σεπτεμβρίου 2026, την τελική του έγκριση για την αναθεώρηση του τελωνειακού πλαισίου της ΕΕ, σε μια μεταρρύθμιση που χαρακτηρίζεται ως η πιο ολοκληρωμένη του είδους της εδώ και δεκαετίες.
Σύμφωνα με ανακοίνωση από το Τμήμα Τελωνείων, η νέα νομοθεσία δημιουργεί ένα πιο σύγχρονο τελωνειακό πλαίσιο και νέα εργαλεία για τη διευκόλυνση του παγκόσμιου εμπορίου, ιδιαίτερα στον τομέα του ηλεκτρονικού εμπορίου, την αποτελεσματικότερη είσπραξη τελωνειακών δασμών και την ενίσχυση των ελέγχων σε μη συμμορφούμενα, επικίνδυνα ή μη ασφαλή εμπορεύματα.
Νέοι κανόνες για το ηλεκτρονικό εμπόριο
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές αφορά τις ηλεκτρονικές πλατφόρμες εκτός ΕΕ. Με βάση τον νέο ενωσιακό τελωνειακό κώδικα, οι πλατφόρμες ηλεκτρονικού εμπορίου θα θεωρούνται εισαγωγείς των εμπορευμάτων όταν αυτά πωλούνται στην ΕΕ.
Ως εκ τούτου, θα είναι υπεύθυνες για τη διεκπεραίωση όλων των τελωνειακών διατυπώσεων και την καταβολή των σχετικών δασμών, αντί της ευθύνης να βαρύνει τον τελικό καταναλωτή στην ΕΕ.
Παράλληλα, η νομοθεσία προβλέπει νέο σύστημα κυρώσεων για φορείς ηλεκτρονικού εμπορίου που δεν εκπληρώνουν τις τελωνειακές τους υποχρεώσεις, μεταξύ άλλων όσον αφορά την τήρηση των προτύπων της ΕΕ και την καταβολή του κατάλληλου δασμού.
Για τις σοβαρότερες περιπτώσεις μη συμμόρφωσης προβλέπονται πρόστιμα που μπορεί να φτάσουν έως και το 6% της ετήσιας αξίας εισαγωγής εμπορευμάτων της εταιρείας κατά το προηγούμενο έτος. Παράλληλα, μπορεί να προβλέπεται άρση ορισμένων τελωνειακών προνομίων, ακόμη και περιορισμός της πρόσβασης σε διαδικτυακές πλατφόρμες.
Τέλος διαχείρισης για τα μικρά δέματα
Η μεταρρύθμιση προβλέπει επίσης την εισαγωγή, σε ολόκληρη την ΕΕ, τέλους διαχείρισης για μικρά δέματα που εισέρχονται στην Ένωση μέσω ηλεκτρονικού εμπορίου.
Το τέλος αναμένεται να εισαχθεί έως την 1η Νοεμβρίου 2026, προκειμένου να καλυφθεί το αυξανόμενο κόστος που συνδέεται με την παρακολούθηση του συνεχώς μεγαλύτερου αριθμού μικρών δεμάτων.
Το ύψος του τέλους θα καθοριστεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή πριν αρχίσει η εφαρμογή του από τα κράτη μέλη.
Το Τμήμα Τελωνείων διευκρινίζει ότι το τέλος διαχείρισης είναι ξεχωριστό από την προηγούμενη απόφαση του Συμβουλίου για την κατάργηση της υφιστάμενης απαλλαγής από τελωνειακούς δασμούς για εισαγωγές αξίας κάτω των 150 ευρώ.
Νέα Τελωνειακή Αρχή της ΕΕ
Η νομοθεσία θεσπίζει επίσης έναν νέο αποκεντρωμένο οργανισμό της ΕΕ, την Τελωνειακή Αρχή της Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUCA – European Union Customs Authority), με στόχο τον συντονισμό της διακυβέρνησης της τελωνειακής ένωσης.
Η EUCA θα αναλύει τα δεδομένα εισαγωγών και εξαγωγών που θα ενημερώνονται συνεχώς και θα περιλαμβάνονται σε έναν νέο κόμβο δεδομένων τελωνείων της ΕΕ.
Ο κόμβος θα λειτουργεί ως κεντρική πλατφόρμα μέσω της οποίας εισαγωγείς και εξαγωγείς θα αλληλεπιδρούν με τις τελωνειακές αρχές στην ΕΕ. Σύμφωνα με το Τμήμα Τελωνείων, η αξιοποίηση των δεδομένων θα συμβάλει στον εντοπισμό των πιο επικίνδυνων φορτίων, τα οποία θα μπορούν να τίθενται σε προτεραιότητα για επιθεώρηση.
Η νέα αρχή θα συμβάλλει επίσης στον καθορισμό περιοχών ελέγχου προτεραιότητας και κριτηρίων κινδύνου, ενώ θα συντονίζει τη διαχείριση κρίσεων σε επίπεδο ΕΕ στον τομέα των τελωνείων.
Η EUCA θα έχει την έδρα της στη Λιλ της Γαλλίας και αναμένεται να αρχίσει τη λειτουργία της το 2027.
Ειδικό καθεστώς για τους πιο αξιόπιστους εμπόρους
Η μεταρρύθμιση δημιουργεί παράλληλα μια νέα κατηγορία επιχειρήσεων, τους «trust and check traders», δηλαδή τους πλέον αξιόπιστους εμπόρους.
Οι επιχειρήσεις που θα παρέχουν ολοκληρωμένες πληροφορίες σχετικά με την κυκλοφορία και τη συμμόρφωση των προϊόντων τους και θα πληρούν σειρά αυστηρών κριτηρίων θα μπορούν να επωφελούνται από απλουστευμένες τελωνειακές διαδικασίες.
Στόχος είναι η εξοικονόμηση χρόνου και κόστους για τις επιχειρήσεις, ενώ οι πιο αξιόπιστες εταιρείες θα μπορούν να θέτουν τα προϊόντα τους σε κυκλοφορία στην ΕΕ χωρίς ενεργή τελωνειακή παρέμβαση.
Πότε θα εφαρμοστούν οι νέοι κανόνες
Μετά την τελική έγκριση από το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αναμένεται να εγκρίνει το τελικό κείμενο αργότερα μέσα στον Σεπτέμβριο του 2026. Ακολούθως θα υπογραφεί και θα δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η χρήση του νέου κόμβου δεδομένων για την καταγραφή των εισαγωγών και των εξαγωγών θα καταστεί υποχρεωτική για τις επιχειρήσεις ηλεκτρονικού εμπορίου από την 1η Ιουλίου 2028, ενώ για όλους τους εμπόρους η υποχρεωτική χρήση του προβλέπεται από την 1η Μαρτίου 2034.
